ارگونومی در آشپزخانه

 نشریه پیام ایمنی

 

تهیه و طبخ غذا، شستن میوه ها و سبزی ‏ها، شستن ظرف ها، نگهداری غذا در یخچال و کابینت موجب می‎شود خیلی از خانم‎های خانه ‏دار زمان زیادی از روز را در آشپزخانه بگذرانند.کار با وسایلی که به شکل نامناسبی طراحی شده‎اند، توجه نکردن به وضعیت صحیح بدن هنگام کار و انجام حرکات تکراری در طولانی مدت موجب آسیب عضلات و مفاصل و بروز مشکلات اسکلتی می‏شود. به همین دلیل، نشانگان تونل کارپال در بین خانم‏ های خانه‏ دار شیوع بیشتری دارد.

 

نشانگان مجرای مچ دستی (سندرم تونل کارپال)

شایع ترین نوروپاتی به دام افتادن عصب می‌باشد که در نتیجه فشردگی عصب میانی در ناحیه مچ دست ایجاد می‌شود.

عصب میانی در ناحیه مچ دست از زیر بافت همبندی مچ دست (لیگامان عرضی مچ یا فلکسور رتیناکولوم) و از روی استخوانهای مچ عبور می‌کنند، اگر به دلیلی این فضا تنگ شده باشد به این عصب فشار وارد شده و ما اختلالات حسی و حرکتی در انگشتان دست داریم که به این بیماری سندرم کارپال تونل می‌گوییم.

تونل کارپال، کانالی در مچ است که عصب میانی در آن قرار دارد. این عصب به انگشت شست و قسمتی از کف دست، انگشت اشاره، انگشت میانی و نیمی از انگشت سوم حس می دهد. وقتی مچ دست در حالت بدی قرار بگیرد، فضای کافی برای عصب مدیان(عصب میانی) وجود ندارد و به این عصب فشار وارد می شود. همچنین وقتی این تونل ملتهب شود و آسیب ببیند، به عصب هم صدمه وارد می آید که باعث سوزش و خارش، کرخ و بی حس شدن، ضعف یا درد در انگشت ها می شود.

شیوع این بیماری در خانم های خانه دار میانسال، کاربران کامپیوتر، نجاران، تصویرگران، کارگران، قصاب ها و مکانیک های خودرو و رانندگان ماشینهای سنگین بیشتر است و نكته جالب اینكه زنان پنج برابر بیشتر از مردان به این بیماری مبتلا می شوند. این حالت ممکن است به دلیل تغییرات هورمونی و به هم خوردن تعادل مایعات بدن اتفاق بیفتد. برخی شرایط مانند بارداری و برخی بیماری ها مانند پرکاری تیروئید ، فشار خون بالا ، پوکی استخوان ، چاقی و دیابت هم با ابتلا به سندرم تونل کارپال ارتباط دارند.

این بیماری فقط مربوط به شاغلان نیست و خانم‌های خانه‌دار هم باید مراقب باشند. انجام کارهای خانه می‌تواند باعث به ‌وجود آمدن نشانگان تونل کارپال شود. طبق نتایج مطالعه‌ای که در سی کشور و سه ایالت کانادا طی یک دوره سی ماهه انجام شده، مشخص شده است 9/15 درصد موارد جدید نشانگان تونل کارپال مربوط به خانم‌های خانه‌دار بوده است.

جورج فالن، جراح امریکایی در سال 1996 درباره نشانگان تونل کارپال مقاله‌ای منتشر کرد که در آن زمان، بزرگترین تحقیق در این زمینه بود. فالن نتیجه 17 سال درمان و بررسی این بیماری در بین 439 بیمار و 54 دست را در این مقاله ارایه داده بود. طی این تحقیقات او متوجه شد بیشتر افراد در میانسالی دچار این عارضه می‌شوند. 243 نفر از این 439 نفر در محدوده سنی 40 تا 59 سال بودند. 236 نفر از بیماران نیز خانه‌دار و آشپز بودند یا بیش از حد کار می‌کردند.

همچنین فالن به تاثیر جراحی در درمان و بهبود بیماران اشاره کرد . از میان 177 بیماری که عمل جراحی انجام داده بودند، تنها دو نفر نیاز به عمل مجدد داشتند.

 

علائم سندرم تونل کارپال

 با سوزش، بی حسی و مورمور شدن انگشتان دست شروع می شود. ممکن است فرد در نیمه شب، بر اثر خواب رفتن دست و بی حسی آن بیدار شود. تکان دادن دست و قرار دادن دست در آب اوضاع را کمی بهتر می کند، اما روند بیماری هنوز ادامه دارد. بعد از چند ماه یا چند هفته دست دچار ضعف شدید می شود و انگشتان حتی نمی توانند سبک ترین اشیا را بگیرند و نگه دارند و دست قدرت خود را از دست می دهد.بهتر است بدانید به دنبال از بین رفتن قدرت انعطاف انگشتان، غذا خوردن، مسواک زدن و حتی لباس پوشیدن تقریباً غیرممکن می‌شود.

 

 

 

 

این در حالی است که کارشناسان می گویند با کمی‎دقت در انجام کارهای آشپزی و با رعایت اصول ارگونومی هنگام کار در آشپزخانه، می‎توان از این عوارض پیشگیری کرد.ارگونومی، علم متناسب‏ سازی کار با انسان است. در این علم، تلاش بر این است که هنگام انجام کار، کمترین فشار به بدن وارد شود و افراد در راحت ترین حالت ممکن و با کمترین عارضه، کارها را انجام دهند.

لذا می توان با کمی‎ دقت در انتخاب لوازم آشپزی و چند تغییر ساده در آشپزخانه منزتان ،شرایط را برای کاری راحت تر و کم خطرتر فراهم كرد تا کار در آشپزخانه برای ‎شما آسان تر، ایمن تر و لذت ‎بخش تر شود.

 

كاهش حركات تكراری :

یکی از عوامل ایجاد مشکلات اسکلتی و عضلانی انجام حرکات تکراری است. بسیاری از کارها مانند رنده کردن و خرد کردن سبزی‎ها با حرکات تکراری همراه است. از انجام حرکات تکراری پرهیز کنید. انواع لوازم برقی که این روزها در آشپزخانه به کمک شما آمده‎اند، از انجام حرکات تکراری و آسیب ناشی از آنها پیشگیری میکند. به جای انجام کارها به روش سنتی و دستی، می توانید از این وسایل که برای راحتی شما طراحی شده، استفاده کنید. این موضوع را جدی بگیرید و از وسایلی که برای راحتی بیشتر طراحی شده، استفاده کنید. لازم نیست این وسایل برقی باشند. گاهی استفاده از ابزارهای مکانیکی ساده ‏ای مانند دستگاه برش دهنده تخم مرغ و وسایل ساده‏ای که برای له کردن تخم مرغ و برش دادن گوجه فرنگی طراحی شده، کار را آسانتر می‎کند.

 

استفاده از ظروف ارگونومیك :

  •  از وسایل و ظروف ارگونومیکی که برای راحتی بیشتر طراحی شده اند، استفاده کنید. ماهی تابه‎ها‎ی دردار که طبخ غذا در آنها نیاز به ایستادن طولانی مدت کنار اجاق گاز و برگرداندن غذا ندارد، نمونه‎ای از این لوازم هستند.
  •  برای نگهداری نمک و ادویه‏ هایی که برای آشپزی مرتب به آنها نیاز دارید از ظروفی استفاده کنید که به راحتی می چرخند و درب آنها برای باز و بسته شدن نیازی به پیچاندن و چرخاندن ندارد.
  •  می توان روغن، آب لیمو و سایر مواد مصرفی آشپزخانه را در ظرفی کوچک تر و سبک‏تر که برداشتن و گذاشتن آن آسان باشد ریخت.
  •  مایع ظرفشویی را روی دیوار و در ارتفاع مناسبی کنار شیر سینک نصب کنید. با این کار دیگر لازم نیست هنگام شستن ظروف مایع ظرفشویی را هر بار برداشته و دوباره سر جایش بگذارید.
  •  از اجاق گاز تایمردار بهره گیرید یا یک ساعت زنگ‎دار در آشپزخانه قرار دهید و برای اعلام زمان پخت غذا از آن استفاده کنید تا مجبور نشوید در حین پخت چند بار به غذا سر بزنید.
  •  غذا در مایکروویو خیلی سریع می‏پزد و کوتاه شدن زمان پخت غذا موجب می‎شود شما زمان کمتری در آشپزخانه مشغول پخت و پز شوید.از قوری‎ها‎ی ارگونومیک که در آنها لوله قوری ۹۰ درجه جلوتر از جای معمول است، استفاده کنید. با این کار به جای اینکه هنگام ریختن چای مچ دست‎تان را خم کرده و بچرخانید، فقط چرخش دست کافی است و یک فشار اضافه به مچ دست حذف می‎شود.
  •  از لیوان‎ها‎ی دسته ‏دار، قاشق‎ها‎ی سبک و خوش دست، بشقاب‎ها‎ی سبک و چاقوهای تیز و خوش دست که دسته آنها به شکلی ارگونومیک طراحی شده و کار با آنها راحت تر است، استفاده کنید.

 

اصلاح وضعیت بدن حین انجاک گار

  •  سبزی‎ها‎یی مانند هویج، لبو و سیب زمینی را به جای آنکه وقتی خام و سفت و سخت هستند پوست بکنید؛ ابتدا آب پز كرده و بعد که نرم شدند آنها را پوست کنده و خرد یا له کنید. اینگونه فشار کمتری به مفاصل و عضلات‏تان وارد خواهد شد.
  •  یکی از اصول ارگونومی، تقسیم بار سنگین به تعداد بیشتری بار سبک است. در خانه هم این را امتحان کنید. به عنوان مثال به جای اینکه سوپ را در یک ظرف بزرگ بریزید، آن را در دو ظرف کوچک تر بریزید. به این طریق هم بردن ظرف سر سفره راحت‎تر شده وهم دسترسی به آن آسان‎تر خواهد شد.
  •  بایستی بدانیم در یک زمان، حجم زیادی از کار را انجام نداده و کارها را در فواصل زمانی مختلف انجام دهید، نقص‎ها را به موقع برطرف کنید و تعمیرات لازم را انجام دهید. درب کابینت‎ها‎ را روغن کاری کنید تا راحت‎تر باز و بسته شوند. واشر شیر ظرف‎شویی را به موقع تعویض کنید تا موقع باز و بسته کردن شیر به مفاصل دست فشار وارد نشود.
  •  به خانم های خانه دار توصیه می شود صندلی ای که راحت قابل حمل باشد در آشپزخانه قرار دهید تا هر وقت خواستید بنشینید از آن استفاده کنید. چهارپایه کوچکی نیز در آشپزخانه داشته باشید تا زمان‏هایی که ایستاده کار می‏کنید یک پای‏تان را روی آن بگذارید.
  •  ارتفاع مناسب کار در آشپزخانه باید حداقل ۹۰ سانتی متر باشد. اگر بلندتر یا کوتاه تر از میانگین هستید ارتفاع سطح کار را در حد راحتی خودتان تغییر دهید. اگر قد همه افراد خانواده‎تان بلند است یک سطح چوبی روی قسمت بالایی کابینت قرار دهید، طوری که سطح کار بلندتر شود.هنگام کار به وضعیت بدن‏تان توجه داشته باشید و پشت و شانه‏ ها را خم نکنید. همیشه با پشت صاف، شانه‏ های رو به عقب و زانوهای کمی خمیده کار کنید.

 

توجه به فاکتورهای محیطی

  •  آشپزخانه باید نور کافی داشته باشد، تا هنگام کار دید کافی داشته باشید و مجبور نشوید به جلو خم شوید تا سرعت کارتان کم شود. توجه داشته باشید که سایه کابینت ها و هود روی سطوح، دید را کم می‏کند و بهتر است در صورت لزوم از نور موضعی استفاده کنید.
  •  مسیر رفت و آمدتان را تمیز نگه دارید.
  •  مراقب گوشه‎ها‎ی تیز و برنده باشید. گاهی نقاط تیز و برنده در گوشه و کنار کابینت‎ها‎ موجب بریدگی می‏شود و لازم است آنها را با چکش‎کاری یا چسباندن تکه‏ ای فوم نرم برطرف کنید.

 

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه