بررسی حوادث ناشی از كار استان یزد (1383 الی 1386)

علیرضا حاجی حسینی، شركت برق منطق ه‏ا ی یزد

سید محمد مروستی زاده، اداره بازرسی کار استان یزد

 

چكیده

در سمینار كارشناسان (ILO 1998) عنوان شد كه هدف اصلی از اجرای برنامه مربوط به گردآوری آمارهای حوادث شغلی، تهیه اطلاعات قابل ارزیابی و بررسی آنها به منظور جلوگیری از بروز حوادث است. این اطلاعات لازم است در بردارنده وسعت، شدت و چگونگی وقوع حادثه در فعالیت­ های شغلی و اقتصادی مورد بررسی باشد. چنین اطلاعاتی مبنای تعیین مناطق پرخطر و نیازمند توجه است. این مناطق باید به طور دقیقی مورد بررسی قرار گیرند و از این طریق عوامل موجد حوادث شناسایی گردند.

در این مقاله حوادث ناشی از كار ثبت شده در اداره كار و امور اجتماعی استان یزد در یك دوره زمانی 4 ساله مورد بررسی قرار گرفته‏ اند. در بازرسی کار استان به طور کلی 1600 حادثه ثبت شده است. این رقم مربوط به حوادثی است كه به این اداره گزارش شده‏ اند؛ بدیهی است كه حوادث بیشتری رخ داده ­اند و بنا به دلایل مختلف آمار آن ثبت نشده است.

با وجود ثبت این تعداد حادثه در دوره بررسی شده، می‏ توان گفت هرساله به طور میانگین 400 حادثه و روزانه 1/1 حادثه در سطح استان اتفاق افتاده است. در این میان، به طور متوسط 2/5 درصد حوادث سالیانه برقی بوده­ اند. فراوانی حوادث در بخش ساختمان و ساخت­ وساز از سایر بخش ­ها بیشتر می­ باشد. 27/9 درصد حوادث برقی منجر به فوت شده­اند؛ به عبارتی از هر 3/6 حادثه برقی، یك حادثه منجر به فوت شده است. در حالی كه برای حوادث غیر برقی این نسبت، به ازای هر 2/16 حادثه یک فوت می­ باشد. می­ توان نتیجه گرفت شدت حوادث برق به مراتب بیشتر از حوادث غیر برقی (5/22 برابر) می­ باشد؛ درحالی كه فراوانی حوادث غیر برقی 10 برابر حوادث برقی است.

آمار ثبت شده نشان می­ دهد 32/5 درصد حادثه دیدگان حوادث برقی دارای سابقه كاری كمتر از یكسال و 55/8 درصد آنها سنی كمتر از 30 سال دارند. درحالی كه 34/88 درصد حادثه‏ دیدگان دارای تحصیلات زیر سیكل می­ باشند و بیشترین فراوانی حوادث برقی مربوط به شیفت اول می­ باشد.

 

كلمات كلیدی: حوادث ناشی از كار، حوادث برقی، شدت حادثه

 

مقدمه

در سالیان اخیر اثرات سوء توسعه­ تكنولوژی به حدی بحران‏ ساز شده‏ اند كه روند رو به رشد بشر در زمینه فن‏ آوری­ های نوین زیر سوال رفته است. امروزه این سوال از طرف اندیشمندان مطرح می شود كه: «آیا ما قربانی فرآیند توسعه شده­ ایم؟». لارنس1  در مقاله ­ا ی تحت عنوان جهانی شدن و بهداشت حرفه­ ای می­ گوید: «طبق گزارش سال 2005 ILO2 سالانه 2/2 میلیون نفر به دلیل حوادث و بیماری­ های ناشی از كار جان خود را از دست می­دهند. زیان­های اقتصادی ناشی از این حوادث در سراسر جهان بالغ بر 4 درصد  3GNP  است (1)». هزینه­ های اقتصادی ناشی از حوادث بزرگ صنعتی در ایالات متحد آمریكا سالانه حدود 5 میلیارد دلار برآورد گردیده است. در بریتانیا در سال 1995 این هزینه­ ها معادل 6 میلیارد یورو برآورد گردید و در سال 1998 حوادث ناشی از كار در فیلیپین منجر به از دست رفتن 144600 روز كاری شده است.

پترسن4 (1983) اظهار داشته سالانه 250 میلیون حادثه در جهان رخ می­ دهد كه 330000 نفر بر اثر این حوادث فوت می­ كنند(3). درسال 1382 در ایران 17090 حادثه شغلی اتفاق افتاده كه منجر به فوت 97 نفر گردیده است.

 

تعاریف

ایمنی5: میزان درجه دور بودن از خطرات یا در امان بودن از ریسك غیر قابل قبول یك خطر  یا رسیدن به سطح قابل قبولی از ریسک؛

 

حادثه6:

1-     اتفاق ناخواست ه­ای كه منجر به مرگ، بیماری، صدمه، زیان و سایر خسارات گردد.

2-     حادثه را می­ توان ضعف در جوابگویی و فرار از حالات مخصوص تعریف كرد. (ال.دیویس)

3-    یك اتفاق پیش­ بینی نشده و خارج از انتظار كه سبب صدمه و آسیب ­شود. (ILO )

4-    هر اتفاق غیر قابل پیش ­بینی که پیشرفت منظم یا روند تولید را مختل ­کند. (انجمن ملی ایمنی)

5-    واقعه پیش ­بینی نشده که نتیجه آن ضرر و زیان است. (WHO)

 

نقش فاكتورهای انسانی در بروز حوادث

در اوایل دهه 30 میلادی هنریچ7 اعمال ناایمن را علت اصلی بروز حوادث بیان كرد. وی دركتاب «پیشگیری از حوادث صنعتی8» با بیان این موضوع فصل تازه ای در خصوص مطالعات حوادث شغلی ایجاد نمود و براساس آن مدل دومینو را ارایه كرد. بر اساس این مدل، مراحل وقوع یک حادثه از ابتدا تا انتها شامل 5 مرحله می­باشد. این مدل یك مدل تك علتی است و علت بروز حوادث را نیروی كاری و مبتنی بر سوابق اجتماعی و فردی كاركنان می ­داند. بر اساس این مدل، سوابق فردی و ویژگی­ های شخصی افراد باعث تصمیم ­گیری اشتباه و ایجاد یك عمل نا ایمن9 یا شرایط ناایمن10 منجر به حادثه و در نهایت بروز خسارت می­ گردد. هنریچ معتقد است 88% حوادث از اعمال ناایمن، 10% حوادث از شرایط ناایمن، و 2%حوادث از علل ناشناخته ناشی می‏ شوند. بنابه نظر هنریچ، رفتارهای ناایمن بیشتر از شرایط نا ایمن در ایجاد حادثه موثرند. بنابراین تئوری دومینو به منظور پیشگیری از حادثه، بیشترین تاکید را بر روی رفتارهای ناایمن11 و عوامل انسانی12  دارد که می­توانند منجر به حادثه شوند. ریزین13 (1990) علت بیش از 90 درصد حوادث صنعتی را به صورت مستقیم یا غیرمستقیم، اعمال كاركنان بیان می­ كند. دیو14  80% تا 90% حوادث را ناشی از خطاهای انسانی می‌داند. بیلینگ15 نیز خطای انسانی را عامل وقوع 70% تا 90% حوادث معرفی می‌كند.

 

كاربردهای آمار حوادث شغلی

در سمینار كارشناسان (ILO 1998) عنوان شد كه هدف اصلی برنامه گردآوری آمارهای حوادث شغلی، تهیه اطلاعات قابل ارزیابی و بررسی آنها به منظور جلوگیری از بروز حوادث است. این اطلاعات لازم است در بردارنده وسعت، شدت و چگونگی وقوع حادثه در فعالیت­ های شغلی و اقتصادی مورد بررسی باشد. چنین اطلاعاتی مبنای تعیین مناطق پرخطر و نیازمند توجه است. این مناطق باید به طور دقیقی مورد بررسی قرار گیرند و از این طریق عوامل موجد حوادث شناسایی گردند.

 

برنامه آماری حوادث شغلی باید شامل کلیه كارگران، در تمام مشاغل و فعالیت ­های اقتصادی گردد و اطلاعات مورد نیاز را از منابع مختلف جمع ­آوری نماید. لازم است اطلاعات به‏ دست آمده از منابع سنتی را تكمیل نمود. از جمله این منابع سنتی می­توان به موارد ثبت شده در برنامه­های پرداخت غرامت یا حق بیمه­ ها و گزارشات هیات­ های بازرسی اشاره نمود. استانداردهای بین­ المللی باید حداقل دستورالعمل­ ها با حداكثر تجربیات را ارایه دهند. كشورها می­ توانند این استانداردها را مطابق با نیازها و شرایط ملی خود اصلاح نمایند. بر این موضوع تاكید شده كه این استانداردهای بین­ المللی سیستم­ های ملی موجود را تضعیف و محدود نمی‏ نمایند و مانع پیشرفت آنها نخواهند شد.

 

اگرچه به نظر می­ رسد كه عمده­ترین كاربران آمار حوادث شغلی، سازمان­ های مسوول ایمنی و بهداشت شغلی باشند؛ كاركنان سازمان­ ها می­ توانند بهتر و بیشتر از این اطلاعات بهره ­مند شوند. كاهش تعداد و شدت جراحات حوادث شغلی باعث ایجاد احساس خوشایندی در افراد می­ شود. سازمان ایمنی و بهداشت انگلستان تخمین زده كه تا سال 1994 كارگران در اثر حوادث ناشی از كار و بیماری­ های شغلی، سالانه 4 تا 9 میلیارد پوند خسارت دیده­اند و هزینه كلی این حوادث در این كشور بین 11 تا 16 میلیارد پوند بوده است.

 

بیمه‏ های حوادث شغلی نیز نقش مهمی در پیشگیری از حوادث ایفا می­ كنند، اگرچه این امر جزو کارکردهای اصلی آنها نیست. آمار حوادث شغلی در این زمینه می­تواند مبنای سیاست گذاری برای افزایش تشویق­های مالی كارمندان و كارگران و اتحادیه­ های كارگری برای شركت در فعالیت­های پیشگیرانه باشد. برای تحقق اهداف پیشگیرانه، لازم است یك برنامه آماری همه جانبه و مفصل در مورد حوادث ناشی از كار داشته تدوین شود.

 

شرح

دراین مقاله با بررسی آماری حوادث ناشی از كار استان یزد در یك دوره چهار ساله (1383 الی 1386) پارامترهای عمومی موثر برحوادث بررسی می­ گردند و آمار مربوط به حوادث برقی استخراج می­ گردد.

از سال 83 تا 86 در مجموع 1600 حادثه ناشی از كار ثبت گردیده و مورد بررسی قرارگرفته است؛ به طور میانگین سالیانه 400 یا روزانه 1/1 حادثه ناشی از کار در استان یزد به وقع پیوسته است. بیشترین حوادث مربوط به سال 1385 می­باشد که به طور متوسط روزانه 5/1 حادثه ناشی از کار رخ داده است و در  سال 1383 کمترین حادثه  با متوسط روزانه 0/5 حادثه رخ داده است. از حوادث مزبور 9/98 درصد آنها ناشی از برق‏ گرفتگی و 90/42 درصد مابقی، از سایر عوامل حادثه ساز نشات گرفته‏ اند.

 

 

 

 

 

 

 

بررسی توزیع حوادث غیر برقی طی دوره چهارساله مورد بررسی حاکی از این است که بیشترین تعداد حادثه به ‏ترتیب در بخش­ های ساخت و ساز و صنایع مرتبط با ساختمان و معدن به وقوع پیوسته است. چنانچه این بررسی از حیث مخاطره­ آمیز بودن حوادث صورت گیرد، بیشترین حوادث منجر به فوت مربوط به بخش ­های ساختمان­ سازی، معدن و صنایع مرتبط با ساختمان می­باشد. صنایع پلیمری، صنایع غذایی، صنایع شیمیایی، صنایع تولید و مونتاژ ماشین­آلات و درودگری، حادثه منجر به فوت نداشته­ اند. در حوادث غیر برقی در هر 81 حادثه 5 حادثه منجر به فوت دیده می­ شود. (1557 حادثه غیر برقی منجر به 96 فوت شده است)

 

 

 

 

برق گرفتگی

43 حادثه برق­ گرفتگی طی سال­های 83-86 رخ داده که متوسط سالانه آنها، 10/4 حادثه در سال می‏ باشد. این بدان معنا است که 9/58 درصد از حوادث طی سال­ های 83-86 مربوط به برق گرفتگی می­شود و تعداد حوادث ناشی از برق گرفتگی نسبت به كل حوادث درصد كمی را شامل می­ شود. به طور میانگین 2/58 درصد حوادث در هر سال مربوط به حوادث برق گرفتگی بوده است. از میان کل حوادث برق گرفتگی در چهار سال اخیر، 27/9 درصد آنها منجر به فوت حادثه دیدگان و 34/88 درصد جراحت و شکستگی و 6/98 درصد قطع عضو و 30/23 درصد سایر صدمات از جمله سوختگی­ های ناشی از برق­ گرفتگی شده است.

 

 

 

 

 

بررسی حوادث دراین دوره چهارساله نشان می­دهد از هر 3/6 حادثه برق، 1 حادثه منجر به فوت شده است. این در حالی است که در حوادث غیر برقی از هر 16/2 حادثه، 1 حادثه منجر به فوت دیده می­ شود. (1557 حادثه غیر برقی منجر به 96 حادثه فوتی شده است). درصد حوادث ناشی از برق گرفتگی كه منجر به مرگ می­ شود نسبت به كل حوادث بیشتر است (5/22 برابر)، چرا که حوادث برق گرفتگی از شدت بالایی برخوردارند.

بررسی توزیع حوادث برقی در بخش­ های مختلف اقتصادی حاکی از این است که بیشترین تعداد حادثه در بخش ­های  ساخت و ساز و صنایع مرتبط با ساختمان به وقوع پیوسته است و بیشترین  تعداد فوت نیز در همین بخش ­ها می­ باشد. به طوری كه در بخش ساخت و ساز به ازای هر 1/8 حادثه برقی، 1 حادثه منجر به فوت مشاهده می­ شود.

 

سابقه كار حادثه دیدگان ناشی از برق گرفتگی

آمارها نشان می­دهد 32/5 درصد حادثه دیدگان ناشی از برق گرفتگی سابقه شغلی یک ساله یا کمتر از آن داشته ­اند؛ 26/23 درصد سابقه کاری بین 2 تا 3 سال؛ 9/3 درصد سابقه 4 تا 5 سال؛ 16/28 درصد سابقه 6 تا10 سال و 18/6 درصد سابقه بیش  از 10 سال داشته ­اند. لذا تجربه را می‏ توان از عوامل اثرگذار در ایجاد حوادث برق‏ گرفتگی قلمداد نمود.

 

 

 

سن حادثه دیدگان برق گرفتگی

بررسی‏ ها حاکی از این است که 55/8 درصد حادثه‏ دیدگان کمتر از 30 سال سن دارند و 27/9 درصد آنها سنی بین 20 تا 25 سال دارند. کمترین درصد حوادث در گروه سنی 30 تا 35 سال می­ باشد ( 9/3 درصد). بنابراین افراد جوان بیشترین قربانیان حوادث برق گرفتگی هستند كه عمده علل آن را می­ توان موارد زیر جستجو نمود:

 

1-     نیروی كار در كشور ما جوان است؛

2-     افراد كم تجربه هستند وآموزش‏های لازم جهت آشنایی با خطرات برق به آنان ارایه نشده است.

 

 

 

 

میزان تحصیلات

34/88 درصد حادثه ‏دیدگان برقی در حد راهنمایی و سیکل سواد دارند. 20/93 درصد بی­سواد، 11/63 درصد ابتدایی، 23/26 درصد دیپلم، 6/98 درصد فوق دیپلم و 2/33 درصد لیسانس و بالاتر هستند. بیشترین حوادث برق گرفتگی در میان افراد با سطح سواد و تحصیلات پایین مشاهده می­ گردد كه می‏ تواند ناشی از چند علت باشد:

 

1-     این افراد اغلب در كارگاه­ های فاقد ایمنی مناسب، مانند كارگاه­ های ساختمانی فعالیت دارند؛

2-     این افراد، نیروی اجرایی در كارگاه­ ها می­ باشند و مستقیما با دستگاه­ ها و ادوات الكتریكی كارگاه در ارتباطند؛

3-     بخش عمده­ای از نیروی كار در كارگاه را شامل می­ شوند.

 

 

 

زمان وقوع حوادث برقی بر حسب شیفت كار

بررسی زمان وقوع حادثه حاکی از این است که 67/44 درصد حوادث برق گرفتگی در نوبت کاری اول یعنی ساعت 6 تا 14 صبح، 25/25 درصد آنها در نوبت کاری دوم (14-22) و 6/98 درصد آنها در نوبت کاری سوم رخ داده است. دلایل احتمالی این امر عبارتند از:

 

1-     شروع كار و اوج فعالیت در  نوبت کاری صبح می­باشد؛

2-     از مهمترین منابع انرژی در كارگاه­ ها انرژی برق می­باشد و لذا جهت شروع به كار كارگاه ­ها از این انرژی استفاده می­ شود؛

3-     به طور معمول فعالیت كارگاه­ های ساختمانی كه از پرحادثه­ ترین كارگاه­ ها می­ باشند، در هنگام نوبت كار صبح انجام می‏ شود.

 

 

 

 

 

علل وقوع حوادث برق

عمده­ ترین علل وقوع حوادث برقی عبارتند از بی­ احتیاطی، نامناسب بودن عایق وسایل، عدم وجود سیم اتصال زمین موثر و عدم قطع برق حین تعمیرات و عدم رعایت حریم خطوط برق. در میان حوادث ناشی از برق گرفتگی، حوادث تماس با هادی­های برق­ دار و تماس با بدنه فلزی برقدار دستگاه­ های برقی، از بیشترین فراوانی برخوردارند. لازم به ذكر است كه وقوع حوادث ناشی از قرار گرفتن در حریم برق و عدم قطع برق نیز قابل توجه می­باشد.

از علل وقوع حوادث می­ توان به موارد زیر اشاره كرد:

 

1-     اتصال ادوات و وسایل الكتریكی كارگاه به شبكه برق به وسیله سیم­ های لخت و بدون به كارگیری دو شاخه و پریز؛

2-     عدم اتصال موثر به زمین وسایل و ادوات الكتریكی جهت جلوگیری از برق دار شدن بدنه فلزی آنها؛

3-     عدم آموزش و آگاه بودن كارگران با خطرات برق با توجه به این كه خطرات برق مخفی بوده و مستقیما با چشم قابل رویت نمی­باشند؛

4-     انجام اعمال غلط و غیر ایمن و خارج از محدوده وظایف و تخصص توسط كارگران؛

5-     به كار گیری افراد فاقد تخصص و تجربه لازم جهت انجام كار برقی؛

6-     عدم استفاده از وسایل حفاظتی مناسب در هنگام انجام كارهای برقی؛

7-     عدم قطع كامل جریان برق و اتصال به زمین؛

8-     عدم نظارت و انجام هماهنگی صحیح و موثر در هنگام انجام تعمیرات؛

9-     انجام كار در مجاورت خطوط برق بدون توجه به حریم برق و خطر میدان­ های الكتریكی؛

10- عدم نصب وسایل استحفاظی لازم مثل فیوز در مسیر جریان برق؛

 

 

 

 

نتیجه­ گیری و بحث

در این مقاله حوادث ناشی از كار ثبت شده در اداره كار و امور اجتماعی استان یزد در یك دوره زمانی 4 ساله مورد بررسی قرار گرفته‏ اند. در بازرسی کار استان به طور کلی 1600 حادثه ثبت شده است. این رقم مربوط به حوادثی است كه به این اداره گزارش شده‏ اند؛ بدیهی است كه حوادث بیشتری رخ داده ­اند و بنا به دلایل مختلف آمار آن ثبت نشده است.

با وجود ثبت این تعداد حادثه در دوره بررسی شده، می‏ توان گفت هرساله به طور میانگین 400 حادثه و روزانه 1/1 حادثه در سطح استان اتفاق افتاده است. در این میان، به طور متوسط 2/5 درصد حوادث سالیانه برقی بوده ­اند. فراوانی حوادث در بخش ساختمان و ساخت­ وساز از سایر بخش ­ها بیشتر می­ باشد. 9/27 درصد حوادث برقی منجر به فوت شده­ اند؛ به عبارتی از هر 3/6 حادثه برقی، یك حادثه منجر به فوت شده است. در حالی كه برای حوادث غیر برقی این نسبت، به ازای هر 16/2 حادثه یک فوت می­ باشد. می­ توان نتیجه گرفت شدت حوادث برق به مراتب بیشتر از حوادث غیر برقی (5/22 برابر) می­ باشد؛ درحالی كه فراوانی حوادث غیر برقی 10 برابر حوادث برقی است.

آمار ثبت شده نشان می­ دهد 32/5 درصد حادثه دیدگان حوادث برقی دارای سابقه كاری كمتر از یكسال و 55/8 درصد آنها سنی كمتر از 30 سال دارند. درحالی كه 34/88 درصد حادثه‏ دیدگان دارای تحصیلات زیر سیكل می­ باشند و بیشترین فراوانی حوادث برقی مربوط به شیفت اول می­ باشد.

در بخش ساختمان که از بیشترین تعداد حوادث برقی برخوردار است، عمده حوادث برق گرفتگی به دلیل عدم رعایت حریم خطوط برق و فقدان عایق مناسب و سیم ارت تجهیزات به وقوع پیوسته است. از علل آن می­ توان به موارد زیر اشاره كرد:

1-     در كارگاه­ های ساختمانی كه در مجاورت خطوط برق فعالیت می­ نمایند، توجهی به رعایت حریم خطوط مذكور و خطرات ناشی از آنها نمی‏شود؛ لذا اقدامی در خصوص ایمن كردن محیط كار (مانند اطلاع ‏رسانی به مسوولان ذیربط و جلوگیری از انجام كار تا زمان اطمینان از ایمنی كار در مجاورت خطوط برق) از سوی كارفرمایان صورت نمی گیرد.

2-     كارگاه­ های ساختمانی فعالیت موقتی دارند و لذا تاسیسات و ادوات الكتریكی با این طرز تفكر كه به صورت موقت در كارگاه مستقر هستند مورد استفاده قرار می­ گیرند. به همین دلیل توجه چندانی به ایمن­ سازی آنها معطوف نمی‏ شود.

3-     وسایل و ادوات الكتریكی مورد استفاده در كارگاه­ های ساختمانی كه معمولا شامل (بالابر؛ میكسر؛ پمپ آب و چراغ روشنایی می ­باشند به صورت ایمن به شبكه متصل نمی­ شود و فاقد سیم ارت موثر می­ باشد.

4-     افراد شاغل در كارگاه ­های ساختمانی معمولا كارگران ساده و فاقد هرگونه آموزش و آگاهی لازم در خصوص خطرات برق می ­باشند.

 

منابع

1-Lawrence J. H. Schulze, "ASSE Professional Development Conferenc"e, June , 2007, Orlando, Florida

2- The Occupational Safety and Health Center-Department of Labor and Employment website; accessed May 8, 2009

3-Peterson. J,Danile,"Human Error  Reduction & Safety  Managenent", Van Nostrand Reinhold ,3 th , ed 1996

4- مشكاتی سید محمد رضا ، بررسی حوادث ناشی از كار ایران درسال 1382، اولین همایش ایمنی در بنادر، تهران، بهمن1383

5- Heinrich . H W, "Industrial  Accident  Prevention",4th, New York : McGraw-Hill, 1969

 6- Reason.J,"Human Error" ,New Yourk,Cambridge University Prees ,1990

 7-آمار حوادث ناشی از كار-اداره بازرسی كار استان یزد

 

 ***

 

1- Lawrence J. H. Schulze

2- International Labor Organization

3- Gross National Product

4- Peterson . J

5- Safety - (OHSAS18001:1999) 

6- Accident- (OHSAS18001:1999)  

7-  Heinrich . H W

8- Industrial Accident Prevention

9- Unsafe Act

10- Unsafe Condition

11- Unsafe Behavior

12- Human Factors

13- Reason.J

14- Deew

15- Billing & Aeynard

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه