برگه اطلاعات ايمنی مواد

احسان سلمانی تهرانی

مقدمه

برگه اطلاعات ايمنی مواد (Material Safety Data Sheet) اطلاعات پايه‌ای در باره مواد يا فرآورده‌های شيميايی فراهم میکند و داراي اطلاعاتی پيرامون خصوصيات، پتانسيل آسيب‌زايی مواد، نحوه استفاده ايمن و چگونگی برخورد در مواقع اضطراری میباشد. اين متن براي راهنمايی افرادی که از MSDS استفاده میکنند، تهيه شده است و دارای اطلاعات مورد نياز براي آگاهی از خطرات و احتياطات لازم براي استفاده ايمن از فرآورده‌های شيميايی می باشد. MSDS‌های شرکت‌های مختلف ممکن است شبيه هم نباشد اما آنها دارای يکسری اطلاعات پايه‌ای هستند. MSDSها براي افرادی غير از سرپرستان و کارگران که از مواد آتشگير استفاده می کنند، مانند پزشکان، متخصصان بهداشت حرفه‌ای، سرپرستان ايمنی، مهندسين و متخصصين محيط‌زيست، نيز نوشته می شود. اطلاعات مورد استفاده توسط يک گروه ممکن است برای ديگران نياز نباشد.

MSDS نقطه ضروری شروع براي اجراي يک برنامه کامل ايمنی و بهداشت براي مواد می باشد. بيشتر MSDSها توسط کارخانجات يا تهيه کنندگان مواد، آماده می شود. آنها سعي می کنند اطلاعاتی ختصر که تمامی پيش‌بينی های منطقی را در استفاده از مواد نشان دهد، ارايه كنند.

وقتی شما يک MSDS را می خوانيد بايستی بخاطر داشته باشيد که سه نوع خطر زير ممکن است با استفاده از فرآورده‌های شيميايی مرتبط باشد.

- خطرات بهداشتی: بعنوان مثال تماس پوست با اسيد باعث سوختگی می گردد.
- خطرات حريق: بعنوان مثال پروپان خيلي آسان می سوزد و ممکن است منفجر شود.
- خطرات واکنش‌پذيری: بعنوان مثال ترکيب آمونياک و سفيدکننده‌های خانگی باعث انتشار گازهای مضر می گردد.

 

نمونه يک MSDS

 بخش 1 : اطلاعات محصول

بخش 2 : عناصر خطرزا

بخش 3 : اطلاعات فيزيکی

بخش 4 : خطر حريق و انفجار

بخش 5 : اطلاعات واکنش‌پذيري

بخش 6 : خصوصيات سم شناسي

بخش 7 : کمک‌هاي اوليه

بخش 8 : اقدامات پيشگيرانه

بخش 9 : اطلاعات تهيه کننده

 

1-    اطلاعات محصول

اولين چيزي که بايستی وقتي MSDS بدستتان رسيد انجام دهيد اطمينان از درستي MSDS با ماده‌اي است که با آن کار مي‌کنيد. بخش اطلاعات محصول اطلاعاتي که مورد نياز است تا از صحيح بودن MSDS مطمئن شويم، به ما مي‌دهد.

شناسايي محصول در MSDS که معمولا نام محصول است بايستي دقيقا همان شناسه روي برچسب مربوطه باشد. دربخش نام محصول، نام کارخانه يا تهيه کننده نيز آورده مي‌شود. اطلاعات در مورد نحوه استفاده محصول نيز بعضي اوقات نوشته مي‌شود. برخي کارخانجات MSDS‌ها را با پيش‌بيني اينکه محصول در کاربردهاي مشخص خود بکار مي‌رود مي‌نويسند. مواد ورودي به محل کار ممکن است توسط کانتينر از کارخانه اصلي منتقل شوند يا آنها ممکن است توسط تهيه کننده يا توزيع کننده به صورت بسته‌بندي حمل شوند. تهيه كننده يا توزيع کننده شرکتي است که مواد را براي شرکت شما مي‌آورد. در برخي موارد نام و آدرس تهيه کننده و نام و آدرس کارخانه در MSDS آورده مي‌شود. در برخي موارد ديگر نيز يک آدرس ممکن است داده شود. به همين علت MSDS ممکن است نام و آدرسي داشته باشد که با نام و آدرس دپارتمان فروش که براي خريد محصول مورد استفاده قرار گرفته يکي نباشد.

 

2-عناصر خطرزا

تمامي عناصري که داراي پتانسيل خطرزايي هستند بايد در MSDS ليست شوند. در بعضي موارد، شناسايي يک يا تعداد بيشتري از عناصر که توسط سازنده مورد توجه قرار داده شده جزو اطلاعات محرمانه تجاري است. در اين موارد سازنده براي معافيت از قانون اطلاعات مواد خطرناک استفاده مي‌کند. در اين صورت در MSDS نشان داده خواهد شد که معافيت گرفته شده است (البته با تاريخ).

 

3-اطلاعات فيزيکي

بخش داده‌هاي فيزيکي، اطلاعات فني و خصوصيات مواد را به ما مي‌دهد. شما بايستي بررسي کنيد که ماده‌اي که توضيح داده شده (حالت فيزيکي و شکل) همان ماده‌ايست که شما در اختيار داريد. اگر اينطور نيست شما ممکن است MSDS درستي را نداشته باشيد. يا ممکن است ماده کهنه باشد يا در طي حمل و نقل يا انبارسازي تغيير شکل پيدا کرده باشد. در هر مورد، اطلاعات  MSDSممکن است بکار نرود و شما بايستي اطلاعات اضافي بدست آوريد.

اطلاعات موجود در اين بخش جهت کمک به تعيين وضعيت‌هايي که تحت آن ماده ممکن است خطرناک شود، بکار مي‌رود. متخصصين فني اين اطلاعات را براي توسعه روش‌هاي کاري براي کنترل مواجهه، انبارسازي، حمل و نقل، و پاک‌سازي (در صورت ريخت و پاش) استفاده مي‌کنند.

عموما خصوصيات فيزيکي مختلفي در MSDS داده مي‌شود (حد بويايي، وزن مخصوص، فشار بخار، دانسيته بخار، ميزان تبخير، نقطه جوش، نقطه انجماد، PH، و ضريب توزيع آب/ روغن)

 

4-خطر حريق و انفجار

هدف اين بخش تشريح هرگونه خطرات حريق و انفجار مرتبط با مواد است. اين اطلاعات با اطلاعاتي از داده‌هاي بخش واکنش‌پذيري ترکيب مي‌شود و مي‌تواند در تعيين محلي مطمئن براي انبارسازي مورد استفاده قرار گيرد (مانند مايعات اشتعال‌پذير). اطلاعات اين بخش همچنين مي‌تواند براي برنامه‌ريزي تعيين نوع مناسب و محل قرارگيري خاموش کننده‌هاي حريق و همينطور براي طرح‌ريزي بهترين پاسخ به آتش در سايت کاري بکار رود. قسمتي از اطلاعات اين بخش براي مقابله با آتش و پاسخ اضطراري پرسنل مي‌باشد.

اگر ماده داراي پتانسيل خطر حريق باشد. شما بايستي احتياط‌هاي ويژه حمل و نقل يا ساير اقدامات کنترلي لازم براي پيشگيري از حريق را بدانيد. شما همچنين بايستي از اقدامات اضطراري لازم براي مواقعي که حريق در محيط کار بوقوع مي‌پيوندد آگاه باشيد.

 

5- اطلاعات واکنش پذيري

 بخش داده‌هاي واکنش‌پذيري، هر وضعيتي که تحت آن ماده ناپايدار گشته يا مي‌تواند خطرناک شود را تشريح مي‌کند. مواد ناپايدار ممکن است تجزيه شوند و باعث حريق يا انفجار شوند. به عبارت ديگر ماده ناپايدار ممكن است به ماده جديدي تبديل شود و ماده جديد نيز ممكن است داراي سميت بيشتر يا اشتعال پذيرتر از ماده اصلي باشد. وضعيت‌هايي از قبيل گرما، نورخورشيد، و طول عمر ماده شيميايي مي‌توانند باعث ناپايداري يا تجزيه شوند، بنابراين اين مواد نيازمند نگهداري ويژه و احتياط‌هاي حمل و نقل مي‌باشند.

مواد ناسازگار موادي هستند که اگر با هم مخلوط يا در کنار هم باشند واکنش شديد داده يا منفجر مي‌شوند. اين مواد بايستي جداگانه نگهداري شوند و مخلوط نشوند، مگر اينکه احتياط‌هاي ويژه در نظر گرفته شود. شما بايستي اطلاعات اين بخش را بدانيد تا بتوانيد بطور ايمن مواد را حمل و نقل و انبار کنيد و يا از مخلوط شدن مواد ناسازگار پيشگيري کنيد.

 

6-خصوصيات سم شناسي

بخش خصوصيات سم‌شناسي راه‌هايي را که ممکن است مواجهه با مواد اتفاق بيفتد و همچنين اثرات مضر آنها را توصيف مي‌کند.

 

7-کمک‌هاي اوليه

بخش کمک‌هاي اوليه کارهايي را که بايستي فورا در مواجهه با مواد انجام گيرد توضيح مي‌دهد. هدف کمک‌هاي اوليه، کاهش جراحات و اختلالات بعدي مي‌باشد. در موارد جدي، کمک‌هاي اوليه ممکن است براي زنده نگه داشتن مصدومين ضروري باشد.

 

8- اقدامات پيشگيرانه

اين بخش اقدامات پيشگيرانه براي کار ايمن با مواد را ارايه مي‌کند. بايستي توجه داشته باشيم که در تمامي MSDSهاي نوشته شده كليه پيش‌بيني‌هاي معقول ارايه مي‌شوند.

 

9-اطلاعات تهيه کننده

شماره تلفن تهيه کننده MSDS در اين بخش داده مي‌شود. بهترين نقطه شروع براي بدست آوردن اطلاعات بيشتر در زمينه ايمني و بهداشت، تهيه کننده MSDS مي‌باشد. اين خيلي مهم است که شما MSDS بروز داشته باشيد. تاريخ تهيه آن معمولا در انتهاي اين بخش مي‌آيد.

 

نكات كليدي در رابطه با MSDS مواد

1- آيا شما MSDS درست را براي ماده‌اي که با آن کار مي‌کنيد يا کار خواهيد کرد دراختيار داريد؟

2- آيا MSDS شما بروز است؟

3- آيا توضيحات آن در مورد ماده، با آنچه که داريد منطبق است؟

4- آيا اين ماده مي‌تواند بسوزد يا منفجر شود؟

5- آيا اين ماده ناپايدار است؟ اگر چنين است تحت چه شرايطي؟

6- آيا اين ماده با ساير مواد شيميايي واکنش مي‌دهد؟ اگر چنين است با چه موادي؟

7- آيا محل کار شما نياز به کنترل‌هاي مهندسي دارد؟

8- آيا اين ماده به احتياط‌هاي ويژه براي حمل نياز دارد؟

9- آيا به تجهيزات حفاظتي نياز داريد؟

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه