پرتوگیری با اشعه فرابنفش و اثرات سوءآن بر انسان

مهندس فاضله کتایون مدیری، کارشناس ارشد مرکز سلامت محیط و کار

 

بطور کلی مشاغلی که در مواجهه با تشعشعات فرابنفش هستند شامل موارد زیر است:

هوانوردان، آرایشگران، آجرنماکاران، دامداران، فلزکاران، کارگرهای ساختمانی، فنربرها، داروسازها، تعمیرکنندگان ادوات الکتریکی، کشاورزان، ماهیگیران، کارگران کارخانه ذوب فلز، کارگران کوره پز، باغبانان، تولیدکنندگان گاز، شیشه گران، کارگران کوره شیشه سازی، کارگران اطوکش، نگهبانان، لیتوگراف ها، ریخته گرها، کارگران محیط های آغشته به نفت، کارگران چاه سازی، دریانوردان، کارگران استیل سازی، سازندگان و آماده کنندگان ویتامین D و جوشکاران و ....

طیف فرابنفش به سه باند با طول موج های متفاوت تقسیم شده است که به ترتیب عبارتند از:

 

400-315 نانومتر                   315-280 نانومتر                   280-200 نانومتر

 

این دسته بندی با مختصر تغییراتی بترتیب نشان دهنده اشعه فرابنفش نزدیک، میانه و دور است، پرتوهای فرابنفش با طول موج زیر 200 نانومتر به لحاظ بیولوژیکی از اهمیت کمتری برخوردار هستند زیرا در این ناحیه از طول موج (خلاء) جذب کمتری صورت گرفته و این ناحیه معمولا همراه با تولید ترکیبات ازن می باشد «ازن اختصاصا در طول موج های کمتر از 200 نانومتر تولید می گردد».

نواحی اصلی که باید در نظر گرفت شامل جذب تشعشعات فرابنفش در مناطقی است که باعث ایجاد صدماتی در چشم و تحریکاتی در پوست می گردد، تشعشعات فرابنفش با شدت زیاد همانند خورشید عمل کرده، می تواند سریعا تحریکات پوستی ایجاد نماید، بروز فتوکراتیس دارای زمان کمونی است که بطور معکوس با شدت پرتوگیری بستگی دارد.

زمان کمون ممکن است کوتاه یا بلند بوده و از 30 دقیقه تا 24 ساعت طول بکشد ولی معمولا بین 6 تا 12 ساعت گزارش شده است و اغلب بدنبال کونژکتیو (ورم ملتحمه) چشمی، اریتمای اطراف پلک چشم و پوست صورت نیز بوجود می آید و شبیه احساس وجود جسم خارجی(شن) در چشم می باشد و مراحل مختلف این ناراحتی شامل: حساسیت به نور، اشک ریزش و آماس پلک چشم گزارش شده است.

 

 

 

 

طیف الکترومغناطیسی شامل تشعشعات یونیزه و غیر یونیزه (در سمت چپ و راست تشریح شده) یک نانومتر و میلی میکرون واحدهای مشابه طول موج بوده که هر یک معادل 10 انگستروم می باشد.

 

 

 

 

              طول موج بر حسب نانومتر

 

معمولا شدت بروز علائم و ناراحتی پس از 6 تا 24 ساعت ظاهر گشته و تا 48 ساعت ممکن است طول بکشد. لازم به توضیح است که سیستم بینایی بر خلاف پوست، قادر به تحمل پرتوگیری مکرر از فرابنفش نیست.

ناراحتی مشترک چشمی در میان جوشکاران arc Flash یا arc eye نامیده می شود که در حقیقت بصورت کونژکتیویت (ورم ملتحمه چشمی) ظاهر گشته و دلیل آن تماس مداوم با اشعه می باشد.

 

جنبه های فنی و عملی عواقب ناشی از فرآیندهای جوشکاری بخوبی توسط patee و همکاران تشریح شده است که در آنجا اظهار داشته تعیین حدود دقیق مشکل است و به عوامل زیر بستگی دارد:

 

1-    فاصله کارگر از پرتو

2-    زاویه تابش اشعه به چشم کارگر

3-    شدت تشعشعات

4-    نوع پوشش حفاظتی چشمی که کارگر استفاده می کند.

 

برآورد تخمینی جهت تماس ایمن با اشعه می تواند 20 ثانیه در فاصله 7 متری یا 17 دقیقه در فاصله 50 فوت (150 متری) باشد، تشعشعات فرابنفش علاوه بر اثر روی چشم ها می تواند روی پوست نیز سوختگی مشابه آفتاب سوختگی ایجاد نماید که این سوختگی ها معمولا بر روی بخشی از پوست بدن که پوشش حفاظتی ندارند و در معرض پرتوگیری از اشعه در طول مدت جوشکاری قرار گرفته رخ می دهد، در ضمن باید خاطر نشان ساخت، اشعه می تواند در اثر بازتاب از سطوح فلزی، دیوارها و سقف، محفظه جوشکاری و یا سطوح دیگر نیز ایجاد گردد.

قابل توجه است که هنگام جوشکاری آلومینیم، تشعشعات فرابنفش بیشتری نسبت به جوشکاری با استنلس استیل تولید می گردد و رول درخشال آلومینیم به تنهایی 90% از انرژی تشعشعی فرابنفش با طول موج 3000 انگستروم را بازتاب می دهد در حالیکه این مقدار در مورد استنلس استیل حدود 30% می باشد.

کین سی مطالعه­ای بر روی صدمات چشمی ناشی از اشعه ماوراء بنفش مربوط به قوس های جوشکاری انجام داد و ریکی  (Rieke)این صدمات را در حدود 40% کلیه صدمات چشمی مربوط به خدمات مهندسی تشخیص داد. گریم و گاسنتر نیز گزارشی در زمینه درد شدید کارگران در اثر تماس با اشعه فرابنفش تهیه نمودند.

پاول اتال در هر دو مورد خطرات ناشی از کار با شعله پلاسما در آزمایشگاه و صنعت تحقیق نمود که نتیجه آن بروز عوارض چشمی و پوستی در صورت تماس مداوم بود.

التهاب پوست (اریتما) بر روی بخش هایی از بدن که فاقد پوشش است نظیر پیشانی و ساعد پس از یک ساعت تماس ظاهر می گردد.

اثرات مزمن تماس مداوم با پرتوهای فرابنفش می تواند پیگمانتاسیون پوست و یا تاثیر بر روی سایر قسمت های ساختمان پوست نظیر تخریب بازوفیل ها در بافت پرتوگیرنده باشد.

علاوه بر عوارض فوق، خشک و خشن شدن پوست بنام senile elastusis می باشد که در نهایت سبب بروز سرطان خواهد شد.

پرتوهای خورشیدی بخصوص در طول موج های بین 290 تا 325 نانومتر در ایجاد این تغییرات پوستی می تواند موثر باشد.

در حقیقت پوست آسیب دیده از پرتوهای خورشیدی بطور قابل توجهی گسترش یافته و همچنین رشته های الاستیکی افزایش پیدا کرده و بافت کلاژن همراه با از بین رفتن لایه اپیدرم و ظهور سلول هایی به شکل غیر عادی کاهش می یابد.

 

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه