نكات ایمنی در كارگاه‌ها

عباس نظری، كارشناس مدیریت سوانح شركت متروی تهران

 

مقدمه

امروزه جملاتی مانند حادثه همیشه در كمین است و حادثه خبر نمی‌كند را همه شنیده‌ایم. همه ساله میلیون‌ها حادثه ناشی از كار، به‌ویژه در كارگاه‌ها اتفاق می‌افتد كه بعضی از آنها مرگبار است و برخی دیگر موجب از كارافتادگی كلی و جزیی می‌گردد. در اغلب موارد حوادث ناشی از كار موجب از كارافتادگی موقت می‌شود كه ممكن است ماه‌ها به طول انجامد. حوادث همیشه موجب ایجاد اضطراب و ناراحتی شدید خانواده فرد قربانی می‌شود و ممكن است در زندگی خانوادگی نیز اثرات فلاكت باری داشته باشد. در این مقاله مطالبی در رابطه با ایمنی كارگران و نكات ایمنی در كارگاه‌ها ارایه می‌گردد.

 

1- ایمنی كارگران

كلیه كارگران وكاركنان كارگاه‌ها باید باتوجه به نوع كاری كه انجام می‌دهند از پوشش‌های حفاظتی و ایمنی مناسب استفاده نمایند.

 

  • لباس كارمناسب

- در اماكنی كه خطر انفجار یا آتش‌سوزی وجود دارد، استفاده از لباس كارهایی كه ایجاد الكتریسیته ساكن می‌كنند، اكیدا ممنوع است.

- استفاده از كمربند بر روی لباس كار و آستین دكمه‌دار ممنوع می‌باشد.

- لباس كارگران برق كار نباید هیچ جزء فلزی داشته باشد.

- لباس كار باید باتوجه به نوع كار انتخاب شود.

 

  • كلاه، كفش و دستكش ایمنی

- كارگران و كاركنانی كه در معرض سقوط اشیاء قراردارند باید از كلاه ایمنی استفاده نمایند.

- كلاه ایمنی باید سبك (حدود 400 گرم)، عایق برق، مقاوم در برابرآتش و قابل شستشو باشد و حتما داخل آن ضد عفونی گردد. (طبق استاندارد DIN به شماره 4840)

- كارگرانی كه با دریل، ابزار چرخنده و ماشین‌های دارای قطعات چرخنده و غلطنده، كار می‌كنند نبایستی از دستكش استفاده نمایند.

- كارگرانی كه با اشیاء تیز یا عمل روی اشیاء تیز كار می‌كنند باید از دستكش‌های مناسب (مسلح به نوارهای فلزی) استفاده نمایند.

- دستكش بایستی طوری انتخاب شود كه با خطرات احتمالی ناشی از كار متناسب باشد.

-  كارگرانی كه فلزات داغ را حمل می‌كنند و یا عملیاتی بر روی آنها انجام می‌دهند (مانند جوشكاری، برشكاری) بایستی دستكش‌هایی از جنس پنبه نسوز یا چرم كه در مقابل گرما مقاومت داشته باشند، استفاده کنند.

- كارگرانی كه با اسیدها وقلیاها سروكار دارند بایستی از دستكش‌های لاستیكی نرم (طبیعی یا مصنوعی)، پلاستیكی نازك كه مقاوم در برابر این مواد می‌باشند استفاده نمایند.

- كارگرانی كه در معرض خطرات ناشی از برخورد یا سقوط اشیاء سنگین در روی پا قرار دارند برای حفاظت از انگشتان پا بایستی ازكفش‌های ایمنی با پنجه‌های فولادی استفاده نمایند.

- كارگران برق‌کار بایستی از دستكش لاستیكی كه عایق برق بوده و مقاومت آن متناسب با ولتاژ برق شبكه باشد، استفاده نمایند.

- كارگرانی كه با وسایل و ابزار برقی كار می‌كنند، باید هنگام كار بر روی سكوی عایق مستقر شده یا از كفش‌های عایق استفاده نمایند.

- كارگرانی كه با مواد روغنی، قلیایی، اسیدی كار می‌كنند، باید ازكفش‌هایی استفاده كنند كه جنس لاستیك و یا چرم قطور باشد و مقاوم در برابر مواد فوق باشد.

 

  • عینك، ماسك وگوشی

- كلیه كارگرانی كه كار آنها ممكن است سلامت چشم‌هایشان را به خطر بیاندازد باید از عینك حفاظتی استفاده نمایند.

- عینك‌های حفاظتی شیشه‌ای یا پلاستیكی باید دارای مقاومت كافی بوده و فاقد حباب هوا، ترك و موج باشد و بتواند حتی‌الامكان 80% نور را ازخود عبور دهد.

- كارگرانی كه در محیط‌های پرغبار، سمی و یا بسته با هوای آلوده به گازهای مسموم كننده كار می‌كنند، جهت حفاظت از سیستم تنفسی بایستی از ماسك‌های تنفسی با فیلتری متناسب با نوع آلودگی استفاده نمایند.

- انتخاب ‌ماسك و فیلتر بستگی ‌به خواص شیمیایی، فیزیكی و بیولوژیكی ماده موجود در محیط كار و نوع محل و فضای كار دارد.

- كارگرانی ‌كه ‌با دستگاه‌های ‌پر سروصدا كار می‌كنند یا در مجاورت این دستگاه‌ها بطور مداوم به كار مشغولند، بایستی از گوشی‌های مناسب استفاده نمایند.

- كارگرانی‌ كه در عملیات جوشكاری و برشكاری مشغول كار هستند، بایستی از عینك‌های ایمنی مجهز به شیشه‌های رنگی (فیلتردار) جهت جذب تشعشات استفاده نمایند (استاندارد 2092-BS).

 

  • كمربند ایمنی وطناب نجات

- برای كاركنانی كه در ارتفاع به كار می‌پردازند و با خطر سقوط مواجه هستند استفاده از كمربندهای ایمنی و سایر حائل‌های ایمنی مناسب، ضروری است.

 - كمربندهای ایمنی و متعلقات آن باید از چرم، برزنت و پارچه‌های مقاوم و مواد محكم ساخته شده باشد و قدرت تحمل بار را با حداقل نیروی 1150 كیلوگرم داشته باشد. (حداقل پهنای كمربند cm12و ضخامت آن mm6 می‌باشد.)

- كمربندهای ایمنی نباید دارای زدگی، پارگی وسایر اشكالاتی باشند كه باعث ایجاد خطر برای استفاده كننده گردد.

- كلیه قطعات وضمایم كمربندهای ایمنی بایستی بطور دقیق و مرتب مورد بازدید قرار گیرد و قطعات فرسوده تعویض گردد؛ حصول اطمینان از بی‌عیب و نقص بودن كمربند الزامی است.

 

2- سایر نكات ایمنی در كارگاه‌ها

  • نور

- در تونل‌ها و راهروها از لامپ‌های فلورسنت دوبل یا جفتی به فاصله 8 متراستفاده شود.

- در سالن‌های كارگاهی و محوطه كارگاه باید از لامپ‌های بخارسدیم ـ جیوه استفاده شود.

- میزان ‌روشنایی مناسب در تونل و راهروها و محل عبور و مرور افراد حداقل 100 لوستر و میزان روشنایی برای فعالیت‌های ساختمانی و كارگاهی مانند جوشكاری، آهنگری وغیره حداقل 200-150 لوكس می‌باشد.

- لامپ‌ها نباید طوری نصب شوند كه نور مستقیم وارد چشم كارگر شود.

 - چراغ‌های گردان می‌بایست به رنگ قرمز بوده و تعادل كافی داشته باشند.

- هنگام استقرار چراغ چشمك زن یا گردان، سیم حامل برق لازم است در صورت امكان بر روی دیوار نصب گردد.

- تامین نور كافی برای انجام فعالیت‌های مختلف در كارگاه ضروری است. باتوجه به عدم امكان تامین نور طبیعی دربخش عمده‌ای از محیط‌های كار، بایستی از چراغ‌های مناسب استفاده شود.

- چراغ‌هایی كه برای تامین نور در محیط‌های كار نصب می‌شوند باید در محل‌های مناسب به طور كاملا ایمن نصب شوند.

- استفاده از چراغ‌های رنگی برای تامین نور در محیط‌های كار ممنوع است.

- چراغ‌ها باید دارای حفاظ‌های مناسب باشند كه در صورت برخورد با اشیاء صدمه نبینند‌.

- امكان استفاده از چراغ‌های قابل جابجایی (چراغ گردان) باید با تعبیه پریزها و رابط‌های مناسب در كارگاه درنظر گرفته شود.

- دركلیه معبرها و مسیرهای رفت وآمد كارگران و وسایل، باید چراغ‌های مناسب با نور كافی و در محل‌های ایمن نصب گردند.

- كلیه وسایل و تجهیزات تامین نور كارگاه بایستی دارای كیفیت مناسب و مطابق با اصول فنی مربوطه باشند.

- استفاده از نوار یا چسب در محل اتصال دو سیم به تنهایی ممنوع می‌باشد و بایستی حتما از ترمینال استفاده شود.

 

  • تهویه كارگاه

- از آنجا كه بخش قابل توجهی از فعالیت‌های ساختمانی در محیط‌های بسته زیرزمین و بدون ارتباط مستقیم با فضای باز انجام می‌شود، تهویه كارگاه باید به نحو مطلوب انجام شود. بدین منظور:

 

الف) تجهیزات و وسایل مناسب تهویه باید با توجه به شرایط كارگاه پیش‌بینی و نصب شوند.

ب) سرعت جریان هوای ورودی به كارگاه ونحوه توزیع آن باید به گونه‌ای باشد كه باعث ورود، گسترش یا افزایش آلودگی هوای كارگاه نگردد.

 ج) سیستم تخلیه هوا و كانال‌های مناسب آن در محل‌هایی كه آلودگی ناشی از گرد و غبار یا دود و گازهای سمی وجود دارد، بایستی پیش‌بینی شود.

 د) تهویه كارگاه باید به طور دایمی در طول مدت زمان كار انجام شود.

 

- درصورت وجود گرد و غبار و دود با غلظت بالاتر از حد مجاز، باید از فیلترهای مناسب گرد و غبار و دود یا گاز سمی استفاده شود.

- تهویه باید به دو صورت عمومی و موضعی طراحی و اجرا گردد.

- درتهویه، عمل مكش (جهت خروج آلودگی) و دمش (جهت ورود هوای تازه) می‌بایست بطور همزمان صورت گیرد.

- برای جلوگیری از گسترش آلودگی ناشی از احتراق ماشین‌های درونسوز، مانند موتور جوش‌های دیزلی و امثال آنها، بایستی دودهای حاصل از احتراق به وسیله لوله‌های تخلیه هوا و فن مناسب به خارج از محیط كارگاه هدایت شود.

- كلیه وسایل و تجهیزات مورد استفاده باید مطابق با اصول فنی و عاری از نقص باشند.

- دمش و مكش می‌بایست توسط سیستم توزیع مناسب (duct) صورت پذیرد.

 

آبرسانی

- برای تامین آب شرب كارگران و آب مورد نیاز عملیات ساختمانی باید از لوله‌های مناسب استفاده شود.

- لوله‌كشی آبرسانی كارگاه باید از محل‌های مناسب و ایمن انجام شده و لوله‌ها باید در مقابل صدمات احتمالی محافظت گردند.

- لوله‌هایی كه روی سطوح قائم نصب می‌شوند، بایستی به وسیله بست‌های مناسب و به طور محكم به دیوار متصل شده و در معرض برخورد اشیاء و ابزار كار نباشند.

- اگر برای انتقال آب از شلنگ استفاده می‌شود، این شلنگ‌ها حتی‌الامكان نباید در مسیر تردد ماشین‌آلات و یا كارگران قرار گیرند؛ مگر اینكه حفاظت آنها در مقابل ضربه و فشار به نحو مناسب انجام گیرد.

- كلیه لوله‌ها، شیرها و فلكه‌ها، شلنگ‌ها و سایر وسایل آبرسانی باید از جنس مرغوب و عاری از هرگونه نقص بوده و به طور كاملا ایمن نصب شده باشند.

- استفاده از لوله‌ها، شیرآلات، شلنگ و سایر وسایل فرسوده یا صدمه دیده كه موجب اتلاف آب می‌گردند ممنوع است.

- به منظور جلوگیری از پخش آب و آلودگی سطح كارگاه، باید فاضلاب حاصل از استعمال آب آشامیدنی و بهداشتی به روش مناسب جمع‌آوری و دفع گردد.

 

  • علایم هشدار دهنده

- استفاده از علایم هشدار دهنده مانند چراغ‌های چشمك زن و تابلوهای شبرنگ و غیره در نقاط حساس و خطرناك ضروری است.

- كلیه داكت‌ها، پرتگاه‌ها، لبه‌های سطوح شیب‌دار، بازشوهای واقع در كف معابر و سایر نقاطی كه احتمال ایجاد خطر برای كارگران وجود دارد، بایستی به وسیله علایم هشدار دهنده مناسب مشخص شوند.

- محل‌های ورود و خروج به كارگاه و اطراف محل‌های گود برداری و به طوركلی اطراف محیط كارگاه بایستی با نصب علایم هشدار دهنده مشخص شوند.

- چراغ‌های چشمك زن بایستی در تمام طول مدت كار، روشن و قابل رویت باشند.

- كلیه علایم هشدار دهنده مانند تابلوها و برچسب‌ها باید كاملا در معرض دید افراد بوده و به طور آشكار نصب شده باشند.

 

  • حفاظ ایمنی

- محوطه كارگاه بایستی به وسیله حفاظ‌های ایمنی مناسب و مكمل آن علایم هشدار دهنده مناسب و چراغ چشمك زن، از فضاهای عمومی املاك و معابر مجاور مجزا گردد.

- حفاظ‌های ایمنی مورد استفاده برای اطراف گودبرداری‌ها، لبه‌های پرتگاه، كناره پلكان و سطوح شیب‌دار، بازشوها، داكت‌ها و لبه‌های خطرناك بایستی دارای استحكام كافی بوده و به طور كاملا ایمن نصب شده باشند تا از خطر سقوط كارگران یا وسایل و ابزار جلوگیری شود.

- كلیه اجزای حفاظ‌های ایمنی مانند لوله‌ها، بست‌ها، تخته‌ها و غیره باید از جنس و كیفیت مرغوب و مناسب برخوردار باشند.

- فاصله میله‌های عمودی و افقی نرده‌ها و حفاظ‌ها باید به اندازه‌ای باشند كه امكان عبور و خطر سقوط از میان آنها وجود نداشته باشد.

- بازشوها، سوراخ‌ها، و فرورفتگی‌های موجود دركف‌های معابر و محل‌های كار باید به یكی از طرق زیر حفاظت شوند:

 

الف) به وسیله تخته و الوارهای مناسب پوشیده شوند.

ب) به وسیله مش‌ها (شبكه‌های میلگرد) با حداكثر چشمه‌های 5/2*5/2 سانتیمتر پوشانده شوند.

ج) به وسیله حفاظ‌های محكم و ایمن كه دور تا دور آنها نصب می‌شوند محافظت گردند.

 

- شبكه‌های آرماتور، تخته‌ها و الوارهای نصب شده روی سوراخ‌ها و بازشوهای كف محل‌های كار یا معابر باید دارای استحكام كافی بوده و به گونه‌ای نصب شوند كه مانعی در رفت و آمد كارگران و حمل وسایل ایجاد ننمایند.

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه