ارگونومی درانبار / نکات و تکنیک های کاهش ریسک آسیب

گلرخ پیروز، کارشناس ارشد ایمنی، بهداشت و محیط زیست

 

حدود 705000 نفر از کارگران شاغل در صنعت انبارداری و ذخیره سازی در آمریکا، طیف گسترده ای از وظایف را انجام می دهند، از جمله برچسب زدن کالاها، کاهش محموله های حجمی به قطعات کوچکتر، کنترل موجودی، مونتاژ قطعات سبک، سفارش اقلام و تامین آنها، بسته‎بندی، چیدن و بستن قطعات، نصب برچسب قیمت و بلیط و هماهنگی های حمل و نقل. مشاغل موجود در این بخش نیز متفاوت است و از اپراتورهای کامیون ها و تراکتورهای صنعتی، تا کارگران (از جمله کسانی که کالاها و مواد را به صورت دستی حمل می کنند)، کارمندان ارسال و دریافت، و کارمندان باربری و دریافت سفارش را شامل می شود. اما همه آنها در یک چیز مشترک هستند: درصد بالایی از کشیدگی و پیچ خوردگی اندام ها.

در سال 2012، بر اساس آمار اداره کار آمریکا، در بخش های انبارداری و ذخیره سازی ایالات متحده، 5.5 آسیب ثبت شده به ازای هر 100 کارگر تمام وقت گزارش شده است. آسیب های جدی - که شامل روزهای دوری از کار، محدودیت های شغلی و یا انتقال به شغل دیگر است- با نرخ 3.9 آسیب در هر 100 کارگر رخ داده است. آسیب های اسکلتی عضلانی در صنعت انبارداری و ذخیره سازی دو برابر سایر صنایع روی داده است، که میزان آن به ترتیب 78.1 و 35.5 در هر 10000 کارگر بوده است. علاوه بر این، در سال 2012، آسیب در حوادثی مانند سقوط، سر خوردن و لغزیدن و اعمال نیروی بیش از حد (از جمله اعمال نیروی بیش از حد در بلند کردن و یا پایین گذاشتن اجسام) در صنعت انبارداری و ذخیره سازی بالاتر از سایر صنایع بوده است. شیوع کشیدگی و پیچ خوردگی و پارگی اندام در صنعت انبارداری و ذخیره سازی، 80 مورد در هر 10000 کارگر تمام وقت بوده است.

این آسیب ها غالبا پشت، اندام فوقانی و زانو را تحت تاثیر قرار داده و به احتمال زیاد ناشی از حمل مواد و یا دیگر عوامل ریسک ارگونومیک از جمله استفاده از نیروی زیاد، وضعیت بدنی نامناسب، چرخه های کاری کوتاه یا مدت زمان طولانی کار بدون استراحت کافی می باشد.

در اینجا برخی از اصول رایج ارگونومیک که می تواند در انبارها به منظور شناسایی عوامل ریسک و ارائه راه های کاهش ریسک آسیب های اسکلتی عضلانی به کار رود، آورده شده است.

 

استفاده از اصول ارگونومی در انبار

وظایف انبار را می توان به سه گروه عمده تقسیم کرد: قرار دادن و برداشتن؛ بسته بندی؛ و دریافت و ارسال.

 

وظایف قرار دادن و برداشتن :

وظایف قرار دادن و برداشتن غالبا شامل قرار دادن و بازیابی کالاها از قفسه بندی و یا صندوق های داخل انبار و یا سیستم ذخیره سازی می شود. این وظایف را می توان به روش های گوناگونی انجام داد و از تجهیزات مختلفی استفاده کرد. برخی از این روش ها عبارتند از:

- قرار دادن یا برداشتن اقلام بزرگ و سنگین از سطح زمین با استفاده از لیفتراک و یا سایر مکانیزم ها.

- استفاده از دستگاه اوردرپیکر (Order picker) به منظور قرار دادن و یا انتخاب کالاها از ارتفاع های مختلف.

- استفاده از یک چرخ دستی برای قرار دادن و یا انتخاب کالاها از سطح زمین به صورت دستی.

 

عوامل ریسکی که ممکن است در برداشتن و قرار دادن کالاها ایجاد شود، به نحوه حمل مواد بستگی دارد. این عوامل می تواند شامل وزن کالاها، وضعیت بدنی، و تعداد دفعات حمل کالاها شود.

برخی از اقداماتی که می تواند به منظور کاهش عوامل ریسک مربوط به آسیب های ناشی از قرار دادن و برداشتن کالاها به صورت دستی و یا مکانیزه انجام شود، شامل موارد زیر است:

- مطمئن شوید که کارگر در جهت مناسی نسبت به محل ذخیره سازی کالا قرار دارد، به طوری که لازم نیست تا بدن خود را بچرخاند.

- در صورت امکان، وضعیت بدنی کارگر را طوری قرار دهید که فعالیت های او (بلند کردن، کشیدن، هل دادن، قرار دادن، و غیره) در ارتفاع بین زانو و شانه انجام شود. کالاهای سنگین یا کالاهایی که در دست گرفتن آنها دشوار است، باید در فاصله بین انگشتان و آرنج قرار گیرند.

- از تکنیک های مناسب بلند کردن اجسام استفاده کنید.

- از تجهیزات مکانیکی (بالابر، قرقره، جرثقیل، و غیره) هنگام مواجهه با کالاهای سنگین و یا نامناسب استفاده کنید.

- مطمئن شوید که چرخ های روی چرخ دستی ها به خوبی نگهداری شده و دارای کارکرد مناسب است. در چرخ دستی هایی که خوب نگهداری نشده اند، نیروی مورد نیاز برای کار کردن با آنها زیادتر است.

- چرخ دستی ها را بیش از حد پر نکنید. اطمینان حاصل کنید که وزن روی چرخ دستی در محدوده ویژگی های طراحی شده آن است. علاوه بر این، اطمینان حاصل شود که کالاهای موجود در چرخ دستی، بالاتر از دامنه دید کارگر نیست. کالاهایی که در ارتفاع زیاد روی هم چیده شده باشند می توانند میدان دید را محدود کنند و قدرت مانور چرخ دستی و کارگر را کاهش دهند و در نتیجه ریسک آسیب دیدن کالاها و یا برخورد به کالاهایی که در نزدیکی سطح زمین هستند را افزایش دهند و همچنین می توانند منجر به قرار گرفتن بدن در شرایط نامناسب شوند.

- مطمئن شوید که بررسی های ایمنی به طور منظم برای تمام تجهیزات مکانیکی انجام می شود و این تجهیزات در شرایط کاری مناسب و ایمن قرار دارند. 

 

وظایف بسته بندی: 

وظایف بسته بندی غالبا شامل  بازیابی و آماده سازی کالاها و سپس ارسال آنها است. این وظایف را می توان بر اساس نحوه ارسال کالاها و اندازه اقلامی که باید بسته بندی شوند، به شکل های گوناگون انجام داد. برخی از این روش ها شامل موارد زیر است:

- کالاهای بزرگ و سنگین را در جعبه های مخصوص حمل و نقل و یا بر روی پالت قرار دهید. برای این کار ممکن است به استفاده از تجهیزات بسته بندی پلاستیک حرارتی و یا روش های دیگر برای محافظت از محموله نیاز داشته باشید.

- کالاها را درون جعبه بسته بندی کنید و مواد بسته بندی مناسب را برای محافظت از آنها در طول حمل و نقل، داخل جعبه قرار دهید.

- مدارک لازم برای حمل و نقل را تکمیل کنید.

عوامل ریسکی که ممکن است در طول وظایف بسته بندی وجود داشته باشند، به نحوه دریافت، بسته بندی و ارسال محصولات بستگی دارند. این عوامل می توانند شامل وزن کالا، حالت بدن هنگام حمل آنها و دفعات حمل آنها شود.

برخی از اقداماتی که می تواند به منظور کاهش عوامل ریسک مربوط به آسیب های ناشی از قرار دادن و برداشتن کالاها انجام شود، شامل موارد زیر است:

- وضعیت قرارگیری محصول و کارگر را طوری تنظیم کنید که کارگر مجبور نباشد برای دستیابی به کالا، در بدن خود چرخش یا کشیدگی ایجاد کند.

- تا حد ممکن بدن خود را هنگام کار، در وضعیت نزدیک به خنثی قرار دهید. وضعیت خنثی شامل گردن راست، پشت راست با انحنای طبیعی، شانه ها کشیده به سمت پایین، آرنج ها در زاویه مناسب و مچ دست در وضعیت راست است.

- نیروهای مورد استفاده را به حداقل کاهش دهید. این نیروها می توانند شامل فشار دادن، در دست گرفتن، هل دادن و کشیدن، هنگام انجام وظایفی مانند برداشتن، پر کردن بسته ها با مواد پر کننده، بازیابی ورقه های بسته بندی و دیگر کارهای اداری مورد نیاز و سایر وظایف باشند.

- از تکنیک های مناسب بلند کردن اجسام استفاده کنید.

- در صورت امکان، نیاز به حمل کالاها را با استفاده از چرخ دستی، کانوایر و نوار نقاله به حداقل کاهش دهید.

 

 وظایف دریافت و ارسال:

وظایف دریافت و ارسال، غالبا شامل باز کردن یا بستن پالت می شود. این وظایف ممکن است به صورت دستی انجام شوند و عبارتند از باز کردن پالت محتوی کالاهای مشابه، یا پالت محتوی کالاهای مخلوط. برخی از نمونه های آن عبارتند از:

- کالاهای بزرگ و سنگین را در جعبه های مخصوص حمل و نقل و یا بر روی پالت قرار دهید. برای این کار ممکن است به استفاده از تجهیزات بسته بندی پلاستیک حرارتی و یا مواد دیگر برای محافظت از محموله نیاز داشته باشید.

- کالاها را درون جعبه بسته بندی کنید و مواد بسته بندی مناسب را برای محافظت از آنها در طول حمل و نقل، داخل جعبه قرار دهید

- مدارک لازم برای حمل و نقل را تکمیل کنید.

 

عوامل ریسکی که می تواند در انجام وظایف بسته بندی وجود داشته باشد به نحوه دریافت، بسته بندی و ارسال محصولات بستگی دارد. این عوامل می توانند شامل وزن کالا، حالت بدن هنگام حمل آنها و دفعات حمل آنها شود.

برخی از اقداماتی که می تواند به منظور کاهش عوامل ریسک وظایف مربوط به آسیب های ناشی از دریافت و ارسال انجام شود عبارتند از:

- استفاده از تکنیک های مناسب بلند کردن اجسام.

- در صورت امکان استفاده از تجهیزات مکانیکی.

- در صورت امکان، قرار دادن بار بین زانوها و شانه. وزنه های سنگین باید در فاصله بین انگشتان و آرنج قرار گیرند.

 

نکاتی برای مدیران و مهندسان 

مدیران و مهندسان بخش انبار و ذخیره سازی، غالبا نقش مهمی در جاگیری کالاها و توسعه روش های عملیاتی استاندارد، ایفا می کنند. در طول این فعالیت ها، اصول اولیه ارگونومی باید به منظور به حداقل رساندن عوامل ریسک ارگونومیک مانند قرار داشتن در وضعیت های بدنی نامناسب و اعمال نیروی زیاد، انجام شود. برخی از اصول ارگونومیک که باید در ذهن داشته باشید، عبارتند از:

- کالاهایی که زیاد مورد استفاده قرار می گیرند را در قفسه هایی قرار دهید که با قرار داشتن در ارتفاع بین زانو و شانه های کارگر، به راحتی توسط او قابل دستیابی باشند.

- کالاهای بزرگ، سنگین و حجیم را در ارتفاع بین زانوها و شانه ها قرار دهید (سنگین ترین کالاها باید بین انگشتان و آرنج قرار گیرند).

- اطمینان حاصل کنید که کارکنان به درستی آموزش دیده اند.

- برای حمل محصول بین مکان های مختلف در صورت امکان از کانوایر استفاده کنید.

- در صورت امکان از دستگاه های مکانیزه مانند جمع کننده، جک پالت، لیفتراک و بالابر با مکانیزم قیچی استفاده کنید.

- مکانیزم ها را طوری پیاده سازی کنید که بارگذاری پالت در فاصله بین انگشتان و آرنج انجام شود. این کار را می توان از طریق استفاده از سیستم بالابر پلتفورم یا پالت انجام داد.

 

بررسی علل و انجام مداخلات 

میزان آسیب در صنعت انبار و ذخیره سازی به طور قابل توجهی بالاتر از سایر صنایع است. برای برخی از آسیب ها، این میزان بیش از دو برابر صنایع دیگر است. در نتیجه، بررسی علل آسیب ها و مداخلات ارگونومیک برای به حداقل رساندن ریسک مرتبط با این فعالیت ها، دارای اهمیت است.

 کارگران، مدیران و مهندسان، هر کدام می توانند اقداماتی را برای کاهش عوامل ریسک ارگونومیک انجام دهند.کارفرمایان و مدیران باید نحوه استفاده از تکنیک های مناسب بلند کردن اجسام را آموزش دهند، اظمینان حاصل کنند که بدن کارگر در جهت مناسب نسبت به بار قرار دارد، به طوری که نیازی به چرخش بدن نیست و وضعیت قرارگیری بدن نزدیک به شرایط خنثی می باشد. کالاها باید با در نظر گرفتن دفعات استفاده و وزن و حجم آن، در ایستگاه های کاری قرار داده شوند. در صورت لزوم باید از تجهیزات مکانیکی استفاده کرد که شامل بالابر، پیکر، لیفتراک، بالابر دستی، چرخ دستی، کانوایر، نوار نقاله، بالابر پالت، بالابر با مکانیزم قیچی یا سایر موارد مشابه است.

 

 

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه