مفاهیم ایمنی

كیارش مجلسی

 

چكیده

هدف این مقاله تشریح مفاهیم ایمنی از دیدگاه مقدماتی و بنیادی است كه در حقیقت پایه و اساس مدیریت ایمنی، بهداشت و محیط زیست است. پارامترهایی كه باعث ایمنی و بهداشت و حفظ محیط زیست در پالایشگاه‌ها و مراكز پتروشیمی می‌گردد با پارامترهای مد نظر در صنایع خودروسازی، صنایع فولاد و یا صنایع ماشین كاری كاملا متفاوت است. درك عمیق از مفاهیم بنیادی ایمنی این امكان را فراهم می‌سازد تا مسوول ایمنی و یا سایر مدیران و كارشناسان ذیربط بتوانند سیستم استاندارد خود را تدوین، ارایه و اجرا نمایند. این مقاله همچنین  مفاهیم ایمنی و بهداشت را برای مصرف كنندگان و یا تولید كنندگان مواد شیمیایی بطور مختصر تشریح می‌نماید.

 

1- مفهوم بنیادی ایمنی

منظور از ایمنی، بهداشت و حفظ محیط زیست، یك اقدام همه‌گیر و گسترده است به‌طوری‌كه تدوین و اجرای آن تنها مستلزم آن است كه هر روز ما (اعم از هنگام رانندگی و غذا خوردن و یا در كارگاه صنعتی، آرایشگاه و ...) به گونه‌ای باشد كه این سه اصل همواره رعایت گردند. به عبارت دیگر باید بتوانیم از بروز حادثه و یا صدمه به مردم و محیط زیست جلوگیری نماییم. این تنها وقتی ممكن می‌گردد كه بتوانیم منشا بروز حادثه را تشخیص، ثبت، پیش‌بینی و برای جلوگیری از وقوع آن در آینده اقدام نماییم.

 

 

2- چه كسانی مسوول ایمنی، بهداشت و محیط زیست هستند؟

اولین گام در اجرای سیستم ایمنی، سلامت و محیط زیست برای مدیران ایمنی این است كه برای همه روشن نمایند كه ایمنی مسوولیت هر فردی است و هر شخصی (اعم از پرسنل جزء یا مدیران ارشد) خود می‌توانند در فرآیند تشخیص، ثبت و تجزیه و تحلیل حادثه نقش مهمی داشته باشند. به همین دلیل برای اینكه این فرهنگ را همه‌گیر نماییم لازم است هر كس از هنگامی كه از خانه خارج می‌شود و تا هنگامی‌كه به خانه باز می‌گردد، عوامل حادثه‌ساز پیرامون خود را جستجو نماید. ثبت هر یك از این عوامل حادثه‌ساز (اعم از كوچك و بزرگ) و یا حتی ثبت خود حادثه نیز می‌تواند از بروز حادثه و یا تكرار آن جلوگیری نماید. كارشناسان ایمنی می‌توانند با به كار بردن تكنیك و یا روش ارزیابی علت بروز حادثه از بسیاری از حوادث آتی جلوگیری نمایند. ایمنی می‌تواند باعث ایجاد محیط كاری سالم و بی خطر و حتی كارایی بالا و افزایش بهره‌وری گردد.

 


 

- عوامل مخاطره‌آمیز چه هستند؟

خطر (Hazard) یعنی هر چیزی كه امكان صدمه زدن به سلامت، امنیت و یا محیط زیست را داشته باشد. خطراتی كه ممكن است به وقوع بپیوندد عبارتند از:

  • خطرات بهداشتی مانند عوامل سرطانزا، سمی،  دردآور، سوزآور
  • خطرات فیزیكی و شیمیایی مانند آتش گرفتن، اكسیده شدن
  • خطرات ناشی از استفاده از محصول مثلا در سیستم هیدرولیكی تحت فشار
  • خطرات محیطی مانند آنچه كه چرخه حیات را به خطر می‌اندازد.

خطرات به دو دسته خطرات بحرانی و خطرات مزمن تقسیم‌بندی می‌شوند. خطر بحرانی نمود بسیار سریع یك اثر مضر است. مانند خوردن ضدیخ كه بر روی كبد تاثیر می‌گذارد و باعث بروز ناراحتی كلیوی می‌شود. خطر مزمن نمود یك اثر مضر است كه به آرامی و در طول زمان به صورت مكرر وجود داشته است، مانند مواجهه مستقیم و متداوم پوست با روغن‌های معدنی كه باعث بروز ناراحتی‌های متعدد پوستی می‌شود.

 

4- روش‌های كنترل چیست؟

- كنترل همان اقدامات پیشگیرانه در جهت كاهش میزان مخاطرات است. نمونه‌هایی از كنترل را می‌توان به شرح زیر برشمرد:

  • سیستم‌های كاری ایمن و اداره امور توسط افراد آموزش دیده
  • حفاظ‌ها و دریچه‌های تهویه گازهای خروجی
  • نگهداری و استفاده صحیح از لوازم حفاظت فردی
  • استفاده از مخازن انبارش پوشش‌دار
  • ایجاد سیستم گزارش دهی از مشكلات ناشی از عوارض بهداشتی و پوستی.

 

5- نظارت بر محصول در مقوله كنترل به چه معناست؟

نظارت بر محصول به معنی داشتن مسوولیت بهداشت، ایمنی و مدیریت زیست محیطی محصول و محصولات جانبی در طول چرخه كامل حیات محصولات می‌باشد. هدف آن عبارتست از:

  •  تشخیص و كاهش یا حذف مخاطرات بهداشتی و یا برگرفته از محیط در هر مرحله‌ای از چرخه حیات محصول
  • ارزیابی محصول كه یكی از مهم‌ترین بخش‌های نظارت بر محصول می‌باشد.

 

6- مراحل ارزیابی محصول چیست؟

  • تشخیص عوامل مخاطره‌آمیز (مانند عوامل بهداشتی، عوامل فیزیكی و شیمیایی)
  • طبقه بندی، دسته‌بندی و جداسازی خطر با استفاده از استاندارهای لازم و قوانین و توافقات بین‌المللی
  • ارزیابی خطری كه به انسان یا محیط از طریق محصول وارد می‌آید
  • تهیه اطلاعات در رابطه با خطر، كاهش خطر، مدیریت خطر (برگه مشخصات ایمنی)
  • تهیه گزارشی از تمام ارزیابی‌ها و تاریخچه محصول

 

7- هدف از برگه مشخصات ایمنی محصول چیست؟

هدف از برگه مشخصات ایمنی محصول تامین اطلاعات لازم برای مسوولین ایمنی، بهداشت و محیط در محل كارخانه است. این اطلاعات در كمك به مسوولین ایمنی و بهداشت برای مهار كردن مخاطرات و در نتیجه ایجاد محیط كار امن و حفاظت از محیط زیست موثر می‌باشند.

برگه مشخصات ایمنی محصول می‌بایست متناسب با نحوه استفاده از محصول باشد. كاربردهای متفاوت ممكن است باعث بروز خطرات دیگری شود كه ملزم به اقدامات پیشگیرانه و كمك‌های اولیه متفاوت شود.

 

8- نتیجه‌گیری

  • ایمنی یك واژه بنیادی است كه لازم است كلیه افراد سازمان مفهوم آن را عمیقا درك نمایند.
  • هر شخصی مسوول ایمنی خود است.
  • لازم است سیستم تشخیص عوامل حادثه‌ساز توسط مدیران ایمنی تدوین و تعریف گردد و توسط سایر كاركنان به اجرا درآید.
  • لازم است تا سیستم كنترل، نظارت و ارزیابی خطرات توسط مدیران ایمنی تدوین و توسط كاركنان به اجرا در آید.

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه