تحقیق و بررسی حوادث شغلی

رجبعلی حکم آبادی، فوق لیسانس بهداشت حرفه ای، عضو هئیت علمی دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، بجنورد

 

مقدمه

یكی از اجزای مهم در هر برنامه ایمنی، تحقیق و بررسی حوادث شغلی اتفاق افتاده در محیط كار است. تحقیق پیرامون حوادث شغلی یك مقوله علمی است كه دارای متدهای استاندارد می‌باشد. این متدها بایستی در برنامه ایمنی محیط كار ذكر شده و در بررسی حوادث شغلی بطور عملی مورد استفاده قرار گیرد. بررسی حادثه عبارت از جمع‌آوری كلیه اطلاعات و تفسیرهای واقعی در خصوص یك حادثه، تجزیه و تحلیل اطلاعات به منظور یافتن علل حادثه و نوشتن گزارش حادثه می باشد.  

 

اهداف بررسی حادثه

اهداف بررسی حادثه شامل تعیین شرایط و اعمال ناایمن، تعیین علت و چگونگی رخ دادن شرایط و اعمال ناایمن، تعیین اقدامات لازم جهت پیشگیری از وقوع مجدد حادثه و تعیین اولویت ها در اجرای بودجه بندی و سیاست گذاری برنامه ایمنی محیط کار می باشد. جهت‌گیری در بررسی حادثه نبایستی در تعیین فرد یا افراد مقصر در بروز حادثه، تامین نظر مدیریت یا مقامات عالی رتبه، حمایت و دفاع از مسئول یا یك مقام معین، تامین نظرات كارشناسان بیمه و قانع نمودن بازرسین و دستگاه های نظارتی باشد.

 

انواع بررسی حادثه

دو نوع اصلی از بررسی حادثه وجود دارد که عبارتند از:

 

الف) بررسی عمومی: این نوع بررسی شامل بررسی های مرتبط با حوادث رایج در شرکت ها است ممکن است سرپرست همان قسمت علل را جستجو کرده و گزارشی آماده کند. در بعضی از موارد نیز ممکن است نیاز به دخالت متخصصین داخل سازمان باشد. نحوه انجام این بررسی عمومی بوده و به ابزار و تجهیزات خاصی نیاز ندارد در بررسی عمومی از مصاحبه و مشاهده بصری استفاده می شود. بررسی کنندگان با شاهدان حادثه مصاحبه می کنند بررسی ممکن است شامل تشکیل جلسه ای با حضور همه شاهدان و بحث در مورد علل احتمالی و راه های کنترلی و اصلاح باشد. اطلاعات بدست آمده به فرم بررسی حادثه شرکت محدود می شود. ممکن است عکس هایی هم گرفته شده و ضمیمه گزارش مکتوب شود.

 

ب) بررسی ویژه: در این نوع بررسی، بررسی کنندگان به دانش و مهارت ویژه ای نیاز دارند بررسی های ویژه برای انواع خاصی از حوادث نیاز است. برای مثال افراد و روش هایی خاصی برای بررسی حریق، سقوط هواپیما، حوادث ریلی و تصادف خوردوها وجود دارد. بررسی های ویژه اغلب به ابزار، تجهیزات و رویه های خاصی نیاز دارند. برای نمونه بررسی کنندگان حریق، کیتی برای نمونه برداری و انجام آزمایش به منظور تعیین وجود مواد قابل اشتعال به همراه دارند. هم چنین آن ها رویه هایی برای انتخاب از آلودگی نمونه ها و پی بردن به آن چه اتفاق افتاده (به کمک لایه تشکیل شده زغال، نخاله ها و قطعات پرتاب شده) دارند.

 

کدام حوادث باید بررسی شود؟

ممکن است بررسی همه حوادث به قدری هزینه بر باشد که شدنی نباشد و در یک کلام آوردن متخصصین برای هر حادثه ای، گردآوری مقدار زیادی اطلاعات و انجام تجزیه و تحلیل فیزیکی، شیمیایی یا محاسباتی برای همه حوادث ممکن نیست. برای تصمیم گیری در مورد حوادثی که باید بررسی شوند می توان از معیارهای زیر استفاده کرد:

 

الف) هزینه و شدت: حوادثی که منجر به مرگ، صدمات و خسارات بالایی می شوند ارزش بررسی کردن را دارند. در واقع ممکن است چند گروه به طور مستقل از هم یک حادثه را به منظور حفاظت از حقوق قانونی افراد مختلف بررسی کنند.

 

ب) فراوانی بالا: حوادثی که فراوانی بالایی دارند باید بررسی شوند زیرا حوادثی که الگویی مشابه در علل یا رویدادها دارند نیازمند برنامه های پیشگیرانه جدی هستند. الگوی مشابه ممکن است از گزارش حوادث یا شکایت مشتریان، گزارشات میدانی یا دستور کارها یا تعمیرات نمایان شود.

 

ج) مهم بودن برای جامعه: حوادثی که توجه جامعه را به خود جلب می کنند باید بررسی شوند و هر شرکتی ملزم به برطرف کردن نگرانی جامعه به طور واقعی (نه ظاهری) می باشد. اگر در شرکتی حادثه ای اتفاق افتاد که جامعه اطراف را نیز تحت تاثیر قرار می دهد، بررسی حادثه به منظور حفظ ذهنیت جامعه و رفتار صادقانه با عموم لازم است.

 

د) خسارات احتمالی بالا: حوادثی که ممکن است در ادامه به خسارات مالی و جانی زیادی منتهی شوند نیز باید بررسی شوند.

 

مراحل بررسی حادثه

مراحل اصلی در بررسی هر حادثه شغلی عبارتند از:

 

- محصور كردن صحنه وقوع حادثه

- تشكیل تیم بررسی كننده و جمع‌آوری اطلاعات كلی

- جمع‌آوری اطلاعات جزئی، دقیق و واقعی

- تجزیه و تحلیل اطلاعات گردآوری شده

- تعیین توالی وقایع

- تعیین علل حادثه

- ارائه راهكارهایی جهت پیشگیری از وقوع حوادث مشابه

- نوشتن گزارش حادثه

 

اطلاعات جمع آوری شده در حادثه  

 

- شرح مختصری از چگونگی وقوع حادثه

 

- توصیف كوتاهی از فرآیند كار، ‌شرایط كارگاه، شرایط ماشین‌آلات، مواد و ابزار

 

- نقشه كارگاه و موقعیت كلیه ماشین‌آلات، موانع و نیروی انسانی

 

- توصیف جراحات،‌ صدمات، خسارات و همچنین اقدامات جبرانی انجام شده در این مورد.

 

- زمان دقیق و قوع حادثه، زمان محصور كردن صحنه حادثه و زمان آگاهی مسئول تیم بررسی

 

- فهرستی از اسامی شاهدین حادثه و یا افرادی كه ممكن است اطلاعات سودمند در این مورد داشته باشند.

 

- سایر اطلاعات كلی در مورد حادثه

 

مواردی که باید در فرم بررسی حادثه مدنظر قرار گیرد

 

- هدف از گزارش حادثه چیست؟

- گزارش به چه نحوی مورد استفاده قرار می گیرد؟

- نوع حادثه چیست؟

- از گزارش چه چیزی انتظار می رود؟

- خواننده گزارش چه کسی است؟

 

مدارك مورد نیاز جهت بررسی حوادث ناشی از كار

 

- گزارش حادثه (توسط كارفرمایان یا مسئولین كارگاه تنظیم و ظرف دو روز اداری كتبا به واحد اجرایی مربوطه تحویل خواهند داد)

 

- گزارش بازرس كار (كارفرمایان موظفند گزارش كلیه حوادث را بصورت كتبی به اطلاع اداره كار و امور اجتماعی محل برسانند)

 

- نظریه پزشكی قانونی (در مواردی كه حوادث ناشی از كار منجر به فوت بیمه شدگان می گردد نظریه پزشك قانونی كه در آن علت مرگ قید شده باشد، اخذ گردد.)

 

- گزارش مقامات انتظامی (در برخی از مواقع كه حوادث بعلت تصادف با اتومبیل باشد گزارش نیروی انتظامی و كروكی تهیه شده باید ارائه گردد.)

 

- هر گونه مدارك و مستندات دیگری كه بر اساس آن بتوان ناشی یا غیر ناشی از كار بودن حادثه را اعلام نمود.

 

- در حوادث بیمه شدگان مشمول قانون بیمه اجتماعی رانندگان اضابه به مراتب فوق الذكر دفترچه كار معتبر و اخذ حواله بار، صورت وضعیت یا بارنامه مربوط به زمان وقوع حادثه.

 

- در حوادث بیمه شدگان قانون بیمه اجباری كارگران ساختمانی علاوه بر مدارك بند یك تا پنج ارائه پروانه ساختمانی معتبر و فیش پرداخت حق بیمه ضروری است.

 

منابع:

1- لاهیجانیان همایون، علی میرزایی سعید و رضایی پیمان، پیشگیری از حوادث، انتشارات سارگل، چاپ اول،1384.

 

2- روگرال برور، ترجمه: غلامحسین حلوانی، ایمنی و بهداشت برای مهندسین، انتشارات آثار سبحان، چاپ اول 1386.

 

3- سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران، پیشگیری از حوادث در صنعت آهن و فولاد، چاپ نگارستان، صحافی سپیدار، انتشارات نورند، چاپ اول 1382.

 

4- یان جی والث، لاهیجانیان همایون، سیستم های ایمنی، انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران، چاپ دوم، 1381.

 

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه