استراتژی‌های تهویه دود

 

تهویه در عملیات اطفای حریق یك روش اصولی و برنامه‌ریزی شده به منظور هدایت دود، گرما و گازهای حریق به بیرون از ساختمان می‌باشد. فرد آتش‌نشان باید با توجه به اهداف مورد نظر اقدام به عملیات دودبری در حریق نماید. اگر بدون دلیل پنجره‌ها، درها و دریچه‌های سقف در ساختمان آتش‌گرفته، باز شوند ممكن است نه تنها كمكی به عملیات اطفای حریق نكند بلكه آتش‌سوزی وسیع‌تر گردد. هدف از دودبری1 موارد ذیل می‌باشد:

  • نجات جان انسان‌ها
  • كمك به پیشروی شلنگ آتش‌نشانی
  • جلوگیری از وقوع انفجار و كاهش اثرات آن
  • محدود ساختن گسترش حریق.

 

دودبری برای نجات انسان‌ها

هنگامی كه حریق در طبقه پایین ساختمان چند طبقه رخ می‌دهد گاهی آتش‌نشان‌ها از طریق راهروهای داخلی با آن مقابله می‌كنند. با پیشروی شلنگ آتش‌نشانی در داخل ساختمان گازهای گرم و دود حاصله از طریق پله‌ها در طبقه فوقانی ساختمان جمع می‌شوند و جان افراد را در معرض خطر قرار می‌دهند. عمل تهویه از طریق دودبر واقع در طبقه فوقانی ساختمان سبب می‌شود كه از انباشتگی دود كشنده كه ناشی از حریق در طبقات پایین است، جلوگیری شود.

 

دودبری برای خاموش كردن حریق

دودبری كانون حریق برای افزایش قابلیت دید افراد آتش‌نشان لازم است؛ همچنین برای اینكه بتوانند با شلنگ آتش‌نشانی به محل حریق نزدیك شوند و آب را در مركز حریق هدایت كنند. دید كم كه در اثر تراكم زیاد دود ایجاد می‌شود و همچنین گرمای بسیار زیاد حریق مانعی برای نزدیك شدن آتش‌نشانان و اطفای حریق می‌باشد. باز كردن درها و پنجره‌ها در طرف مقابل محل حریق این اجازه را به آتش‌نشانان می‌دهد كه سریعا به كانون آتش‌نزدیك شوند و آن را خاموش كنند. عملیات دودبری باید همراه با پیشروی شلنگ آتش‌نشانی و با برنامه زمانی مشخص صورت گیرد. اگر دودبری قبل از آنكه تیم پیشروی آماده باشند صورت گیرد، ممكن است حریق گسترش یابد و افراد آتش‌نشان كه در جستجوی ساكنین هستند در اثر شعله حریق و گرما دچار سوختگی شوند.

 

دودبری برای جلوگیری از انفجار

دودبری می‌تواند از انفجار دود جلوگیری كند یا اثر موج فشار حاصل از انفجارهای دیگر را كاهش دهد. انفجار دود، گاز و همچنین انفجار ابر بخار منبسط شده مایع جوشان2 (حاصل از قوطی‌های اسپری رنگ، سیلندرهای پروپان و بسیاری دیگر از قوطی‌های اسپری) معمولا در حریق‌های مراكز خرید و فروشگاه‌های بزرگ رخ می‌دهند. در اثر انفجار گاهی اوقات شیشه پنجره و چارچوب آن به طرف صورت آتش‌نشانان پرتاب می‌شود. هدف از دودبری، آزاد شدن گازهای انفجار قبل از انباشته شدن آنها و همچنین هدایت موج انفجار در جهت‌های ایمن می‌باشد. در این رابطه باز شدن به موقع پنجره‌ها یا دودبرهای واقع در سقف توسط آتش‌نشانان در هنگام حریق مراكز خرید و فروشگاه‌های بزرگ بسیار موثر است. اگر در یك فروشگاه آتش گرفته، اولین دریچه باز، پنجره یا دودبر سقف باشد و یك انفجار رخ دهد، گازهای منبسط شده و موج انفجار به طرف بالا و به سمت آن هدایت می‌شوند، بدون آنكه طرف درب ورودی یعنی جایی كه آتش‌نشانان مشغول خاموش كردن حریق هستند دچار تهدید شود. تهویه دود در قسمت عقب این‌گونه فروشگاه‌ها هنگامی كه حریق در قسمت جلوی فروشگاه رخ داده معمولا موثر نمی‌باشد. زیرا دیوارها و مواد موجود در فروشگاه اغلب قسمت‌های جلو و عقب فروشگاه را جدا می‌سازند. در این‌گونه موارد اگر دودبری از طریق سقف امكان‌پذیر نباشد، پنجره‌ها و درب‌های قسمت جلوی فروشگاه باید باز شوند. آتش‌نشانان باید در محلی ایمن در كنار پنجره‌های بزرگ قرار گیرند. پس از اینكه تهویه از جلو و از طریق پنجره‌های جلو صورت گرفت و گازهای گرم خارج شدند ممكن است اشتعال یا انفجار صورت گیرد. لذا شلنگ باید به‌سرعت به سمت داخل فروشگاه هدایت شود. وقتی كه آتش‌نشانان به داخل فروشگاهی پیشروی می‌كنند كه دودبری در سقف و عقب فروشگاه موثر نیست، باید به خاطر داشته باشند كه درحال وارد شدن به یك بشكه تفنگ‌های پرشده هستند. بدیهی است اگر انفجاری رخ دهد آنها تحت تاثیر كامل شعله و موج انفجار قرار می‌گیرند.

 

دودبری برای كنترل گسترش حریق

یكی از جدی‌ترین مسایل مربوط به گسترش آتش، فضای پنهان بام است. این ناحیه كه در زیر بام و بالای سقف محل است ممكن است به صورت افقی در بین چندین فروشگاه و یا چندین خانه در یك ردیف امتداد یابد. اگر حریق از طریق سقف بالای سر ساكنین و یا به صورت عمدی از بالای بام (مثلا با سوراخ كردن بام و ریختن مایع قابل اشتعال) به این ناحیه وارد شود، امكان گسترش سریع آن وجود دارد. به طوری كه حریق و دود حاصل از آن به طور افقی به دورترین نقطه در فضای پنهان گسترش می‌یابد. به منظور كنترل گسترش حریق و دود در داخل این فضا باید روزنه‌ای برای تهویه در روی بام درست در بالای‌سر محل اصلی حریق و یا نزدیك به آن (تا آنجایی كه ایمنی افراد در معرض خطر نباشد) ایجاد شود. هنگامی كه این كار توسط آتش‌نشانان صورت می‌گیرد یك جریان گرمایی به طرف بالا ایجاد می‌شود و باعث می‌شود كه شعله و دود موجود در این فضا به بیرون كشیده شود. بدین صورت جریان قارچی حریق و دود برعكس می‌شود؛ یعنی به جای گسترش افقی، از طریق روزنه تهویه از فضای پنهان بام خارج می‌گردد. این تهویه به آتش‌نشانان اجازه داده كه وارد فروشگاه شوند و حریق را خاموش كنند.

 

نتیجه‌گیری

1- آتش‌نشانان باید در رابطه با چگونگی عملیات دودبری از آموزش‌های كافی و مناسب برخوردار شوند.

2- آتش‌نشانان باید آگاه شوند كه چرا؟ چه موقع؟ و كجا؟ باید عملیات تهویه در ساختمان آتش گرفته را انجام دهند.

3- سرپرست آتش‌نشان‌ها لازم است كه به هنگام حریق بر عملیات دودبری نظارت كافی داشته باشد.

 


 

 1- Smoke Venting

2- BLEVE

 

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه