مديريت ايمنی و بهداشت -   پنج گام برای موفقيت

محمد خندان، دانشجوي كارشناسي ارشد ارگونومي، گروه ارگونومي دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي تهران

 
 

این نوشته به عنوان راهنمای مدیریت ایمنی و بهداشت مي باشد. راهنمايي جهت:

 

  • برنامه ریزی برای ایمنی و بهداشت
  • رسیدگی کردن به صدمات و حوادث
  • ممیزی ایمنی و بهداشت

همچنین توضیح می دهد که مدیریت مناسب ایمنی و بهداشت چه چیز می باشد و بهای اشتباه آن چیست. اين مطلب صاحبان کارخانه های کوچک، شرکت های بیمه، بنگاه های تجاری و دیگر موارد مشابه را مخاطب قرار داده است.

 

 

نمودار 1: عناصر کلیدی مدیریت موفق ایمنی و بهداشت

 

 

 

چرا مدیریت کردن ایمنی و بهداشت؟

در هر روز کاری در بریتانیا حداقل یک نفر کشته و بالغ بر شش هزار نفر هم در کار زخمی می شوند. سالانه 750.000 نفر به دلیل بیماری و حوادث ناشی از شغل مرخصی می گیرند. حدود 30.000.000 روز کاری در نتیجه این حوادث از بین می روند. این حوادث و بیماری ها برای خانواده ها مهم می باشد، اما به دلایل ذکر شده، برای کارخانه ها نیز مهم می باشد و به آنها هم صدمه وارد می کند. این حوادث می توانند باعث آسیب رسیدن به وسایل و تجهیزات شده و موجب از بین رفتن تولیدات شوند. یکی از پيامدهاي حوادث برای کارخانجات، خسارات مالی است. خسارات مالی را می توان به دو بخش هزینه های بیمه شده و بیمه نشده تقسیم کرد.

نمودار زیر نمونه ای از هزینه های پنهان حوادث است. این نمودار به «کوه یخ حادثه1» معروف است و در اثنای انجام مطالعات توسط شرکت های تولید لبنیات متعلق به یک شرکت بزرگ چند ملیتی به دست آمد.

 

 

                                  

نمودار 2: هزينه هاي پنهان و آشكار حوادث

 

 

البته در هر سازمان خاص، گستردگی خسارات بیمه شده به نوع بیمه نامه آن بستگی دارد. با این وجود نسبت 1:36 نسبتی معمول است.

آیا شما می توانید موجب اشتباه شوید؟

آیا شما واقعا ایمنی و بهداشت را مدیریت می کنید؟

این مطالب به شما می گوید چگونه هستید. در این جزوه پنج گام برای موفقیت آمده است. جریان آن به شما برای حفظ کارگرانتان در کار کمک می کند. شما توقف کمتر، خروجی بیشتر و کیفیت بهتر خواهید داشت. با پذیرفتن قانون و پرهیز از اشتباه شما از خطرات عمومی دور خواهید شد، نمی توانید کیفیت خوبي داشته باشید، مگر اینکه اصول ایمنی و بهداشت به کار ببرید.

در اثر یک حادثه باید سیستم، تولیدات، پرسنل و حتی خود شما باید مورد تحقیق قرار بگیرید. در اکثر مواقع مدیران، مسوول بروز خطاها و حوادث می باشند.

حال پنج گام را بخوانید و به سوالات بعد از آن صادقانه جواب دهید.

 

گام اول: برقرار کردن خط مشی

انواع حوادثی که سبب جراحت و بیماری می شوند می تواند منجر به خراب شدن دستگاه ها و منقطع شدن تولید شود. شما بایستی به کنترل تمام عواملی که ممکن است به طور اتفاقی و با احتمال بسیار کم رخ دهد، تشخیص خطرات و ریسک ها، تصمیم برای اینکه چه احتیاط هایی نیاز است، قرار دادن آنها در محیط و چک کردن آنها در استفاده، حفاظت کردن افراد، بهبود بخشیدن کیفیت، و ایمن کردن دستگاه ها و تولید همت گمارید.

خط مشی ایمنی و بهداشت شما باید بر تمام فعالیت هایتان، شامل انتخاب افراد، تجهیزات و مواد، راهکارهای اجرایی، چگونگی طراحی و تولید محصولات و خدمات تاثیر داشته باشد.

 

از خودتان بپرسید:

  • آیا شما یک خط مشی روشن برای ایمنی و بهداشت دارید؟ آیا نوشته شده است؟
  • آیا شما سال قبل به ایمنی و بهداشت دست یافته بودید؟
  • چه مقدار برای ایمنی و بهداشت هزینه کرده اید؟ آیا به ارزش این کار پی برده اید؟
  • چه مقدار پول به دلیل فقدان مدیریت ایمنی و بهداشت از دست داده اید؟
  • آیا خط مشی شما از حوادث و مصدومیت ها جلوگیری کرده است، ضرر را کم کرده است و روی روش کارتان تاثیر واقعي گذاشته است؟

 

گام دوم : سازماندهی پرسنل

برای درست کردن تاثیر خط مشی ایمنی و بهداشت، به سازماندهی کردن و متعهد شدن پرسنل تان نیاز دارید. این را «فرهنگ مثبت ایمنی و بهداشت» مي نامند.

چهار فرهنگ مثبت ایمنی و بهداشت:

 

  • صلاحیت: استخدام، آموزش و مشاوره
  • کنترل: اختصاص دادن مسوولیت، تشکیل کمیته ایمنی، راهنمایی و نظارت
  • همکاری: بین فرد و گروه
  • ارتباط: گفتاری، نوشتاری و دیداری

 

صلاحیت

  • تشخیص دادن توانایی، یعنی از عهده انجام کارها به طور ایمن برآید.
  • تهیه شرایط برای تضمین اینکه همه افراد، شامل مدیران، ناظران و پرسنل آموزش موقت ببینند.
  • برقراری آزمون  جهت حصول اطمينان از صلاحيت افرادی که مسوول ایمنی دیگران اند.

 

 

کنترل

  • شرح دادن تعهدات و وظایف افراد
  • تشخیص دادن اینکه مدیران، ناظران و تیم راهنما و مسوولان، مسوولیت هایشان را فهمیده اند و زمان و منابع لازم برای انجام آن را دارند.
  • اطمینان از پی بردن افراد به مسوولیت هایشان و جوابگو بودن آنها در برابر اقداماتشان.

 

همکاری

  • مشورت کردن با پرسنل یا نمایندگانشان.
  • استفاده از افراد در اجرای برنامه ها، بازدیدها.
  • همکاری با پیمانکارانی که در برنامه ها حضور دارند.

 

ارتباط

  • تهیه کردن اطلاعات در مورد خطرات، ریسک ها و سنجش ها، برای پیمانکاران و پرسنل خودتان.
  • گفتگوهای منظم در مورد ایمنی و بهداشت
  • بازدید از کارهای ایمنی و بهداشت

 

از خودتان بپرسید:

  • آیا شما مسوولانی را برای ایمنی و بهداشت افراد مشخص کرده اید، آیا ایشان می دانستند چه باید انجام دهند و آیا جوابگو بودند؟
  • آیا شما با پرسنل و یا نمایندگان آنها مشورت می کنید؟
  • آیا در مورد خطرات تهديد كننده كاركنان و طرز مقابله با آنها، اطلاعات لازم را داده اید؟
  • آیا معیار کار کردن درست را دارید؟
  • آیا شما به نصایح دیگران نیاز دارید؟ در صورت ارايه، آن را به کار می گیرید؟

 

 

گام سوم: برنامه ریزی و اجرای استانداردها

برنامه راهنمایی است برای مطلع شدن از اینکه تلاش های شما برای بهداشت و ایمنی واقعا کارآمد است یا خیر. برنامه ريزي براي ایمنی و بهداشت مستلزم مشخص کردن اهداف، شناسايی خطرات و ریسک ها، اجرای استانداردهای اجرا و توسعه یک فرهنگ ایمنی مثبت است. نوشتن برنامه ها مفید است. برنامه شما باید شامل موارد زیر باشد:

 

  • شناسایی خطرات و تشخیص ریسک ها و تصمیم گیری برای چگونگی کنترل و حذف آنها.
  • بکار بردن قوانین بهداشت و ایمنی برای مشاغل
  • موافق بودن مدیران با اهداف ایمنی و بهداشت
  • هیه و دستیابی به یک خط مشی ایمنی و بهداشت که مسوولیت ها را بیان می کند.
  • طراحی کارها، پردازش کردن، تجهیز کردن، تولیدات و خدمات، ایمن کردن سیستم های کار.
  • روش هایی برای سنجش خطرات بالقوه.
  • همکاری با نزدیکان و پیمانکاران
  • اجرا کردن استانداردها و پی بردن به آنچه اشتباه اجرا می شود.

 

استانداردها برای ایجاد یک فرهنگ ایمنی مثبت و کنترل ریسک ها کمک می کنند. برای وضع استانداردها باید دانست چه زمان، چه کسی چه کاری را با چه نتیجه ای انجام می دهد.

 

سه نکته راهنما برای استانداردها

استانداردها باید به صورت زیر باشند:

 

  • قابل اندازه گیری
  • قابل وصول
  • تحقق گرا / واقع بینانه

 

در بسیاری از موارد اساس استانداردهای صنعتی وجود دارد و شما تنها بایستی آنها را با وضعیت موجود وفق دهید. در مواردی که استاندارد وجود ندارد مي توانيد با توجه به تعداد و کمیت و برخی موارد دیگر مانند موارد زیر به سطح مناسبی از استاندارد برسید:

 

  • ارزیابی ریسک و اجرای کنترل های مورد نیاز  
  • نگهداشتن دمای محیط کار بین یک محدوده مشخص
  • تعیین حفاظ های دستگاهی مورد نیاز، طراحی ارگونومی، ایستگاه های کاری و سطوح آموزشی
  • مشورت منظم در فواصل زمانی معین با کارکنان و یا نمایندگان آنها
  • بازدید اجرا در زمان ها و با راه های مشخص

 

از خودتان بپرسید:

 

  • آیا شما یک برنامه ایمنی و بهداشت دارید؟
  • آیا قبل از هر کار و اقدام جدیدی در مورد ایمنی و بهداشت فکر می شود؟
  • آیا شما خطرات را شناسایی و ریسک ها را شناخته اید و استانداردها را به کار می گیرید؟
  • آیا شما برنامه ای برای مقابله با خطرات بالقوه و مواقع اضطراری همچون آتش و فرآیندهای اشتباه دارید؟
  • آیا استانداردها وضع شده اند و خطرات به طور موثری کنترل شده اند؟

 

گام چهارم : سنجش اجرا

درست مانند سود، تولید، فروش، شما به سنجش اجرای ایمنی و بهداشت برای پی بردن به اینکه آیا موفق شده اید یا نه، نیاز دارید. شما به دانستن این مطالب نیازمندید:

 

  • کجا هستید؟
  • دوست دارید کجا باشید؟
  • تفاوت چه می باشد و چرا؟

 

بازبینی های مستمر پیشگیرانه مستلزم اینست که دريابيد استانداردها به نحو كارآمد اجرا می شوند یا خیر. اقدامات واکنشی بعد از وقوع اشتباه برای عبرت گرفتن از اشتباهات است.

دو نوع بازرسی وجود دارد:

 

1-     آینده نگر/ پیشگیرانه : قبل از وقوع خطا اجرا می گردد. آیا شما به اهداف و استانداردهایی که قرار داده اید دست یافته اید و آیا موثرند؟

2-     واکنشی: بعد از وقوع خطا اجرا می گردد. تحقیق کردن از مجروحان، خصوصیات خطر و شبه حوادث، و شناسایی اینکه چه چیز در موقع بروز خطا دچار نقص شده بود.

 

برای این کارها باید از مکان هایی آغاز کرد که پتانسیل خطر آنها بالاتر است.

 

از خودتان بپرسید:

 

1-     آیا شما می دانید چه چیز خوبی را در مورد ایمنی و بهداشت اجرا کرده اید؟

2-     از چه راهی مطمئن می شوید که برنامه ها و استانداردهای ایمنی و بهداشت شما اجرا می گردد؟ آیا کنترل های شما برای خطرات کافی است؟

3-     از کجا می دانید استاندارد و قانونی را که به کار بسته اید، تاثیرگذار بوده است؟

4-     آیا شما در مورد حوادث به طور عمیق تحقیق می کنید، یا بعد از یافتن اولین فردی که موجب بروز خطا شده، تحقیق را متوقف می کنید؟

5-     آیا شما مصدومیت ها و بیماری ها را به دقت ثبت می کنید؟

 

گام پنجم : عبرت گرفتن از تجربه ها، بازرسی کردن

بازدیدها این اجازه را به شما می دهند تا اطلاعات بیشتری به دست آورید و متوجه شوید چگونه اجرا را بهبود ببخشید. این بازرسی ها و ممیزی ها می تواند توسط افراد خودتان یا گروهی از خارج مجموعه صورت پذیرد. اطلاعات حاصل از سنجش اجرا و بازرسی ها برای داشتن توجه ویژه به موارد زیر می باشد:

 

  • میزان برآورده ساختن اجرای استانداردهای ایمنی و بهداشت
  • نقص و كاستي هاي استاندارد
  • اطلاعات مربوط به حوادث و موارد اساسی

 

این شاخص ها به شما نشان می دهند که در چه مواردي نياز به بهبود دارید.

 

از خودتان بپرسید:

 

1- چگونه از اشتباهات و موفقیت هایتان درس می گیرید؟

2- آیا شما در مورد ایمنی و بهداشت تحقیق می کنید؟

3- چه اقدامی روی دستاوردهای تحقیق صورت می دهید؟

4- آیا تحقیقات شامل پرسنل در تمام سطوح است؟

5- چه زمان آخرین بازدید را از روش و اجرایتان داشته اید؟

 

نتیجه

این روش مدیریت ایمنی و بهداشت امتحان شده است. این روش تشابه زیادی با سیستم های مدیریت کیفیت استفاده شده توسط بسیاری از کارخانجات موفق دارد و می تواند در جهت کنترل و حفاظت از افراد به شما کمک کند. هر پنج گام لازم است. اگر فکر می کنید فضایی برای بهبود وجود دارد همین امروز اقدام کنید.

 

 ***

1- The accident iceberg

 

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه