ارگونومی زنان باردار در محیط کار

مریم بابایی نصر، کارشناس بهداشت حرفه ای، دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران

 

امروزه حدود نیمی از زنان کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه بیرون از منزل مشغول به کار هستند و تعداد زیادی از نیروی کار جوامع را خانم ها تشکیل می دهند. با تخمین دو درصدی زنان در سن باروری، اطلاع از چگونگی تاثیر ایمنی محیط کار زنان باردار از اهمیت زیادی برخوردار است.

معمولا در بیان تاثیرات محیط کار بر زنان باردار به تماس های شیمیایی تاکید می شود، حال آنکه جنبه های ارگونومیک نیز حايز اهمیت هستند. به عنوان مثال حاملگی می تواند محدوده دسترسی را متاثر کند، وظايف مربوط به حمل بار و حفظ تعادل را مختل کند و همچنین تاثیرات کار تکراری را شدت بخشد.

 برخی از مطالعات تاثیر عوامل استرس زاي ارگونومیک را بر عوارض بارداری به صورت سقط خودبه خودی، زایمان پیش از موعد و کمبود وزن حین تولد را نشان می دهند. چندین مطالعه انجام شده افزایش ریسک زایمان پیش از موعد را در میان زنانی که شغلشان مولفه های استرس زایی را داشت نشان می دهد. مواردی از قبیل ایستادن برای زمان های طولانی، برداشتن بار به صورت تکراری و کارکردن برای ساعت های متمادی.

 اساس اجتماعی- اقتصادی کار زنان در امریکا مربوط به جنگ جهانی دوم می شود به طوریکه در غیاب مردان، این زنان بودند که مشاغل در تسخیر مردان را به خود اختصاص دادند. وقتی در کارخانجات بر روی زنان باز شد، برای همیشه چشم انداز کارخانجات دچار تغییر شد. در نتیجه جنگ جهانی دوم، بین سال های 1948 تا 1988 تعداد نیروی کار زنان در امریکا سه برابر شد که با این وجود شرایط نابرابری برای زنان در برخی موقعیت ها وجود داشت به عنوان مثال اداره آمار کار امریکا(BLS)تا سال 1980 تحقیق های مربوط به حوادث کاری زنان را در محاسبات خود وارد نمی کرد. یکی از اولین قوانین تاثیرگذار بر روی وضعیت کاری زنان در سال 1964 به تصویب رسید.

 بر طبق قوانین کشور کانادا، کارفرما نه تنها باید محیط کار ایمنی برای کارگران زن باردار فراهم کند بلکه باید اطلاعات و قوانین ایمنی و بهداشتی موجود را در اختیار آنان قرار دهد. در برگه اطلاعاتی مورد بحث اطلاعات عمومی در مورد فاکتورهای ارگونومیکی که بايد در خلال دوران بارداری از آنها اجتناب شود و یا محدود شوند، آورده شده است. این موارد شامل کار شدید فیزیکی، کار مستلزم حفظ تعادل، حمل بار سنگین، سروصدای زیاد، نوبت کاری، ساعت های کار طولانی، ایستگاه های کاری غیر قابل تنظیم، نشستن های طولانی، ایستادن های طولانی و تماس با میدان های مغناطیسی است که به برخی از این عوامل اشاره می شود:

 

نوبت کاری:

کار در شب باعث تاثیر بر ترشح هورمونها شده و خستگی را دربرخواهد داشت. برخی از مطالعات ارتباط بین کار شبانه و کندی رشد درون رحمی را نشان می دهد. همچنین مطالعات نشان می دهد که تاثیر خستگی های کاری روی نحوه زندگی زنان باردار بسیار حايز اهمیت است. به همین دلیل در بسیاری از کشورهای صنعتی زنان کارگر باردار را از کار شبانه و همچنین ازدیاد ساعات کاری معاف می کنند.

 

طراحی ایستگاه کاری:

در طراحی ایستگاه کاری باید چيدمان فضاها به نحوي باشد که زن باردار به خصوص در سه ماهه پایانی بارداری به راحتی بتواند در میز کاری خود قرار بگیرد (با توجه به افزایش حجم شکم). در طراحی های میز کار و محدوده دسترسی برای این افراد باید توجه داشت که کارشان سنگين نبوده و تا حد امکان کارها نزدیک به بدن بوده و کشش خاصی برای بدن ایجاد نکند. فقط 40 درصد از زنان غیر باردار که محدوده دسترسی 70 سانتی متری دارند تحت عنوان کار سنگين تقسیم بندی می شوند.

 

توانایی قسمت بالایی بدن:

تحقیقات نشان می دهد که قدرت و توانایی قسمت بالایی بدن در زنان باردار به طرز محسوسی کاهش می یابد. این محققین توصیه می کنند که زنان کارگر باردار (به خصوص در سه ماهه سوم بارداری) از حرکات سریع و تکراری، فشار روی پشت و خستگی که امکان سقوط را برایشان فراهم می کند دوری کنند. همچنین به علت ضعف قسمت های فوقانی بدن و خستگی امکان سقوط اجسام از دست ها وجود دارد.

 

خستگی:

مطالعات زیادی در خصوص تاثیر خستگی و کار زیاد روزانه بر روی سلامت جنین و زنان باردار انجام شده که به روشنی تاثیر خستگی را بر سلامت مادر و جنین به اثبات نرسانده است که این می تواند ناشی از گنگ بودن مفهوم خستگی باشد.

 

محیط کار:

دمای بالای محل کار می تواند موجب بسیاری از مشکلات برای زنان باردار باشد. شرایط کاری گرم و استرس های حرارتی ضمن اینکه باعث گیجی و غش می شود در زنان باردار باعث از دست رفتن آب و املاح و در نتيجه دهیدراسیون خواهد شد. این مساله حتی پس از وضع حمل نیز گریبان گیر زنان خواهد بود؛ به ویژه اگر از شیر خود برای تغذیه فرزند استفاده می کنند. برای جلوگیری از این امر زنان باید از لباس مناسب و خنک و مقادیر کافی نوشیدنی های بدون کافئین استفاده کنند و از استراحت هاي مقطعي بهره مند شوند.

 

ارگونومي  زن باردار شاغل

 

توجهات ارگونومی

توصیه های عمومی

نکات خاص

ایستادن

اجتناب از ایستادن های طولانی

کمتر یا مساوی سه ساعت در خلال روز کاری

نشستن

اجتناب از نشستن های طولانی

  • کمتر یا مساوی سه ساعت در خلال روز کاری
  • به هنگام نشستن از یک صندلی با تکیه گاه کمری استفاده شود.

بلند کردن بار

اجتناب از بلند کردن بار سنگین

  • کمتر از 22 پوند(10 کیلوگرم) به طور متناوب حمل نشود.
  • احتیاط شدید باید حتی 6 ماه پس از وضع حمل نیز ادامه یابد.

کار مستلزم حفظ تعادل

اجتناب از انجام کارهایی که مستلزم حفظ تعادل هستند.

از کار نیازمند تعادل اجتناب شود بخصوص در سه ماهه پایانی بارداری

عوامل محیطی

اجتناب از صداهای شدید، گرمای بیش از حد، سرمای بیش از حد، ارتعاش تمام بدن

  • پوشش مناسب در محیط های خیلی گرم و سرد
  • تامین آب کافی بدن
  • استفاده از وسایل حفاظت شنوایی

نوبت کاری

اجتناب از نوبت کاری

اجتناب از شب کاری و یا شیفت های گردشی به خصوص اگر متضمن استرس و خستگی باشد.

ساعت های کار

اجتناب از ساعت های کاری طولانی

از کار بیش از 40 ساعت در هفته و یا 8 ساعت در روز خودداری شود.

وضعیت های بدنی نامناسب

اجتناب از وضعیت های بدنی نامناسب

ایستگاه های کاری باید با تغییرات بدنی زن باردار قابل تنظیم باشد و محدوده دسترسی از 70 سانتیمتر فراتر نرود.

کار بدون توقف

افزایش تعداد توقف های کاری

توقف های کاری باید واقعی بوده و در مواقعی که فرد نیاز به استراحت دارد و یا باید پاهایش را کمی بالا نگه دارد(برای جلوگیری از ورم) انجام شود.

کار تکراری

اجتناب از کار تکراری

کارهای خط مونتاژی از دسته کارهای تکراری هستند.

آهنگ و سرعت کار

آهنگ کار باید قابل تغییر بوده و خیلی شدید نباشد

زنان باردار باید قادر باشند تا حدی سرعت و آهنگ کاری خود را تنظیم کنند.

دودهای غیر مستقیم

زنان باردار باید از مجاورت دودهای غیر مستقیم اجتناب کنند

زنان باردار نباید در مجاورت افراد سیگاری قرار گیرند

استرس

استرس های فیزیکی و هیجانی باید به حداقل برسد

کاهش استرس باید از طریق توصیه های ارگونومیک و همچنین ایجاد تکیه گاه های هیجانی برای زنان باردار امکان پذیر شود.

  • کنترل روی اوقات استراحت و توقف کار، جداول کاری و آزادی عمل شغلی
  • ایجاد یک فضای حمایتی و پشتیبانی کننده
  • در صورت نیاز تغییر ساعت ها برای اجتناب از ساعت های شلوغ کاری

 

 

منبع:

, JUNE 2005        Professional Safety

 

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه