روش‌ها و منابع دستیابی  به مدارك و دلایل حوادث ناشی از كار در محیط‌های كاری

حسینعلی اكبری، كارشناس هماهنگی و نظارت بر ایمنی شركت برق منطقه‌ای باختر

 

مقدمه:

حادثه از دیر باز در زندگی بشر به عنوان یك رویداد شناخته شده به شمار رفته است. گذشت زمان و پیچیده شدن اركان زندگی و دستیابی انسان به اشكال مختلف  تكنولوژی سبب شده است كه حادثه به عنوان یكی از عوامل عمده تهدید كننده حیات آدمی‌ظهور نماید. بطوریكه امروزه خسارات جانی و مالی ناشی از حوادث، آن چنان سیر صعودی داشته كه پرداختن به اقدامات پیشگیری كننده برای آدمی امری ضروری به‌حساب می‌آید. برای پیشگیری از وقوع مجدد حادثه باید علت آن شناسایی شده و مورد بررسی قرار گیرد.

یک برنامه جامع تحقیقاتی حادثه متشکل از دو بخش زیر است:

 

بخش اول:  برنامه‌ریزی اولیه جهت بررسی حادثه

بخش دوم: ساختارسیستم بررسی و ویژگی‌های آن

 

برنامه‌ریزی اولیه جهت بررسی حادثه

با در اختیار داشتن یك برنامه‌ریزی مناسب، هنگامی‌كه بررسی كننده یا سرپرست تیم به محل حادثه می‌رسد برآوردی از منابع و وسایل مورد نیاز بعمل می‌آورد كه براساس آن می‌تواند به بهترین نحو ممكن از منابع تشكیلاتی خود استفاده كرده و وابستگی خود را به سایر موارد احتیاطی، حمایتی  و اجرایی به حداقل ممكن برساند.

برنامه‌ریزی باید طوری  باشد كه افراد مسوول را با مسایل زیر آشنا سازد:

 

1-    آنان باید به دنبال چه حقایقی باشند؟

2-    این حقایق را چگونه بدست آورند؟

3-    چگونه حقایق را با یك روش  موثر تجزیه و تحلیل كنند؟

 

در این رابطه لازم است موارد ذیل مد نظر قرار گیرند:

 

-        تعیین اهداف بررسی

-        اولویت‌بندی اقدامات

-        برآورد مراحل  مختلف كار و تعیین بودجه

-        شیوه انجام بررسی

-        وسایل و تجهیزات مورد نیاز بررسی

 

در بحث تعیین اهداف بررسی، 4 مورد زیر مد نظر  است:

 

-        ایجاد انگیزه در افراد بررسی كننده

-        ایجاد ثبات

-        تمركز زدایی

-        معیار تطبیق و كنترل آن

 

ساختار سیستم بررسی و ویژگی‌های آن:

بطور کلی ساختار سیستم بررسی به موارد زیر بستگی دارد:

 

1-    اهداف و خط‌مشی بررسی

2-     اندازه و ماهیت خسارت

3-    شدت خسارت

4-    پتانسیل تكرار مجدد حادثه

 

در ادامه نمونه‌هایی از ساختار تیم بررسی حادثه ارایه شده است (شكل 1 و 2).

 

 

 

شکل 1: ساختار تیم بررسی حوادث كوچك

 

 

 

 

شکل 2: ساختار تیم بررسی حوادث بزرگ

 
 

باید توجه داشت كه تركیب تیم با توجه به ماهیت  حادثه می‌تواند متغیر باشد.

 

مهمترین ویژگی‌های لازم برای انتخاب  افراد بررسی كننده عبارتند از:

 

1- صداقت

2- واقعیت گرایی

3- پشتكار

4- فروتنی

5- حس كنجكاوی

6- قدرت مشاهده

7- قدرت تصور

8- بصیرت

9- صبر و مهارت فنی

 

برنامه‌های آموزشی لازم برای افراد بررسی كننده، باید در برگیرنده موارد زیر باشد:

 

1- خط مشی، اهداف و فلسفه بررسی

2- استانداردها و معیارهای لازم برای گزارشات

3- آشنایی به اصل وقوع حادثه

4- تجهیزات و منابع مورد استفاده برای انجام بررسی

5- مصاحبه

6- گردآوری مدارك

7- برقراری ارتباط با تشكیلات

8- تجزیه و تحلیل علت یا علل حادثه

9- آشنایی با مسایل قضایی و حقوقی

 

مهمترین منابع احتمالی برای دستیابی به شواهد حوادث عبارت است از:

 

1- افراد

2- موقعیت‌ها

3- قطعات

4- ثبت و گزارشات

 

مهمترین بخش‌های مورد نظر در بررسی حادثه می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

 

1- اجزای تشكیل دهنده تجهیزات

2- بخشهایی كه مشكوك به نقص داخلی هستند.

3- بخشهایی  كه بصورت  مشكوك جمع  شده‌اند.

4- قسمت‌ها یا اجزایی كه بنظر می‌رسد دارای نقص هستند.

5- قسمت‌هایی كه دارای حفاظ نامناسب هستند.

6- قسمت‌هایی كه مشكوك به كمبود مواد در ساختار می‌باشند.

7- كنترل‌ها و شاخص‌های كارآیی

8- منابع نیرو

9- اجزای تعویض شده یا اصلاح شده

10- اشیاء خارجی

11- مایعات ریخته شده

12- خاكستر باقیمانده

 

سیستم‌های ثبت و بایگانی موجود در سازمان‌ها می‌تواند منبع مناسبی از اطلاعات باشد. در این راستا می‌توان از طریق بخش‌های زیر به اطلاعات مورد نظر دست یافت:

 

1- بایگانی حاصل از  خط‌مشی مدیریت در اداره امور

2- گزارشات و بایگانی‌های حاصل از تجزیه و تحلیل مخاطرات محیط كار

3- ثبت‌های حاصل از ساختار محیط كار

4- ثبت مربوط به خرید تجهیزات

5- ثبت مربوط به مراقبت از تسهیلات  و تجهیزات.

 

با انجام گام‌های فوق می‌توان زمینه را برای آنالیز حوادث آماده کرد.

 

منابع :

1 – لاهیجانیان، همایون. پیشگیری از حوادث، تهران، انتشارات سارگل، 1384.

2 – محمدفام، ایرج، تكنیك‌های ایمنی، همدان، انتشارات فن‌آوران، 1385.

3 - دل پیشه، اسماعیل و پریوش حلم سرشت، بهداشت كار، تهران، انتشارات چهر، 1378.

4 - رشیدی، رجب، روش‌های دستیابی  به مدارك و دلایل حوادث ناشی از كار، مجله صنعت و ایمنی، سال1380.

 

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه