جستاری بر بازشناسی مفهوم ارتقاء بهداشت و ایمنی مدارس ابتدایی با تاکید بر فرآیند HSE

عصمت السادات هاشمی، کارشناس ارشد بهداشت، ایمنی و محیط زیستدانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

 

 

مقدمه

بهداشت و ایمنی از سال 1885 با هم مطرح شده اند؛ و هر جا که ایمنی مطرح شده است، سخن از بهداشت و محیط نیز به میان آمده است. مباحث ایمنی بعد از انقلاب صنعتی به دلایل افزایش آمار مرگ کارگران مطرح گردید. مسائل محیط زیست نیز بعد از انقلاب صنعتی به وجود آمد و به شکل حادی مطرح گردید. همچنین به دلیل شرایط و سنگینی کار در معادن زغال سنگ و افزایش بیماری های ناشی از کار در میان کارگران بحث بهداشت نیز مطرح گردید و در گام بعدی ارتباط بین بیماری و وقوع حادثه کشف گردید .

 لذا اگر بخواهیم محیط امنی در محل کار خود و حتی در کشور خود بوجود بیاوریم و نیروی انسانی در آن احساس امنیت کند و تجهیزات، ساختمان ها، و امکانات به بهترین شکل مورد استفاده قرار بگیرند باید محیط ما ایمن باشد. بنابراین در تعریف HSE به طور کلی تر می توان ابعاد زیر را عنوان کرد: فنی و پزشکی؛ فرهنگی و اجتماعی؛ رفتاری و روانی. در این مقاله با توجه به اهمیت بهداشت و ایمنی در محیط های آموزشی خاصه برای مدارس ابتدایی، تلاش می شود تا راهکارها و پیشنهاداتی در زمینه ارتقا ایمنی و بهداشت در مدارس ابتدایی مورد اشاره قرار گیرد.

 

مبانی نظری

«بهداشت، ایمنی و محیط زیست»، سیستمی است که به صورت یکپارچه و با همگرایی و چینش هم افزای نیروهای انسانی و امکانات و تجهیزات سعی در ایجاد محیطی سالم، دلپذیر و با نشاط و به دور از حادثه، خسارت و ضایعات دارد. در واقع سیستم مدیریت اچ اس ای بخشی از سیستم مدیریت کل جاری در یک سازمان است (فرشاد و دیگران، 1385، ص 6).

 HSE از سه كلمه بهداشت (health) ، ایمنی (safety)  و محیط زیست (environment) می باشد؛ دنیای امروز دنیای رقابت است؛ نرخ سریع تحولات تكنولوژیك وتغیر در الگوهای مصرف و نیازهای بازار و بالا رفتن انتظارات جامعه و مسئولیتهای اجتماعی سازمان ها در عرصه رقابت را روز به روز تنگ تر می نماید شرط بقاء در چنین محیطی برخورداری از مزیت های رقابتی در سازمان است .تحقق اهداف سازمان درحوزه رقابت پذیری، پرداختن به موضوعات ایمنی، بهداشت و محیط زیست را به یكی از اولویت های سازمان ها در تجارت امروز تبدیل نموده است .فاكتورهای رقابت پذیری سازمان عبارتند از:

 

1- توجه به نیروی انسانی به عنوان اصلی ترین سرمایه سازمان؛

2- بهبود فرایندهای كاری در راستای تولید و عملیات بهره وری؛ و

3- توجه به موضوعات زیست محیطی برای تحقق توسعه پایدار.

 

بر این اساس می توان گفت:

 

  • 1- «ایمنی»:

تعریف ایمنی عبارت است از میزان درجه دور بودن از خطر، واژه (Hazard) که در تعریف علمی ایمنی آمده است، در واقع شرایطی است که دارای پتانسیل رساندن آسیب به کارکنان، تجهیزات و ساختمانها، از بین بردن مواد یا کاهش کارایی در اجرای یک وظیفه از پیش تعیین شده می باشد. هنگامی که مخاطرات محیطی وجود دارد امکان وقوع اثرات منفی یاد شده وجود خواهد داشت. کلمه (Danger) گویای قرارگرفتن در معرض یک  مخاطرات محیطی است، به این ترتیب ایمنی متضاد (Danger) بوده است، و در صدد حذف خطرات بالفعل موجود در محیط کار می باشد. ایمنی به طور صد در صد و متعلق وجود ندارد.

 

  • 2- عوامل اصلی در مدیریت ایمنی:

این عوامل عبارتند از:

 

1- برنامه ریزی ایمنی؛

2-سازماندهی ایمنی و فعالیت های آن؛

3- هدایت برنامه های ایمنی ؛

4- کنترل عملکردها و نتایج حاصله.

 

  • 3- «بهداشت»:

بهداشت به معنای مصون داشتن کارکنان از بیماری و سالم نگهداشتن وضعیت جسمانی و روانی آنهاست ایمنی به معنای محافظت کردن کارکنان از آسیب های مربوط به حوادث کاری است. این عوامل حائز اهیمت است، زیرا کارکنانی که از سلامتی برخوردارند و در محیطی ایمن کار می کنند ثمر بخش ترند. به این دلیل مدیران آینده نگر، حامی برنامه های پیشرفت بهداشت و ایمنی هستند.

 

جدول 1. خدمات تخصصی بهداشت در ساختار HSE

 

اساساً واژه سلامت  در سه سطح زیر تعریف شده است:

سطح 1: بهداشت کار (Occupational hygiene)

سطح 2: طب کار (Occupational medicine)

سطح 3: خدمات پرستاری و توان بخشی مرتبط با کار (Occupational Health  nursing)

سطح یک به لحاظ تقویت نمودن مباحث پیشگیرانه در صنعت، در ساختار HSE انجام وظیفه می نمایند. بهداشت کار یا مهندسی بهداشت در ساختار HSE شامل کلیه خدمات بهداشت محیط، بهداشت تغذیه کارکنان و بهداشت حرفه ای داخل محیط های کاری صنعت نفت می باشد.

 

 

بهداشت و ایمنی قبل از ایجاد تشکیلات نظام یافته امروز در دنیا تحت عنوان HSE در صنایع مختلف با سابقه ای حدود دو قرن تحت یک واحد فعالیت داشته و وظایف آنها از یکدیگر غیرقابل تفکیک بوده است. در این میان بهداشت حرفه ای بخش مهمی از سلامت کارکنان را تشکیل می دهد؛ بطوریکه با ارائه خدمات کاملاً فنی  و با کنترل عوامل زیان آور محیط کار از وقوع بیماری در کارکنان پیشگیری نموده با ایجاد محیط های کاری سالم، ریسک پذیری فرد و محیط را در بروز خطر به حداقل ممکن کاهش می دهد.

 شواهد عینی موجود حاکی از این است که به بهداشت محیط و ایمنی مدارس توجه کامل مبذول نشده است و 70 درصد مدارس کشور از وضعیت بهداشتی مناسب برخوردار نیستند (صالح پور کردی، 1388، ص 2).

 

 

شاخص های HSE

 

1- (FTL:( Fatality Lost و یا حادثه ای ناشی از کار که منجر به مرگ شود.

 2- (LTI: (Lost Time Incident، حادثه اتلاف وقت و یا هر حادثه ناشی از کار که باعث شود شخص حادثه دیده به مدت یک شیفت کاری تمام و یا بیش از یک روز درمحل کار خود حاضر نباشد معادل یک LTI می باشد.

 3- (MTO:(  Medical Treatment Only و یا هرگونه جراحت ناشی از کار که فرد حادثه دیده به پزشک مراجعه می نماید و یا به عبارت دیگر حادثه دیده پس از معاینه توسط پزشک به محل کار خود باز گشته و فعالیت عادی روزانه خود را ادامه می دهد.

 4- (RWTC:( Restricted Work/Transfer Case حادثه ای که بر اثر آن فرد حادثه دیده نمی تواند کار روزانه خود را انجام بدهد ولی کارهای سبک به وی محول می شود بعنوان مثال کارگر سکو به دلیل ضرب دیدگی انگشت، مدتی کار اپراتوری رادیو را انجام می دهد.

 5- (RCRD:( Total Recordable Incidents یا کلیه حوادث قابل گزارش می باشد.

 

 

برنامه ریزی در HSE

برنامه ریزی در یکی از مفاهیم اساسی در HSE تعریف برنامه و برنامه ریزی است: این دو تعریف در خیلی از پروژه ها نقش بسزایی دارد.

 

  • 1- برنامه (Plan): برنامه ها مجموعه هایی از اهداف، خط مشی ها، روشهای انجام کار، دستورالعملها، اقدامات ویژه، گامهایی که باید برداشته شوند، منابع مورد نیاز و دیگر عناصر لازم برای اجرای یک عمل شناخته شده و معلوم هستند. برنامه ها به گونه معمول و با بودجه و اعتبار، پشتیبانی می شوند.

 

  • 2- برنامه ریزی (Planning): برنامه ریزی یعنی انتخاب هدف های درست و سپس انتخاب مسیر، راه، وسیله یا روش درست و مناسب برای تامین این اهداف. هر دو جنبه برنامه ریزی در فرایند مدیریت HSE اهمیت حیاتی دارند. گاهی برنامه ریزی در واقع به آن دسته از اقداماتی اطلاق می شود که مشتمل بر پیش بینی اهداف و اقدامات لازم برای رویارویی با تغییرات و مواجه شدن با عوامل نامطمئن، از طریق تنظیم عملیات آینده است.

 

مدارس ابتدایی و تجهیزات ایمنی و بهداشت عمومی

هر مدرسه باید به وسایل و تجهیزات ایمنی و بهداشت عمومی مناسب مجهز و براي مقابله با خطرات و حوادث احتمالی اولیه خودکفا باشد. بدین جهت وسایل ذیل را در سطح یک دبستان معمولی شش کلاسه توصیه می کنند:

 

1- کپسولهاي اطفاء حریق از نوع مناسب به اندازه کافی براي مقابله با آتش سوزی هاي احتمالی شامل حداقل یک دستگاه کپسول آتش نشانی 6کیلویی از نوع گاز کربنیک براي آشپزخانه و آتش سوزی هاي برقی و حداقل دو دستگاه کپسول آتش نشانی از نوع پودر گاز شیمیایی براي آتش سوزي نفت و گاز و غیره. توصیه می گردد در صورت تعدد طبقات حتما براي هر طبقه حداقل دو دستگاه در نظر گرفته شود و این وسایل دور از دسترس بچه ها و قابل رویت براي همه در ارتفاع 5/1 متري زمین روي دیوار نصب شود.

 2- یک جعبه کمک هاي اولیه براي استفاده در مواقع فوري و احتمالا یک تخت براي استراحت بچه ها و یک برانکارد و مقداري وسایل و تجهیزات ضد عفونی کننده، حداقل وسایل مورد نیاز براي انجام کمک هاي اولیه می باشد.

 3- کلیه مدارسی که داراي بیش از یک طبقه می باشند، باید مجهز به سیستم اعلام خطر عمومی براي مواقع خطر باشند.

 4- هر مدرسه می بایست داراي یک سیستم ارتباط جمعی مناسب باشد که نه تنها در شرایط عادي مورد استفاده قرار می گیرد، بلکه در مواقع حساس و اضطراري کمال اهمیت را براي اعلام خطر و تماس با همگان را دارد. کلیه مسئولین مدرسه از سرایدار تا مدیر با توجه به میزان مسئولیت می بایست نکات لازم را در مورد آتش نشانی، کمک هاي اولیه و امداد و نجات فراگیرند.

 5- کلیه مدارسی که داراي بیش از یک طبقه می باشند، باید داراي طرح اجرائی تخلیه اضطراري بچه ها از مدرسه در مواقع خطر بوده و این طرح می بایست تهیه و حداقل ماهی یکبار براي اطمینان از حسن اجراي آن تمرین گردد.

 6- اطلاعات کافی و دقیق در مورد شماره تلفن، نحوه ارتباط با مراکز آتش نشانی، بیمارستان ها، اورژانس و پلیس و همچنین اولیاي بچه ها باید تهیه و در طول شبانه روز در اختیار باشد.

 

نتیجه گیری:

نکات مهم در طراحی مدارس در این راستا بر اساس فراتحلیل مطالعات انجام شده عبارتند از:

1. درب کلاس ها به طرف بیرون باز شود تا در صورت هجوم دانش آموزان هنگام حوادثی مانند آتش سوزي، درب به راحتی باز شود .

 2. درب کلاس ها داري دستگیره مناسب و سالم باشد .

 3. کلاس فاقد ترك و درز سقف و دیواره ها باشد زیرا ممکن است باعث ریزش ناهنگام تکه هاي بزرگ بر سر دانش آموزان گردد .

 4. موزائیک هاي کف کلاس لیز نباشد که باعث سرخوردن و ایجاد حادثه شود.

 5. تابلوي کلاس درس محکم به دیوار نصب شده باشد .

 6. بخاري کلاس در گوشه اي خارج از مسیر تردد دانش آموزان و ترجیحاً در بالاتر از سطح زمین نصب شده باشد .

 7. پنکه هاي سیار حتی الامکان در کلاس درس استفاده نشود .

 8. درب هاي اضطراري راهروهاي عمومی مدرسه همیشه باز باشد تا در صورت بروز حوادثی مثل زلزله و آتش سوزي دانش آموزان از چند درب بتوانند خارج شوند .

 9. وسایل سرمازا مثل کولر در سالن هاي مدرسه، با ارتفاع و حفاظ مناسب نصب باشد کنجکاوي کودکانه دانش آموزان باعث می شود که نقص عضو و حوادث دیگري ایجاد شود .

 10. کپسول اطفاء حریق در مکان مناسب در دسترس و در معرض دید نصب شده باشد .

 11. وجود کپسول اطفاء حریق به ازاي هر ساختمان در مدرسه .سیم کشی برق مدرسه به روش تو کار باشد.

 12. پریزهاي برق داراي روکش ایمن باشد .

 13. در سیستم برق کشی، مواردي که منجر به بروز حادثه گردد فرسودگی، اتصالات و لخت بودن سیم هاي برق و غیره وجود نداشته باشد . 14. کنتور برق داراي جعبه محافظ باشد.  

 15. عدم وجود گودال ها و چاله ها و ... در کف حیاط مدرسه.

 16. وجود جعبه کمک هاي اولیه در مدارس .

 17. مدیران مدرسه، نحوه استفاده از جعبه کمک هاي اولیه را بدانند .

 18. مدیران مدرسه، نحوه استفاده از کپسول آتش نشانی را بداند .

 19. پله ها داراي ارتفاع و شیب مناسب باشد.

 20. پله ها نرده هاي مناسب داشته باشند.

21. نور مناسب مطابق استانداردهاي نورسنجی باشد .

 22. دانش آموزان نحوه خاموش کردن آتش را با استفاده از کپسول اطفاء حریق بدانند .

 23. مدرسه داري پلیس مدرسه باشد و پلیس مدرسه فعالیت خود را به صورت عملی همواره انجام دهد .

 24. درب مدرسه به خیابان هاي شلوغ منتهی نباشد و ترجیحاً دانش آموزان از دربی که به خیابان خلوتر منتهی می شود تردد نمایند.

 25. دانش آموزان مدرسه بدون گواهی نامه از موتور سیکلت استفاده نکنند .

 26. دانش آموزانی که مجاز به استفاده از موتورسیکلت می باشند از کلاه ایمنی استفاده نمایند .

 27. کلیه دانش آموزان دبیرستانی اصول رانندگی صحیح با موتور سیکلت را بدانند .

 28. کلیه موتور سیکلت هاي دانش آموزان باید مجهز به چراغ شبرنگ، چراغ راهنما، ترمز استاندارد، آیینه و غیره باشد.

  29. مدیران مدرسه با همکاري کارشناس نیروي انتظامی هر چند وقت یکبار جلسات بازآموزي دانش آموزان موتور سوار را داشته باشند .

 30. کلیه دانش آموزان نحوه عبور از خیابان را بدانند .

 31. محیط ورزش دانش آموزان امن باشد .وسایل بازي تاب، الاکلنگ و سرسره اگر در مدارس وجود دارد در زیر آن تشک نرم یا ماسه استفاده شود .

 32. در جلو کلیه مدارس باید خط کشی مناسب و مطابق با استانداردهاي راهنمایی و رانندگی وجود داشته باشد .

 33. بالکن هاي مدرسه داراي نرده محافظ باشند .

 34. مساحت پنجره یک پنجم مساحت کلاس باشد .

 35. مدرسه باید در محدوده شهر یا روستا قرار داشته باشد و در نواحی مسکونی باشد.

 36. مدرسه به کلیه امکانات و تاسیسات مثل آب، برق، تلفن، و گاز دسترسی داشته باشد .

 37. مدرسه با توجه به تعیین جهت وزش باد، نباید در مسیر و مجاورت عوامل آلودگی زا مانند کارخانجات صنعتی، شیمیایی، محل هاي دفن زباله، فاضلاب شهري، دامداري و مرغداري، باغ خانه ها، کشتارگاه ها، کوره هاي آجرپزي، محل انباشت کود و غیره باشد زیرا به نحوي ممکن است ایجاد بو، گردو غبار داشته باشد. حداقل 500 متر فاصله مدرسه از این مکان ها الزامی است.

 38. پله هاي مشرف به پرتگاه باید لغزنده نبوده و به نرده مناسب مجهز باشد .

 39. حداکثر ارتفاع پله ها در مدرسه ها 18 سانتیمتر و حداقل عرض آن 30 سانتیمتر باشد.

 40. براي در و پنجره ها نباید از شیشه بزرگ  (جام) استفاده شود . 41. کلاس دانش آموزان خردسال در مدارس چند طبقه باید در طبقات پائین تر قرار داشته باشد .

 42. ایجاد هرگونه بالکن و تراس مرتبط با کلاس درس ممنوع است .

 43. در مدارس شبانه روزي مساحت اتاق خواب باید براي هر اتاق حدود 40متر مربع تخت دو طبقه به ظرفیت 8 نفر باشد .

 44. براي هر نفر در اتاق خواب شبانه روزي باید 5 متر مربع سطح در نظر گرفته شود .

 45. حداکثر تعداد افراد در هر اتاق عمومی در خوابگاه ها نبایستی بیش از 8 نفر باشد .

 46. کف آزمایشگاه و کف میزهاي آن باید قابل شستشو و نسبت به حرارت و مواد شیمیایی و غیره مقاوم باشد . 47. در مدارسی که به شبکه آب روستا متصل نیستند کلر زنی مداوم منبع آب طبق استاندارد باید صورت بگیرد .

 48. ارتفاع روشویی ها متناسب با سن دانش آموزان در دوره هاي مختلف از سطح زمین باشد.

 49. کلاس هاي شبانه یا کلاس هایی که اجباراً از نور مصنوعی استفاده می نمایند شدت روشنایی بایستی برابر 500 الی 300 لوکس بوده و نحوه تابش طوري باشد که ایجاد خیرگی درچشم دانش آموزان ننمایند .

 50. میزان نور راهروها بایستی برابر  100 تا 150 لوکس باشد.

 51. میزان روشنایی نور براي رخت کن ها، توالت ها و دستشویی ها باید  100لوکس در نظر گرفته شود .

 52. گازهاي حاصل از سوخت دستگاه هاي مولد حرارت به خارج از کلاس هدایت شود تا حداقل اکسیژن را براي سوخت کامل مصرف کند. خطر آتش سوزي، گاز گرفتگی وجود نداشته باشد و فضاي کلاس را به طور یکنواخت گرم نماید .

 53. راه هاي منتهی به درب هاي اضطراري خروجی باید با رنگ سبز و با علایم ویژه مشخص گردد تا محل فرار اضطراري مشخص گردد .

 54. وسایل اضافی مثل میز، نیمکت، کمدها در مسیر درب هاي اضطراري وجود نداشته باشد .

 55. حتی الامکان وسایل سازه اي در مسیر درب هاي اضطراري مقاوم در برابر حریق باشد .

 56. وجود هرگونه حوض و حوضچه آب در محوطه مدرسه ممنوع است .

 57. دیوارها و کف کارگاه ها و آزمایشگاه ها بایستی از جنس مقاوم و قابل شستشو کاشی، سرامیک، موزائیک و غیره باشد، و کف لغزنده نبوده و داراي شیب مناسب به طرف کفشوي باشد .

 58. آزمایشگاه و کارگاه باید داراي دستگاه تهویه متناسب با حجم سالن جهت تهویه هوا باشد .

 59. دستورالعمل ایمنی کار در آزمایشگاه و کارگاه مطابق با ماده 85 و تبصره ماده 96 قانون کار جمهوري اسلامی ایران و دستورالعمل ایمنی کار در آزمایشگاه و کارگاه نصب چند مورد تهویه در محل مناسب قابل رویت نصب گردد .

 60. به منظور جلوگیري از ایجاد گردو غبار در محیط مدرسه، محوطه مدرسه باید با آسفالت یا بتون کف و نظایر آن مفروش گردد .

 61. در کلاس درس هر نیم ساعت یکبار دانش آموزان حداقل 5 حرکت ورزشی اصلاحی ارگونومی انجام گیرد .

 62.لیست وسایل کمک هاي اولیه (طبق استاندارد) در مدرسه و کنار جعبه هاي کمک هاي اولیه نصب باشد. 63. دانش آموزان طریق برخورد با حادثه برق گرفتگی را بدانند .

 64. دانش آموزان باید به منظور خطرات ناشی از ورزش هاي سنگین در قالب شناسنامه سلامت تست هاي ورزش را انجام داده و بر اساس نظر مربی در طی سال ورزش نماید .

 65. دانش آموزان نحوه پیشگیري از مسمومیت هاي سموم و مسمومیت هاي غذایی را بدانند .به منظور کاهش مخاطرات ناشی از خودکشی، مدرسه باید برنامه هاي تفریحی مناسب در مدرسه و خارج از مدرسه نظیر اردوها، کلاس هاي ورزشی و سایر تجهیزات و کلاس هاي تفریحی را براي دانش آموزان برگزار نماید .

 66. خرید و فروش و انجام بازي ها با ترقه و سایر مواد آتش زا در مدرسه و اطراف مدرسه و در مسیر مدرسه و خانه توسط دانش آموزان ممنوع است .

 67. اندازه بلندي و قد میزها، به سن و قد دانش آموزان، نوع درس با فراگیري آنها (کلاس درس، اتاق مطالعه، کتابخانه، کلاس نقاشی، رسم) باید مطابق استاندارد شود .

 68. سطح میزها باید صاف و تمیز بوده و موجب خیرگی چشم ها نگردد .

 69. میز و صندلی ها یا نیمکت کلاس باید به گونه اي باشد که هنگام نشستن دانش آموز کف پایش به آزادي به کف اتاق مماس شود و پشتی نیمکت یا صندلی کمی به عقب متمایل بوده و با سطح نیمکت زاویه اي 100 الی 105 درجه داشته باشد .ضمناً بلندي میز باید در سطح ساعد دانش آموز قرار گیرد .

 70. میزهاي آزمایشگاه باید به نحوي باشد که نسبت به حرارت و مواد شیمیایی مقاوم باشد .

 71. هرگز مواد شیمیایی آزمایشگاه نباید در ظروف سرباز قرار گیرند و مطابق با استانداردهاي آزمایشگاهی در محل مناسب قرار گیرد .

 72. قبل از شروع فصل گرما، شناور کولر و لوله منبع آب ذخیره پشت بام مرتبا کنترل گردد تا از صدمه زدن به سقف و ریزش تکه هایی از روکش سقف بر سر دانش آموزان جلوگیري شود .

 73. به منظور پیشگیري از زنگ زدگی و لق شدن و افتادن درب ها هر چند وقت یکبار باید دستگیره درها، چفت و بست دستگیره هاي شیشه پنجره ها و لولاي در چک شود. به خصوص لولاها در صورت نیاز روغن کاري شود چنانچه براي استفاده بهتر از فضا بالاجبار نیاز به تغییر دیوارها و تیغه کشی می باشد این کار با نظارت نیروهاي فنی سازمان نوسازي مدارس یا تحت نظر مهندسین مشخص صورت گیرد و از اصلاحات غیر کارشناسانه خودداري شود .

 74. کانال هاي روباز آب و فاضلاب اطراف مدارس که در مسیر تردد دانش آموزان قرار دارد باید بر اساس استانداردهاي ایمنی اصلاح و تجهیز شده و دانش آموزان آموزش لازم را در این راستا ببینند .

 75. مدارسی که نزدیک بزرگراها هستند باید زیر نظر کارشناس راهنمایی و رانندگی و اداره راه و ترابري نرده کشی و به گونه اي زنجیرکشی و تابلوهاي مربوطه براي کنترل سرعت رانندگان نصب گردد و دانش آموزان آموزش لازم را توسط عبور از بزرگ راه بدانند .

 76. حداکثر ابعاد قابل قبول براي کلاس درس 8 متر طول و 7 متر عرض می باشد. ارتفاع سقف کلاس نباید از 3 متر کمتر باشد .

 

منابع:

1- محمد حسین تقدیسی، مدیریت بهداشت، ایمنی و محیط زیست (HSE) رویکردی خلاق در توسعه پایدار، سلامت کار ایران شماره 3، 1385.

 2- داوری، پرویز، دستورالعمل اجرایی مدارس مروج سلامت در جمهوری اسلامی ایران، آئین نامه بهداشت محیط مدارس، 1389.

 3- فرشاد، علی اصغر، خسروی، یحیی، علیزاده ،سید شمس الدین. نقش سیستم مدیریت HSE در بهبود عملکرد بهداشت، ایمنی و محیط زیست سازمان ها و توسعه پایدار (مطالعه موردی)، فصلنامه سلامت ایران دوره شماره 3.

 4- نصیری، پروین، عباسپور، مجید، محمودی، محمود، بابایی اصغر ارزیابی آلودگی صدا در مدارس بخش مرکزی شهرستان کرج، مجله علوم و تکنولوژی محیط زیست زمستان 1384 شماره 27.

 5- صالح پور دهکردی، زهرا، یغمایی فریده، اکبرزاده باغبان علیرضا، حسین زاده صفیه، بررسی وضعیت بهداشت و ایمنی محیط فیزیکی مدارس ابتدایی دولتی شهر کرد در سال 1388، مجله طلوع بهداشت بهار 1389؛ شماره9.

 

 

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه