ارزیابی خطرات شغلی برای وسایل حفاظت فردی

بنفشه دین‌محمدی آذری، کارشناس وزارت کار و امور اجتماعی

 

مقدمه

تحلیل خطرات شغلی با نگرش ارزیابی میزان خطر برای وسایل حفاظت فردی، روشی جامع و مفید در مراکز شغلی بزرگ با مسایل ایمنی پیچیده می‌باشد. ارزیابی این امکان را به شما می‌دهد که برای خطرات، کد الویت خطر را به گونه‌ای تعیین نمایید که بتوانید اقدامات لازم را در جهت کنترل این خطرات انجام دهید.

دستورالعمل زیر را به عنوان راهنمای ارزیابی خطرات دنبال کرده و نهایتا فرم ارزیابی خطرات را تکمیل نمایید. همچنین می‌توانید نسخه‌های کپی از این فرم را تهیه نموده و آنها را مطابق با احتیاجات محل کارتان تغییر دهید.

اطمینان حاصل نمایید که گزینه‌های پایین فرم که با علامت ستاره مشخص شده‌اند تکمیل شده باشند. این گزینه‌ها عبارتند از:

 

- نام محل کارتان.

- آدرس محل کارتان، جایی که این ارزیابی خطر را انجام می‌دهید.

- نام شخص تایید کننده ارزیابی خطر در محل کار.

- تاریخ انجام ارزیابی خطر.

 

دستورالعمل

1- در محل کار خود راه بروید و یک بررسی اجمالی در خصوص کارتان انجام دهید. برای هر مرحله کاری، وجود خطرات، منابع خطرزا و قسمت‌هایی از بدن را که در معرض خطر قرار دارند یادداشت نمایید (جدول 1 را مشاهده کنید). ستون سمت راست فرم ارزیابی خطرات (جدول 2) را تکمیل نموده و کلیه اطلاعاتی را که می‌توانید جمع‌آوری نمایید.

-    تمامی مراحل انجام یک شغل را به دقت بررسی نمایید و از فرد شاغل در مورد وجود تغییرات احتمالی در مراحل انجام کارش سوال کنید. چنانچه این تغییرات به ندرت انجام می‌پذیرد، به احتمال قوی شما می‌توانید از آنها در ارزیابی خود چشم‌پوشی نمایید.

 

 

جدول 1- نوع خطر و توصیف عمومی آن

 

 

نوع خطر

توصیف عمومی

اصابت کردن ضربه به شخص

شخص ممکن است به شیئ ضربه بزند و یا مورد اصابت یک شیئ متحرک یا معلق و در حال افتادن قرار گیرد.

نفوذ در پوست

شخص ممکن است به شیئ ضربه بزند و یا مورد اصابت یک شیئ قرار گیرد و یا از جایی پایین افتد که ممکن است پوست او خراشیده شود.

شکسته شدن یا تحت فشار قرار گرفتن

یک شیئ و یا ماشین ممکن است بدن یا قسمتی از بدن را بشکند یا تحت فشار قرار دهد.

ذرات و گرد و غبار مضر

وجود گرد و غبار ممکن است باعث سوزش چشم یا مشکل بینایی و تنفس شود.

مواد شیمیایی

مواجهه در برابر ریخته شدن مواد یا نشت کردن آنها یا انواع دیگر تماس‌ها با مواد شیمیایی و یا ذرات گرد و غبار مضر که می‌توانند باعث بیماری، سوزش چشم، سوختگی، مشکل تنفسی و بینایی و یا مسمومیت شوند.

گرما و حرارت

در معرض منابع حرارتی قرار گرفتن، نشت یا ریخته شدن مواد داغ یا کار کردن در محیط‌های بسیار گرم.

نور (تابش)

در معرض منابع نوری شدید قرار گرفتن، خیره شدن به نور شدید و یا در معرض نور شدید حاصل از انجام یک فرآیند قرار گرفتن.

تماس الكتریكی

در معرض تماس و یا مجاورت وسایل برقی.

خطرات ارگونومیکی

حرکات تکراری، طرز غلط ایستادن، لرزش، بلند کردن وزن سنگین و موارد دیگری از این قبیل.

خطرات زیست محیطی

شرایط محل کار که می‌تواند موجب عدم راحتی و اثرات منفی در سلامت فرد شوند.

 

 

-        برای ارزیابی، فرض کنید که هیچگونه تجهیزات حفاظت فردی توسط شاغلین در معرض خطر پوشیده نشده حتی اگر آنها واقعا تجهیزاتی را در جهت انجام ایمن کار پوشیده باشند.

 

-    تمامی خطرات مشاهده شده را یادداشت نمایید. شایان ذکر است که این لیست، تمامی خطرات ممکن را که احتمال دارد شاغلین با آنها مواجه شوند و یا کلیه وسایل حفاظت فردی را که احتمال دارد مورد نیاز باشند پوشش نمی‌دهد. محیط‌های پر سر و صدا و یا محیط‌هایی که احتیاج به دستگاه تنفسی دارند باید با ابزار مناسب جهت تعیین سطح غیر ایمن آنها، مورد ارزیابی قرار گیرند.

 

2- تحلیل خطرات. برای هر وظیفه شغلی با منبع خطر شناخته شده، ماتریس تحلیل خطرات شغلی را به کار برید و آن خطر را با شاغلین و سرپرستان مربوطه مورد بررسی قرار دهید (جدول 3). ستون سمت چپ فرم ارزیابی خطر را تکمیل نمایید (جدول 2).

 

 

جدول 3- ماتریس تحلیل خطرات شغلی

  

شدت جراحات

احتمال وقوع

سطح

توصیف

غالبا(A)

چندین بار(B)

گاهگاهی(C)

ممکن (D)

غیر ممكن(E)

1

مرگ و میر یا نقص عضو دایمی

1

1

1

2

3

2

جراحت یا بیماری شدید

1

1

2

2

3

3

جراحت یا بیماری خفیف

2

2

3-2

3

3

4

بدون جراحت یا بیماری

3

3

3

3

3

 

 

 

جدول 4- ماتریس اولویت ریسک

 

کد

سطح ریسک

اقدامات مورد نیاز

1

بالا

فعالیت‌های کاری باید سریعا متوقف شوند تا خطر رفع شود یا کنترل شود و یا به سطح کمتری کاهش یابد.

2

متوسط

خطرات شغلی غیر قابل قبول هستند و باید با روش‌های مهندسی، اداری و یا وسایل حفاظت فردی در کوتاهترین زمان ممکن کنترل شوند.

3

پایین

هیچ خطر واقعی یا قابل توجهی وجود ندارد. کنترل‌ها مورد نیاز نمی‌باشند ولی ممکن است سطح راحتی شاغلین را افزایش دهند.

 

 

- شدت جراحاتی که انتظار می‌رود نتیجه مواجهه با آن خطر باشد را درجه‌بندی كنید.

- احتمال اینکه یک حادثه رخ بدهد را درجه‌بندی كنید.

- كد ریسك را بر مبنای شدت جراحات و احتمال وقوع حادثه تخصیص دهید.

 

 3- اقدامات لازم. بر اساس سطح خطر یا کد اولویت ریسک، اقدامات لازم را با توجه به جدول 4 انجام دهید.

 

- اگر برای یک مرحله شغلی، اولویت ریسک پایین با کد 3  وجود دارد، اقدامات بیشتری مورد نیاز نمی‌باشد.

- اگر اولویت ریسک، متوسط و با کد 2 باشد، کنترل‌های متناسب را انتخاب و پیاده‌سازی نمایید.

- اگر اولویت ریسک، بالا و با کد 1 باشد، سریعا عملیات کاری را تا زمانیکه کنترل‌های مناسبی را بتوانید پیاده‌سازی کنید متوقف نمایید.

 

اولویت ریسک بالا بدین مفهوم است که احتمال زیاد می‌رود یک شاغل کشته و یا بطور دایمی از انجام وظیفه کاری خود ناتوان گردد و یا احتمال زیاد می‌رود که شاغل از جراحات یا بیماری شدیدی در آینده رنج ببرد.

 

4- انتخاب وسایل حفاظت فردی.

- سعی کنید مواجهه شاغلین با خطر را ابتدا با كنترل‌های مهندسی و تغییر روش‌های كاری و یا شیوه‌های اداری کاهش دهید. چنانچه وسایل حفاظت فردی برای شاغلین در معرض خطر تهیه شود، باید مناسب با نوع خطر بوده و حفاظت لازم را از افراد بعمل آورد. روش کنترلی را که پیاده‌سازی می‌نمایید، در آخرین ستون سمت چپ یادداشت کنید.

 

5- تایید ارزیابی خطرات

- فرم ارزیابی خطرات را به تایید سرپرست رسانده و اقدامات كنترلی لازم را به اجرا در آورید.

 

 

جدول 2- فرم ارزیابی خطرات برای وسایل حفاظت فردی

  

مراحل كار

نوع خطر

منبع خطر

قسمت‌هایی از بدن

که در معرض خطرند

شدت

احتمال

کد ریسک

روش کنترل

 

 

 

 

 

 

 

 

 

توجه: روش‌های مهندسی، رویه‌های كاری ایمن و شیوه‌های مناسب اداری جهت كنترل خطرات باید به اجرا گذاشته شوند. این روش‌ها باید قبل از نیاز شاغلین به وسایل حفاظت فردی مورد استفاده قرار گیرند.

گواهی ارزیابی

 

- نام محل کار: ........................................... - آدرس: ...........................................................................................

- هدایت ارزیابی توسط: ........................    - سمت: ....................................... - تاریخ ارزیابی: .......................

- تایید پیاده‌سازی اقدامات كنترلی توسط: ............................ - سمت: ........................... - تاریخ: ....................

 

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه