ارتقاء فرهنگ عمومی در بهره برداری ایمن از انرژی الکتریکی

رضا نیک پیام

 

امروزه این اعتقاد وجود دارد که با پیشرفت تکنولوژی صنعت برق، اهمیت آن در زندگی اقشار مختلف مردم به گونه ای است که بهره وری از جلوه های نوین زندگی، بدون وجود آن میسر نمی باشد. از طرفی گستردگی و رشد سریع مصرف الکتریکی بخاطر  مشخصات مطلوب آن بحدی رسیده است که جوامع شهری و روستایی با فرهنگ های مختلف را تحت پوشش قرار می دهد، بطوریکه در ایران شاخص مصرف انرژی الکتریکی از تولید آن پیش افتاده است، لذا با توجه به اهمیت مباحث حفاظت و بهره برداری ایمن از انرژی الکتریکی جا دارد که تلاشی متناسب در جهت بالا بردن سطح دانش و فرهنگ عمومی در خصوص استفاده ایمن از این انرژی ارزشمند بعمل آید.

 

چرا آگاه سازی مصرف کنندگان مهم است

همانطور که می دانید انرژی الکتریکی در اشکال مختلف و در دو سطح ولتاژی فشار متوسط (بیست کیلوولت) و فشار ضعیف در نقاط مختلف شهر و روستاها، برای مصارف صنعتی، تجاری و خانگی توزیع می گردد. وجود خطوط هوایی برق و عبور آن ها از جوار ساختمان ها و درختان و همچنین استفاده از این انرژی، در داخل منزل و کارگاه ها از جمله موارد حضور گسترده این انرژی قدرتمند در زندگی و محیط زیست انسان است. بی شک انسان با مشاهده علائم هر گونه خطری به صورت ذاتی در مقابل آن از خود عکس العمل نشان می دهد و در صدد رهایی از آن بر می خیزد، اما چون کمیات انرژی الکتریکی با حواس انسان قابل لمس نمی باشد، لذا لازم است حداقل اطلاعات مورد نیاز در خصوص استفاده صحیح از برق و نیز مخاطرات شبکه های هوایی برق در دسترس عامه مردم جامعه قرار بگیرد تا در موارد لزوم پیشگیری لازم به عمل آورند.

 

هدف اصلی از ایمنی برق

هدف اصلی از ایمنی برق جلوگیری از بروز حوادث و اتفاقات ناشی از برق به منظور حفظ سلامتی انسان، حیوانات در درجه اول و در درجه دوم تاسیسات و ساختمان هاست. در همین راستا از قوانین و مقررات ایمنی برق، برای دستیابی به این مهم استفاده می گردد، که در ابعاد فنی، در نصب و استفاده از تجهیزات الکتریکی و ماشین‌آلات بکار گرفته می شوند. لذا با توجه به گستردگی استفاده از تجهیزات الکتریکی در فعالیت های روزمره، اجرای مقررات و دستورالعمل های ایمنی برق در همه فعالیت های جامعه ضرورت دارد. بنابر این رعایت این الزامات و مقررات اختصاص به گروه خاصی نداشته و شامل عموم مردم، چه در منزل و چه کارهای تخصصی و صنعتی نیز می گردد.

 

بازنگری در سیستم الکتریکی ابنیه و تاسیسات

همانطور که اشاره گردید، امروز تجهیزات الکتریکی بعنوان جزء جدایی ناپذیر زندگی ما به حساب می آیند. بسیاری از خدمات که در جامعه ارائه می گردند به انرژی الکتریکی وابسته است و شاهرگ های اقتصادی، بدون جریان برق، قطع می شوند. با این همه استفاده از این انرژی حیات بخش و مهم هنوز تا رسیدن به نقطه مطلوب و ایمن فاصله زیادی دارد. سیم كشی های غیر اصولی و خارج از استاندارد به ویژه در بافت های قدیمی، خسارت های جبران ناپذیری وارد می كند و به تلفات انسانی و مادی خود ادامه می دهد. آمار وحشتناكی از میزان آتش سوزی هایی كه عامل اصلی آن نقص سیستم سیم كشی ساختمان هاست در اختیار می باشد و آمار قابل توجهی از برق گرفتگی افراد و حیوانات، گویای بهره برداری نادرست از انرژی الکتریکی و نبود استانداردهای لازم در تجهیزات الکتریکی مورد استفاده در سطح كشور است. با توجه به این آمار و ارقام که هر روز در مطبوعات و گزارشات عنوان می گردد و همچنین مقایسه با سایر کشورها لزوم بازنگری تجهیزات و تاسیسات الکتریکی جدی به نظر می رسد.

 

تجربه موفق دیگر کشورها

در بسیاری از کشورهای دنیا به منظور جلوگیری از تلفات انرژی، خطرات ناشی از برق گرفتگی، آتش سوزی های بی مورد در مقابل صاعقه و جلوگیری از قطع ناخواسته برق و ازدیاد ولتاژ هنگام قطع نول و خسارات اقتصادی و فنی به تاسیسات ساختمان و صنایع كشور، ضمن برنامه ریزی های بلند مدت در زمینه ایمنی برق و اشاعه فرهنگ بهره برداری صحیح از انرژی برق در بین افراد جامعه، اجرای سیستم حفاظتی زمین (ارتینگ) در تمام ساختمان ها و کارگاه ها اجباری گردیده است. این در حالی است که در کشور ما ایران با وجود قوانین و الزامات مرتبط با این موضوع و همچنین لزوم اجرای سیستم ارتینگ در ساختمان های جدید، اما باز هم ساختمان های قدیمی مشمول این شرایط اجباری نگردیده و تهدیدات ناشی از نقص در سیستم سیم كشی ساختمان بقوت خود باقی مانده است، كه ضروری است به منظور آگاهی عموم مردم از مباحث ایمنی برق و ارتقاء فرهنگ ایمنی، در نتیجه بازنگری تاسیسات الكتریكی ساختمان و اجرای سیستم ارتینگ در کارگاه و ساختمان های قدیمی و فرسوده، تلاشی مضاعف صورت گیرد.

علی الحال این مسئولیت قانونی سازمان ذی ربط است تا شرایط بهره برداری از انرژی برق را بگونه ای فراهم سازند كه در صورت بهره برداری نادرست و خطاهای عملكردی، ریسك وقوع حوادث ناشی از برق به حداقل ممكن خود برسد، كه این مهم میسر نمی گردد مگر با برنامه ریزی دقیق و ایجاد تسهیلات لازم در راستای اجرای قوانین و الزامات مربوطه به منظور بازنگری سیستم سیم كشی و استفاده از سیستم های حفاظتی و ایمنی در تاسیسات الكتریكی ساختمانها.

 

چند توصیه ایمنی به منظور استفاده از تجهیزات الکتریکی

برای جلوگیری از برق‌گرفتگی در هنگام كار با تجهیزات الکتریکی باید موارد زیر را رعایت گردد:

1- یقیناً در بسیاری از موارد بایستی كه در صورت امكان از چند روش حفاظت ‌دهی، بصورت همزمان استفاده كرد تا در صورت هرگونه عیب و ایراد در یكی از سیستم‌های حفاظتی، سیستم دیگر حفاظت را تأمین كند، مثل استفاده از عایق پلاستیكی در زیر دستگاه بطور توأم، كه البته این مورد از راه های اولیه حفاظت در مقابل برق‌گرفتگی است.

2- ایزوله كردن بدن شخص: یكی از راه های اساسی برای محافظت اشخاص عبارت است از ایزوله كردن آنها بوسیله دستكش و لباس یا كفش ایمنی كه از مواد عایق ساخته شده است. همچنین برای جلوگیری از خروج جریان از بدن، ممكن است كف محل كار را با وسایل مناسب مثل فرش لاستیكی یا چوب بپوشانند.

3- نصب سیستم اتصال زمین در منزل و یا کارگاه با نظر مهندسان و مشاوران ذیصلاح و اتصال بدنه تجهیزات الکتریکی  به زمین یا سیستم ارتینگ: این روش یكی از روش‌های كاملاً ایمن است، چرا که اگر سیستم اتصال به زمین به طور صحیح و با مقاومت كم نصب شده باشد، در صورت وجود نشتی جریان و نقص عایقی تجهیزات برقی، قبل از اینکه تماسی با بدنه این دستگاه ها برقرار گردد، تجهیزات حفاظتی موجود در تابلو اصلی برق سیستم را قطع خواهند کرد.

4- استفاده از رله حفاظتی نشتی جریان (کلید جریان تفاضلی): رله‌های حفاظتی به نحوی ساخته شده‌اند كه به محض ایجاد اختلالاتی در سیستم برق و به هنگامی كه جریان برق بیش از 30 میلی‌آمپر از بدن انسان عبور كند، بلافاصله عمل می‌كند و جریان برق دستگاه بطور اتوماتیك قطع می‌شود و اگر شخص با دستگاهی كه مجهز به این وسیله است، تماس حاصل كند از خطر برق‌گرفتگی محفوظ خواهد بود. (استفاده از این رله ها بعنوان حفاظت اضافی بوده لذا قبل از نصب و استفاده از این رله ها، در منزل و یا کارگاه بایستی سیستم ارتینگ استاندارد بعنوان حفاظت اصلی نصب شده باشد.)

 

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه