حمل مواد خطرناک

 

طبقه بندی مواد خطرناك جهت رعایت نكات ایمنی در حمل و نقل

محسن ملكی مقدم نژاد و منصوره بهمنی

 

چكیده

سالانه تعداد زیادی از كارگرانی كه با یكی از انواع مواد شیمیایی در تماس كاری می‌باشند، مصدوم می‌شوند و این حوادث با رشد روز افزون مصرف مواد شیمیایی روبه افزایش است. در اداره حمل و نقل1 ایالات متحده تدابیری برای طبقه بندی مواد خطرناك اندیشیده و پیشنهاد شده است كه اساس آن خواص شیمیایی و فیزیكی محصولات  می باشد. با توجه به این موضوع كه اغلب حوادث، در حین حمل و نقل مواد شیمیایی رخ داده است، بنظر می‌رسد اولین قدم جهت جلوگیری از بروز حوادث، شناخت این‌گونه مواد و رعایت اصول ایمنی برای حفظ جان انسان‌ها می‌باشد.

طبق تعریف ارایه شده از سوی اداره ایمنی و بهداشت حرفه‌ای2 آمریكا، خطر عاملی است كه انسان یا تجهیزات را دچار مشكل ساخته و به دو شكل بالقوه و بالفعل در پیرامون ما وجود دارد. آنچه كه عمدتا در حمل و نقل مواد خطرناك مطرح است، خطرات بالقوه ای است كه احتمال رخ دادن آنها در صورت عدم رعایت شرایط و استانداردهای حمل و نقل بعید نیست. البته در این میان می‌توان جهت كاهش میزان وقوع حوادث از علایم هشدار دهنده مناسب استفاده نمود. به این علایم در اصطلاح برچسب هشدار گفته می‌شود و دارای ابعاد cm10×cm10  می‌باشند. برچسب‌های هشدار، علایمی هستند كه به سرعت كاربر را به مفهوم خطرات موجود هدایت می‌كنند و دارای معانی خاصی می‌باشند؛ به‌طوری كه هریك برای گروه ویژه ای از مواد به‌كار می‌روند.

 مواد خطرناك براساس ویژگی‌های ذاتی و اثراتشان به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شوند و هریك از این دسته‌ها به زیر مجموعه‌های خاصی تقسیم می‌شوند.  برای مثال، یك گاز ممكن است سمی، قابل اشتعال و یا غیر قابل اشتعال باشد. لازم است كاربران مواد خطرناك حتما با كلیه برچسب‌های هشدار آشنا باشند و از مفاهیم آنان آگاهی كامل داشته باشند تا در مواقع خطر بهترین روش مقابله با خطر را در پیش گیرند. در این بخش به طبقه بندی مواد خطرناك با برچسب‌های قابل شناسایی آنها  می پردازیم.

 

طبقه بندی مواد خطرناك

1- مواد منفجره

1-1 – موادی كه با صدای انفجار همراهند( دینامیت، كلاهك تسلیحات نظامی).

1-2 – موادی كه به سرعت می سوزند( مواد مخصوص آتش بازی، سوخت موشك).

1-3 – موادی كه خطر حریق دارند(فیوزهای ایمنی).

1-4- موادی كه خطر انفجار را در بر دارند( مانند مهمات).

1-5-  موادی كه خطر انفجار جرمی دارند( نیترات آمونیوم).1-6-  موادی كه غیر حساس هستند(روغن سوخت).

 

2- گازها

2-1- گازهای قابل اشتعال(پروپان، متان و هیدروژن)

2-2- گازهای سمی: این گازها براحتی تبخیر شده و حتی مقدار كمی از آنها نیز برای سلامت مضر است

 

3- مایعات قابل اشتعال

 

4- جامدات قابل اشتعال

 

5- اكسید كننده‌ها و پراكسیدهای آلی

5-1- اكسید كننده ها: موادی هستند كه به آسانی تولید اكسیژن كرده  و مشتعل می شوند (اكسیژن، ازت، كلر، برم، آب اكسیژنه و اسید نیتریك)

5-2- پراكسید های آلی: اغلب دارای گروه پراكسیO-O می باشند و هنگام تجزیه ایجاد انفجار می‌كنند(ترشیو بوتیل هیدروكسی و اتیل پراكسید)

 

6- مواد سمی و عفونت زا              

6-1- مواد مایع یا جامد سمی: پاراتوئین و پتاسیم آرسنات.

6-2- مواد محرك و سوزش آور: گاز قیر.

6-3- موجودات زنده عفونت زا:  ویروس سیاه زخم، بوتولیسم و ویروس فلج اطفال.

 

7- مواد رادیواكتیو

 

8- مواد خورنده

 

9- مواد خطرناك متفرقه

خطر این مواد در هنگام حمل و نقل، جزء هیچكدام از كلاس‌های تعریف شده قبلی نمی‌باشد. این كلاس شامل هر ماده بیهوشی، مهلك یا مواد دیگر با خواص مشابه است كه باعث آزار و ناراحتی انسان می‌شوند. مانند دی اكسید كربن (یخ خشك)، پنبه، سولفیت سرب و باطری‌های لیتیوم.

 


 

1- Department Of Transportaion             

2- Occupational Safety & Hazard Administration   

                                                                                

 

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه