ایمنی در محوطه كارگاه‌ها

ایرج اعلایی

 

مقدمه

با طراحی دقیق موقعیت‌ها و جانمایی‌های تاسیسات جدید و با در نظر گرفتن جایگزین‌های مورد نیاز، مسوول ایمنی و بهداشت قادر خوا هد بود اثر بخشی و راندمان عملیات سیستم را ارتقاء بخشد.

اگر تدابیر ایمنی در خلال مراحل اولیه برنامه‌ریزی مد نظر قرار گیرند، از حوادث متعدد، بیماری‌های شغلی، انفجارات و آتش‌سوزی‌ها پیشگیری خواهد شد.

مسوولین ایمنی و بهداشت بایستی در بیرون از کارگا‌ه‌ها احتیاطات ایمنی را مد نظر قرار دهند تا شانس بروز حوادث کاهش یابد. فعالیت‌های بیرون کارگاهی و ملاحظات ایمنی مربوط به آنها در ادامه مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد.

 

1- حصارها و ورودی‌ها

حصارها و نرده‌های اطراف محوطه‌ها به دلایل مختلف نصب می‌شوند.

نرده یا فنس می‌تواند مانع ورود کسانی شود که در کار اخلال ایجاد می‌کنند و یا باعث آسیب رساندن به اموال می‌گردند. علاوه بر آن، کارکنان و سایر افراد را از مواجهه با ایستگا‌ه‌های ترانسفورماتور، گودال‌ها، چاه‌ها و مکان‌های خطرناک مشابه محافظت می‌کنند. حصارهای گالوانیزه كه از رشته‌های فلزی بافته شده تشکیل می‌شوند، در چنین مواردی كاربرد دارند.

ورودی‌های کافی باید براساس حجم آمد و شد افراد در کارگاه طراحی گردد. ورودی‌ها باید بقدر کافی قابل رویت باشند تا کامیو‌ن‌های بارگیری شده و افراد سوار بر خودروهای ریلی از نظر ایمنی با مشکلی مواجه نشوند. در کلیه ورودی‌ها تمام جهات باید قابل رویت باشند. بدلیل اینکه استفاده عابرین پیاده از ورودی‌های مربوط به وسایل نقلیه موتوری و ریلی غیر ایمن است، تعبیه ورودی‌های مجزا برای عابرین پیاده به منظور تسهیل عبور و مرور آنان الزامی است.

اگر ورودی‌های مربوط به عابرین پیاده در محل‌های پر ترافیک مربوط به کا‌میونهای ریلی و وسایل نقلیه قرار دارند و یا کارگران مجبورند این مسیر را هنگامی که عبور و مرور وسایل نقلیه جریان دارد طی کنند، نصب علایم ترافیکی و ساخت زیرگذرها یا پل‌های عابر پیاده توصیه می‌شود (شکل 1). این احتیاطات زمانی که پارکینگ در فاصله‌ای دورتر از کارگاه‌ها واقع شده الزامی است.

 

2- سواره‌روها

مسوول ایمنی و بهداشت باید به مهندس ساختمان در طراحی مناسب كارگاه کمک کند.

سواره‌روها در حیاط کارگاه می‌توانند به محلی برای بروز حوادث متعدد تبدیل شوند مگر اینکه بدقت طرح‌ریزی و ساخته شده باشند. برای مثال زهکشی شده و سطح مناسبی داشته باشند و در شرایط مطلوبی نگهداری شوند.

سواره‌رو‌ها باید برای استفاده کا‌میون‌های سنگین تا 15 متر پهنا داشته باشند و علاوه بر اینكه آمد و شد دو طرفه را امکان‌پذیر می‌سازند، دارای شعاع زیادی در پیچ‌ها باشند.

شیب جاده عموما نباید از 8% تجاوز کند. شکل تاج مانند جاده برای انتقال آب و ایجاد کانال برای خارج ساختن آب‌ها ا لزامی است.

سواره‌روها باید حداقل در فاصله 11 متری از ساختمان‌ها (بخصوص در ورودی‌ها) قرار داشته باشند. در سکو‌های بارگیری فضایی معادل 1/5 برابر طول کامیون برای تسهیل بارگیری توصیه می‌شود.

 

شکل 1 : یک پل نصب شده که امکان عبور ایمن را از فراز محوطه بارگیری فراهم کرده است.

 

 

مقررات و کنترل علایم ترافیکی، طرح‌ریزی جاده و علامت گذاری باید مطابق با مقررات وضع شده کشوری باشد. علایم ترافیکی برای تنظیم سرعت و حرکت در موقعیتهای خطرناک الزامی است. برای مثال علامت «ایست» برای تقاطع‌های خط آهن بکارمی‌رود. علامت «بوق نزنید» برای پیچ‌های تند (نقاط کور، جایی که دید کافی وجود ندارد) و در ورودی‌های ساختمان‌ها بكار می‌رود.

در جاهایی‌که سواره‌روها باید به ساختمان‌ها نزدیک باشند، نصب آینه‌های محدب درکناره‌های ساختمان‌ها باعث آشكار شدن خطر در پیچ‌های تند یا اطراف گوشه‌های ساختمان شده و از بروز حوادث جلوگیری می‌كند.

در محل‌های تعمیراتی یا در حال ساخت باید از علامت‌های «کارگران مشغول کارند» و یا نوارهای حفاظتی ویژه استفاده شود. علایم ترافیکی برای سواره‌روها که در شب مورد استفاده قرار می‌گیرند باید دارای مواد انعکاس دهنده نور یا لومینانس باشند.

 

3- پیاده‌روها

تعبیه پیاده‌روهای خوب و مناسب بین کارگاه‌ها به جلوگیری از بروز حوادث کمک می‌کند تا در نتیجه آن افراد از قدم گذاشتن بر روی سنگ‌ها یا داخل حفره‌ها و گودال‌ها و شیارهای زمین‌های ناهموار اجتناب کنند. در این رابطه بتون برای پیاده‌روها ارجحیت دارد بخصوص درمحوطه‌های اصلی مثل ورودی‌ها و بین ساختمان‌های اصلی.

پیاده‌رو‌ها باید میان برداشته و کمترین فاصله بین ساختمان‌ها را شامل شوند. پیاده‌رویی که مجاور با خط راه آهن قرار گرفته باشد باید توسط نرده یا حصار از آن جدا شود. نصب علایم هشدار دهنده در تقاطع خط آهن و دیگر مکان‌های خطرناک الزامی است. قرارگیری پیاده‌روها در فاصله خاصی از لبه پشت بام ساختمان‌ها، خطر سقوط یخ و برف را کاهش می‌دهد. در مناطق برف‌گیر پوشش دادن پیاده‌روها موجب افزایش راحتی و ایمنی می‌شود. پیاده‌روها باید همواره در وضعیت خوب و مناسب نگهداری شوند، بخصوص جاهایی‌که در تقاطع خط آهن قرار می‌گیرند. همچنین پیاده‌روها باید در فصل زمستان از برف و یخ پاک شوند.

در پل‌های عابر پیاده عابرین باید همواره توسط نرده حفاظتی به ارتفاع 1/1 متر همراه با نرده‌های میانی حفاظت شوند (شكل 1).

اگر محوطه كارگاه به اندازه کافی بزرگ است، پیاده‌رو‌ها باید به نحوی طراحی شوند كه برای کارکنانی که می‌دوند هم مناسب باشند.

 

4- پایه‌ها و خرک‌ها

اگر نیاز است که کارگری وظیفه کاری خود را بر روی خرک و یا پایه نجام دهد باید یک جایگاه به پهنای 5/1 متر تدارک دیده شود. این جایگاه باید نرده‌کشی شده و ارتفاع لبه نرده حدود 0/8±1/ 1متر باشد.

نرده وسطی یا میانی باید حد واسط لبه بالایی نرده حفاظتی تا سطح کف جایگاه باشد و در سمت تماس، لبه بالایی نرده که مماس با زمین است باید 10 سانتیمتر بلندی داشته باشد.

اگر کارگران در دو طرف مسیر تردد می‌کنند قرار دادن تقاطع در موقعیت‌های مناسب توصیه می‌شود. شبکه‌های فلزی و توری‌های فلزی که روی پیاده‌روها یا گذرگاه‌های زیر خرک‌ها را می‌پوشانند از افتادن اجسام روی کارگران جلوگیری می‌كنند.

دریچه‌های مخصوص تسمه نقاله‌ها یا قیف‌ها نیازمند حصاركشی هستند. می‌توان با نصب نرده‌هایی با فاصله کمتر از 30/5 سانتیمتر از سقوط کارگران به داخل دریچه‌ها جلوگیری کرد.

 

5- پارکینگ‌ها

برای کاستن تردد در سطح کارگاه‌ها بهتر است پارکینگ، بین ورودی به محوطه کارگاه‌ و اتاق‌های رختکن پرسنل قرار گیرد. قرارگیری پارکینگ تا حد امکان باید بگونه‌ای باشد که در مسیر پارکینگ تا ساختمان، تقاطعی با سواره‌رو وجود نداشته باشد.

برای حفاظت بهتر لازم است محوطه پارکینگ به كمك حصار از دیگر قسمت‌های کارخانه جدا شود. سطح پارکینگ باید صاف باشد تا از صدماتی که ممکن است در اثر افتادن روی سطوح سنگی یا سنگلاخ ایجاد شود جلوگیری گردد. سطح زمین پارکینگ باید مسطح بوده و شیب کافی جهت خروج آب داشته باشد.

استفاده از خطوط سفید رنگ به پهنای 10 تا 15 سانتیمتر برای تعیین جایگاه‌های پارکینگ موجب کاهش اشتباهات و کاستن از حوادث خواهد شد. یك جایگاه استاندارد 2/7 متر طول و 1/6 متر عرض دارد. فاصله بین وسایل نقلیه پارک شده با توجه به روش پارک کردن متفاوت می‌باشد.

پارک کردن زاویه‌دار (اریب) دارای محاسن و معایبی است. اگر محل‌های پارک با زاویه کمتری چیده شوند تعداد وسیله نقلیه بیشتری را می‌توان در همان سطح گنجانید. پهنای گذرگاه‌ها را می‌توان باریکتر در نظر گرفت ولی معمولا ترافیک و آمد و شد بصورت یکطرفه محدود می‌شود. از طرف دیگر، پارک کردن اریب برای رانندگان راحت‌تر است و نیاز به فضای زیادی برای دور زدن و سر و ته کردن نمی‌باشد.

فضای اختصاص داده شده برای هر وسیله نقلیه در پارکینگ از 19 متر مربع تا بیش از 28 متر مربع متغیر است و این در صورتی است که گذرگاه ر ا نیز در نظر بگیریم.

یک پارکینگ اقتصادی و بزرگ با در نظر گرفتن 22 متر مربع برای هر وسیله نقلیه قابل دستیابی است. برای افرادی که دارای معلولیت هستند جایگاه‌های پارکینگ تخصیص داده شده باید هماهنگ با وضعیت آنها باشد.

برای حرکت ترافیکی منظم، پارکینگ باید ورودی‌های مجزا برای خودروهای ورودی و خروجی‌هایی دیگر برای وسایل نقلیه خارج شونده داشته باشد. این قبیل ورودی‌ها باید با علایم مناسب تجهیز گردند. اگر خروجی پارکینگ به یک خیابان پرتردد منتهی می‌شود، باید از چراغ‌های ترافیکی استفاده کرد. باید مطمئن شد که محوطه پارکینگ به محدوده شیرهای آتش‌نشانی، معابر کناری کارخانه، ایستگا‌ه‌های اتوبوس، مناطق بارگیری و فضاهای خالی در نظر گرفته شده برای معابر، تجاوز نکند.

راه‌های در نظر گرفته شده برای رانندگی باید حداقل 7/5 متر پهنا برای ترافیک دو طرفه داشته باشند و دید مسیر نباید محدود گردد. اگر نیاز باشد باید با نصب علایم ترافیکی و محدودیت سرعت، محوطه پارکینگ را برای کارکنان و بازدید کنندگان محدود کرد. این علایم باید مشابه علایم ترافیکی بکار رفته در جاده‌ها و بزرگراه‌ها باشند.

اگر محوطه پارکینگ شب‌ها نیز استفاده می‌شود، باید روشنایی کافی برای ایمنی و جلوگیری از سرقت تعبیه گردد. شدت روشنایی 11 تا 54 لوکس به ازای هر متر مربع در ارتفاع 90 سانتیمتری می‌تواند کافی باشد. در هنگام طرح‌ریزی پارکینگ باید تمهیدات لازم جهت مقابله با برف و یخ در از پارکینگ در نظر گرفته شود.

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه