حریق fire

 

جلوگیری از خسارات آتش‌سوزی در واحدهای صنعتی

حسین نصراله‌زاده

 

آتش‌سوزی می‌تواند سریعترین راه تعطیل شدن یك كار باشد؛ زیرا آتش نه تنها موجب وقفه در تولید می‌گردد بلكه ساختمان، تاسیسات، ماشین‌آلات و كلیه موجودی‌ها اعم از مواد اولیه، كالای در جریان ساخت و محصول را نابود می‌سازد. در نتیجه پیامدهای آن باعث از بین رفتن سرمایه‌های ملی و جایگزینی آن مستلزم صرف وقت و منابع مالی میشود.

 

روش‌های جلوگیری از خسارت:

روش‌های پیشگیری از خسارت شامل مراحل چهارگانه ذیل می‌باشد:

 

الف - اقدامات پیشگیرانه

اقدامات پیشگیرانه دارای ماهیت ساختاری هستند؛ لذا در اغلب موارد این موضوع باید در مراحل طراحی ساختمان، بازسازی، نصب ماشین‌آلات، طراحی تجهیزات و فرآیند تولید در نظر گرفته شود. هدف این اقدامات منتفی كردن خسارات بطور كلی می‌باشد. بعنوان مثال با ایجاد ساختمان مقاوم بر اساس آیین‌نامه‌های ویژه ساختمانی در مقابل آتش و درهای ضدآتش می‌توان از خسارت آتش‌سوزی جلوگیری نمود. در این خصوص توصیه می‌شود كه اشخاص حقیقی یا حقوقی كه در اندیشه تامین ساختمان اعم از تولیدی و غیر تولیدی و یا بكارگیری روش‌های جدید تولید هستند از دانش و تجربیات بیمه‌گران استفاده نمایند كه این امر باعث می‌شود اثر عوامل خطرزا به حداقل كاهش یابد.

 

ب - اقدامات حفاظتی

اقدامات حفاظتی بطور كلی خسارت را منتفی نمی‌نمایند اما وقوع آن را محدود می‌كنند. اقدامات حفاظتی همانند اقدامات پیشگیرانه قبل از وقوع هر خسارتی به عمل می‌آیند. برای مقابله با پاره‌ای از خطرات، علاوه بر تشكیلات آتش‌نشانی كه معمولا از طرف شهرداری‌ها اداره می‌شود، شركت‌ها و كارخانجات صنعتی برای حفظ و حراست از اموال و دارایی‌های خود اقدام به تشكیل واحدی به نام آتش‌نشانی می‌نمایند تا در صورت وقوع آتش‌سوزی با استفاده از امكانات و تجهیزات مستقر در محل نسبت به اطفای حریق اقدام نمایند.

شایان ذكر است كه حوادث آتش‌سوزی بزرگ صنعتی معمولا پس از اتمام كار بوقوع می‌پیوندند؛ بدین سبب بهتر است بجای بهره‌گیری از نیروی انسانی در كشف و مقابله با خطر، از سایر امكانات و تجهیزات اعلام و اطفای حریق استفاده شود.

امكانات و تجهیزات اعلام و اطفاء عبارتند از:

 

1- سامانه اطفای حریق

نصب سامانه‌های هشدار دهنده و كاشف حریق می‌تواند در آگاهی بموقع از خطر، موثر باشد و قبل از اینكه آتش از كنترل خارج شود فرصت لازم برای مبارزه با آتش‌سوزی را فراهم آورد. این سامانه‌ها تجهیزاتی هستند كه می‌توانند وقوع حریق را به دو صورت دستی و اتوماتیك اعلام كنند.

سامانه‌های خودكار اعلام حریق با طرح‌های اختصاصی، روش مطمئنی برای كشف و اعلام حریق می‌باشند. در موارد زیر استفاده از یك كاشف حریق خودكار توصیه می‌گردد:

  • محیط‌های مجهز به خطوط تولید خودكار
  • محیط‌های نگهداری مواد و كالا
  • محیط‌های دارای تجهیزات محصور شده و محفوظ
  • كانال‌های انتقال نیرو
  •  محیط‌های مجهز به سامانه‌‌های الكترونیكی
  • محیط‌های اداری و مراكز اسناد

 

2- مراكز كنترل حریق

هر گونه كاشف حریق از طریق یك شبكه الكترونیكی با یك مركز كنترل حریق مرتبط است و از لحاظ عملیاتی با دریافت هشدار لازم دستورات پیش‌بینی شده‌ای را صادر می‌نماید.

بخش‌های مهم عملیاتی یك مركز كنترل حریق در یك واحد صنعتی عبارتند از:

  • فعال كردن یك سامانه اطفای اتوماتیك
  • از كار انداختن سامانه‌های الكترونیكی و تجهیزات فنی
  • آزاد كردن موانع حریق‌بند مثل درب، دریچه و حفاظ
  • باز كردن هواكش‌های دودی و حرارتی

 

3- سامانه‌های خاموش‌كننده خودكار (اسپرینكلر):

از این سامانه برای مقابله با حریق بطور خاص برای محیط‌هایی كه امكان وقوع حریق در آنها زیاد است یا ارزش مالی زیادی دارند، استفاده می‌گردد. این سامانه پس از دریافت علایم وقوع حریق بطور خودكار فعال شده و آب یا كف و یا گاز دی‌اكسیدكربن را بر روی كانون حریق می‌پاشد.

 

4- سامانه‌های اطفا كننده دستی:

این نوع اطفاء كننده‌ها برای خاموش كردن آتش‌سوزی‌های كوچك و محدود استفاده می‌شود و به 5 گروه تقسیم می‌شوند كه طبق جداول انواع خاموش كننده‌ها، كاربرد آن مشخص گردیده است.

 

       نوع حریق

عامل اطفاء

جامدات

مایعات

فلزات

گاز

ادوات برقی

مواد منفجره

آب

+

 

 

 

 

 

پودر

+

+

+

+

 

 

دی‌اكسید كربن

 

+

 

 

+

 

كف

 

+

 

 

 

 

هالون

 

+

 

+

 

+

 

 

ج - اقدامات به حداقل رساندن خسارت

آن دسته از اقداماتی هستند كه به منظور كاستن شدت و میزان خسارات مالی بكار گرفته می‌شوند. این اقدامات بویژه در مورد ریسك‌هایی كه نمی‌توان بطور كلی از وقوع آنها جلوگیری كرد توصیه می‌شود. مثلا برای كاستن از شدت خسارات مالی ناشی از آتش‌سوزی، احتمالا هیچ وسیله‌ای به اندازه آبفشان‌های خودكاری كه از آنها در كارخانه‌ها و انبارها استفاده می‌شود معمول نیست.

 

د - اقدامات نجات

عملیات نجات بعد از وقوع یك حادثه صورت می‌گیرد. این عملیات هنگامی سودبخش است كه اموال نجات یافته بیش از هزینه نجات ارزش داشته باشد.

نتیجه‌گیری می‌شود با توجه به تجارب كارشناسان ارزیابی ریسك، توصیه‌های ایمنی ذیل برای پیشگیری از خسارات آتش‌سوزی بسیار ضروری می‌باشد:

1- تهیه و تدوین یك برنامه آموزش منظم و مدون برای كلیه پرسنل واحدهای صنعتی طی دوره‌های تئوری و عملی

2- تهیه ونصب تابلوهای هشداردهنده ایمنی متناسب با وسعت و كاربری واحدهای صنعتی

3- رعایت نظم و نظافت

4- تهیه و نصب تابلوی عدم استعمال دخانیات در مكان‌های مشخص

5- تجهیز نمودن تابلوهای برق به علایم هشداردهنده، حفاظ و لاستیك زیرپایی به منظور جلوگیری از خطرات احتمالی

6- در داخل انبارها نسبت به رعایت اصول صحیح انبارداری و توجه به پارامترهایی نظیر صفافی، بلوك‌بندی، ارتفاع چیدمان كالا، نظافت و تراكم كالا دقت لازم صورت پذیرد.

7- بمنظور كاهش برخورد صاعقه، نصب صاعقه‌گیر بر روی بلندترین ابنیه به شرط آنكه سایر قسمت‌ها را پوشش دهد لازم و ضروری است.

8- بمنظور جلوگیری از خطرات ناشی از ضایعات، جمع‌آوری آنها در محل مناسب و انتقال بموقع آن از كارخانه بسیار مهم می‌باشد.

9- با توجه به خطراتی كه علف‌های هرز در انتقال حریق دارند از بین بردن آنها ضروری می‌باشد.

10- ایجاد یك مخزن آب آتش‌نشانی متناسب با نوع كاربری و وسعت واحد صنعتی زیر نظر متخصصین ایمنی بسیار ضروری می‌باشد.

11- ایستگاه آتش‌نشانی باید در مكانی مستقر باشد كه پرسنل آن بتوانند نظارت و كنترل دقیق‌تری از كارخانه به عمل آورند.

12- استفاده از لباس، ماسك، عینك، كفش و سایر وسایل ایمنی متناسب با نوع فعالیت واحد صنعتی بمنظور جلوگیری از كاهش خطرات احتمالی، ضروری است.

13- برای جلوگیری از ورود پرندگان و نیز ایجاد خرابكاری توسط افراد لازم است بر روی پنجره‌ها توری فلزی مناسب نصب گردد.

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه