گذری بر ایمنی برق

 

استفاده از انرژی برق جزء لاینفک زندگی بشر امروزی گردیده و بدون آن زندگی تقریبا غیر ممکن می‏باشد. از طرفی نمی ‏توان خطرات ناشی از این انرژی را که همه روزه زندگی بسیاری را تهدید می‏کند را نادیده گرفت. استفاده صحیح از انرژی برق همراه با رعایت نکات ایمنی اهمیت خاصی داشته و نیازمند آگاهی‏ های بیشتری در این زمینه می ‏باشد. لذا اطلاع‏ رسانی و بحث در زمینه موضوعات مختلف ایمنی برق، گامی موثر در این راستا می‏ باشد.

در نگاهی ساده می‏ توان بروز خطرات برق را به چند عامل ریشه‏ ای نسبت داد. ولی با نگاهی عمیق‏ تر، می‎توان علت و عوامل زیادی را شناسایی و ارزیابی کرد که در ظاهر بسیار ساده و تکراری به نظر می‏ رسند که به بخشی از این علل بصورت موردی اشاره می‏گردد که امید است مدیران و کارشناسان ذی‏ربط با اقدامات کنترلی و پیشگیرانه، از بروز حوادث برقی جلوگیری نمایند.

 

عوامل بروز حادثه:

اولین موضوعی که می ‏توان به آن اشاره نمود، عدم آگاهی مجموعه بخش فنی برق، از تجهیزات حفاظت فردی مناسب کار  است. فقدان تجهیزات حفاظت فردی مناسب و استاندارد کار با برق، می‏ تواند پیامدهای ناگواری را بدنبال داشته باشد. برای مثال افرادی که با وسایل و مدارهای الکتریکی برق دار یا در نزدیکی آن‏ها به انجام کار برقی و غیربرقی مشغول هستند لازم است لباس مناسبی بپوشند که اجزاء فلزی نداشته باشد و یا پرسنل برقکار هنگام کار روی بخش‏ های برق ‏دار باید از دستکش عایق استفاده نمایند که مخصوصا در این خصوص دیده می‏شود از دستکش‏ های کتانی استفاده می‏ نمایند که این امر بسیار خطرناک است.

ابزار کار برقکاران مطابق استاندارد باید دارای شرایط خاصی باشند. در حالیکه مشاهده می ‏گردد که ابزار مورد استفاده معمولی و مشابه بخش‏ های فنی دیگر بوده که می ‏توان مشکلاتی را بهمراه داشته باشد. برای مثال پیچ گوشتی‏ های مورد استفاده برقکاران با روکش مناسب و استاندارد عایق‏ بندی شده‏اند تا در جریان کار، از اتصال کوتاه ناخواسته یا برق گرفتگی جلوگیری گردد.

فقدان الزامات قانونی و مقررات ایمنی حفاظتی و عدم آموزش پرسنل اجرایی و آگاهی از این الزامات و همچنین خطراتی که آنان را تهدید می‏ کند، از عواملی هستند که خطر برق گرفتگی را بدنبال خواهد داشت.

در اختیار نبودن دستورالعمل و روش انجام کار مربوط به دستگاه‏ ها و تجهیزات الکتریکی در دسترس، که می‏ تواند برای اپراتور پیامدها و حوادثی را بدنبال داشته باشد. بارها مشاهده گردیده دستگاه ‏های جدیدی خریداری و نصب می‏ شوند و به تصور شباهت با تجهیزات قبلی با آن برخورد می‏گردد، غافل از اینکه برخی از مکانیسم ‏های دستگاه تفاوت داشته و در صورت مانور و انجام کار با آن، مشکلاتی برای اپراتور و دیگر افراد حاضر ایجاد می‏ گردد.

عدم استفاده از محفظه و سرپوش و یا حفاظ‏ های مناسب و ثابت برای تمام بخش ‏های برق‏دار مدارها، شینه ‏ها و ادوات الکتریکی که ولتاژ بیش از 50 ولت متناوب کار می‏ کنند، از جمله عوامل بروز حادثه است. همچنین در برخی صنایع، کابل‏ ها و سیم‏ های برق بدون عبور از لوله ‏های برق یا کانال‏ های مخصوص محافظ، بصورت روکار و غیراستاندارد در نزدیکی لوله‏ های آب و انواع قطعات فلزی که بعضا دارای بخش ‏های تیز هستند بر روی سقف‏ های کاذب در زیر شیروانی به کار گرفته می‏ شوند.

هر وقت دستگاهی دچار اختلال می‏شود و از رده خارج می ‏شود، بدون اینکه سیم تغذیه کننده دستگاه جمع‏ آوری شود، بصورت کلاف جمع شده و بدون اینکه از منبع تغذیه ایزوله شود در محل باقی می‏ ماند و فقط سرسیم‏ ها توسط نوار چسب برق که بسیار شرایط ناایمنی است پیچیده می‏ شوند. از این رو ممکن است انواعی از این کابل‏ ها و سیم‏ ها تجمع پیدا کرده و هر گاه تعمیرکار بخواهد روی مدارات کار کند، ممکن است دچار اشتباه شده و در اثر برق گرفتگی جان خود را از دست دهد. حتی امکان دارد پس از گذشت مدت زمانی نوار چسب عایق کاری سرسیم ‏ها فرسوده شده و حتی در معرض رطوبت قرار گیرند و ایجاد اتصالی نموده که در محیط ‏های مستعد خطر حریق و انفجار، باعث بروز حوادث گسترده ‏تری شوند.

عدم تناسب کابل‏ ها و سیم‏ های مورد استفاده با میزان بار مصرفی دستگاه ‏ها و تجهیزات و همچنین انتخاب نادرست  تجهیزات حفاظتی مناسب تابلو و مدار تغذیه دستگاه و حتی عدم تنظیم این تجهیزات حفاظتی، که می‏ تواند موجب ایجاد حریق در کارگاه گردد. یکی از موضوعات مهم در نصب تجهیزات حفاظتی انجام محاسبات جریان اتصال کوتاه مدار است که باید تنظیمات بر این اساس انجام گردد.

عدم استفاده از دستگاه‏ ها و تجهیزات الکتریکی مناسب و استاندارد در محیط ‏های مستعد خطر حریق و انفجار که می‏ تواند پیامدها و مشکلاتی را بدنبال داشته باشد.

ایمن نبودن محفظه ‏ها، سرپوش ‏ها، حفاظ مدارها و وسایل برق‏ دار، بگونه‏ ای که از برق‏دار شدن و اتصال کوتاه پیشگیری نشده و احتمال خطر برق گرفتگی هنگام اجرای برنامه تعمیرات و نگهداری آنها وجود دارد. لذا در چنین شرایطی ضروری است برای محافظت از کابل‏ ها و سیم ‏ها از پوشش‏ های مناسب از جمله لوله استفاده نموده و ضمن  پیاده‏ سازی سیستم ارتینگ و هم بندی بین بدنه فلزی ادوات و حفاظ‏ ها، از تجهیزات حفاظتی مثل رله‏ های دیفرانسیلی یا GFCI استفاده گردد.

بکار نگرفتن فرش عایق استاندارد در مقابل تابلوها و بخش ‏های الکتریکی دستگاه‏ ها که بعضا مدارات داخلی آنها عایق مناسب و سالم نداشته و یا بصورت صحیح تعبیه نشده‏ اند، که در چنین  شرایطی می‏ توانند موجب ایجاد اتصالی و نشتی جریان گردیده و در اثر تماس مستقیم با بدنه فلزی این دستگاه‏ ها موجب برق گرفتگی کاربران و تعمیرکاران شوند.

استفاده از وسایل الکتریکی غیراستاندارد که اطلاعات و مشخصات لازم دستگاه روی آن درج نشده و بکارگیری آن در شرایطی که برای دستگاه نامناسب است، می‏ تواند برای کاربران خطرات عدیده ‏ای را در پی داشته باشد، به طور مثال اتصال دستگاه به ولتاژی بالاتر از ولتاژ کاری دستگاه که بسیار خطرناک است.

استفاده از افراد بی ‏تجربه و آموزش ندیده و غیرصلاحیت‏ دار در تعمیر و نگهداری و نصب تجهیزات الکتریکی که بدون سپری کردن دوره ‏های آموزشی تخصصی و عمومی، فازمتر و انبردست بدست گرفته و مشغول بکار می‏شوند که بطور یقین این افراد باعث بروز حوادثی خواهند شد.

عدم نظارت دقیق و مستمر و حتی ادواری از پروژه‏ های واگذارشده به پیمانکار و عدم اطمینان از عملیات انجام شده و انطباق آن با استانداردهای مربوطه که باعث بروز برخی حوادث در آینده نه چندان دور خواهد شد. بطور مثال اگر تاسیسات برقی بطور کامل و موثر اتصال به زمین نداشته باشد و به اشتباه مورد تایید قرار گیرد، بسیار خطرناک بوده و می‏تواند موجب برق گرفتگی کاربران و کارگران شود.

عدم آشنایی پرسنل اجرایی از ماهیت و شرایط مواد در دسترس که می‏تواند مشکلات و حوادثی را به دنبال داشته باشد. بطور مثال در محیط‏ های مستعد خطر، ممکن است فرد به موادی دست بزند یا به همراه داشته باشد که منجر به تخلیه بار الکتریسیته بدن بر روی آن شده و ایجاد انفجار کند یا اینکه جرقه‏ های حاصل از کار باعث به اشتعال در آوردن آن مواد شده و یا این که نتواند اقدامات لازم در صورت مواجهه با آن را به انجام برساند.

 

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه