ارزيابي ريسك به روش 3D-melbourne در بخش آسياب‌هاي خشك واحد تغليظ  يك معدن سنگ آهن

 

نسرين صادقي، احسان ا... حبيبي و مسعود فرحناك

 

مقدمه

شناسايي و ارزيابي ريسك‌ها و مخاطراتي كه سلامتي فرد را در حين انجام كار تهديد مي‌كنند زير بنايي‌ترين بخش در بحث ايمني و بهداشت شغلي است. زيرا براي كنترل يا حذف عوامل خطر ابتدا بايد آنها را شناخت. واضح است که انتخاب و  انجام اقدام کنترلي مناسب منوط به شناسايي صحيح و كامل خطر است. ارزيابي ريسك موثرترين تكنيك براي شناسايي دقيق و كامل خطرات بوده كه براساس آن هر شغل به تفكيك ريز فعاليت‌هايش مورد بررسي قرار مي‌گيرد. با شناسايي دقيق و كامل خطرات موجود در محيط كار مي‌توان راهكار كنترلي صحيح و مناسب براي حذف يا كاهش حوادث ناشي از كار و افزايش ايمني و بهره‌وري را انتخاب كرد.

كار در معدن يكي از دشوارترين و پرحادثه‌ترين مشاغل است؛ هرساله شاهد حوادث بسياري در آن هستيم كه منجر به درجات مختلفي از نقص عضو و از كارافتادگي و حتي مرگ افراد مي‌شود.

يكي از روش‌هاي ارزيابي ريسك روش سه بعدي دانشگاه ملبورن است. در اين روش سطوح ريسك مشاغل به تفكيك فعاليت‌هايشان مشخص مي‌شوند و بر اين اساس مي‌توان قضاوت علمي و صحيحي از خطرات و ريسك‌هاي موجود در هر قسمت داشت و با توجه به سطوح ريسك بدست آمده، اقدامات كنترلي مورد نياز را اولويت‌بندي كرد. در اين مطالعه با هدف شناسايي كامل خطرات موجود در بخش آسياب خشك واحد تغليظ يك معدن سنگ آهن، ارزيابي ريسك انجام شده است.

 

مواد و روش‌ها

بررسي آمار حوادث سال‌هاي 79 تا 84 در معدن مورد مطالعه نشان داد كه بخش آسياب‌هاي خشك در واحد تغليظ اين معدن پرحادثه‌ترين قسمت بوده است. براي شناسايي خطرات در اين بخش روش ارزيابي ريسك سه بعدي دانشگاه ملبورن را  انتخاب كرديم. در اين روش ابتدا هر شغل را به ريز فعاليت‌هايي كه در آن انجام مي‌شود تقسيم كرده سپس بر اساس نتايج حاصل از مشاهده چگونگي انجام فعاليت از نزديك، گفتگو با اپراتور و مسوول مستقيمي كه فعاليت، زير نظر او انجام مي شود، مطالعه دستورالعمل‌هاي ايمني و نگهداري دستگاه‌ها و تجهيزات و شرح وظايف كاركنان به شناسايي كل ريسك‌هاي موجود در آن فعاليت اقدام نموديم.

براساس فاكتورهاي ميزان مواجهه فرد با خطر (Exposure) احتمال وقوع خطر (Likelihood) و پيامد ناشي از خطر (Concequence) كه از جداول 1، 2 و 3 استخراج مي‌شوند به هر فعاليت امتياز داديم. حاصلضرب اقلام موجود در اين جداول امتياز ريسك (Risk Score) مي‌باشد. بعد با استفاده از جدول مربوط به سطح ريسك (جدول4) سطح ريسك را تعيين نموديم. بر اين اساس مشخص شد كه كدام بخش از فعاليت‌ها سطح ريسك بالاتري داشته و نياز فوريتري به اجراي برنامه‌هاي كنترلي دارد.

 

جدول 1-  تعيين ميزان مواجهه با خطر (Exposure)

ميزان مواجهه با خطرات

امتياز

به صورت مداوم يا بيشتر از 71% زمان كار در يك شيفت

10

غالبا يا بين 51 تا 70% زمان كار در يك شيفت

8

بصورت مكرر يا بين 31 تا 50% زمان كار در يك شيفت

6

گاهگاهي يا بين 11 تا30% زمان كار در يك شيفت

4

بندرت يا بين 1 تا 10% زمان كار در يك شيفت

2

اتفاقي يا كمتر از 1% زمان كار در يك شيفت

1

 

 جدول 2- تعيين احتمال وقوع خطر  (Likelihood)

احتمال وقوع

امتياز

احتمال بروز حتمي است

10

اغلب بروز مي‌كند

8

احتمال بروزدر شرايط عادي وجود دارد

6

در شرايط تصادفي و غير عادي روي مي‌دهد

3

در دو سال گذشته فقط يكبار روي داده است

2

در چند سال گذشته سابقه نداشته ولي احتمال آن وجود دارد

1

عملا ممكن نيست (هرگز اتفاق نيفتاده)

0.1

 

 جدول 3- تعيين پيامد ناشي از خطر (Concequence)

شرح پيامد

امتياز

فاجعه آميز، مرگ و مير بيش از يك نفر، توقف توليد بيش از 24 ساعت

10

مرگ يك نفر، توقف بخش‌هايي از توليد

9

نقص عضو منجر به از كار افتادگي، خسارت كلي به تجهيزات

8

نقص عضو منجر به از كار افتادگي، خسارت متوسط به تجهيزات

7

آسيب نسبتا شديد با عوارض طولاني بدون ناتواني دايمي، خسارت جزيي به تجهيزات

5

آسيب متوسط با عوارض كوتاه مدت با از دست دادن روز كاري بين 3 تا 10 روز

4

آسيب جزيي با از دست دادن روز كاري كمتر از 3 روز

2

آسيب كاملا ناچيز بدون ترك محل كار

1

 

 

 جدول 4-  تعيين سطح  ريسك

امتياز ريسك

سطح ريسك

300 يا بالاتر

200 تا 300

50 تا 200

كمتر از50

 

Extreme      (E)

High          (H)

Medium    (M)

Low          (L)

 

 يافته‌ها:

پس از بررسي شرح وظايف و گفتگو با مهندسين مسوول  مشخص شد كه مشاغل موجود در بخش آسياب‌هاي خشك به شرح ذيل مي‌باشند:

مراقبت‌كار آسياب‌هاي خشك 1و2 و سرند، مراقبت‌كار آسياب خشك 3، مراقبت‌كار نوار نقاله 127 و 129 و 130 و سپريتورهاي خشك، مراقبت‌كار ميكسر 102 و وت اسكرابر121، مراقبت‌كار وت اسكرابر221، مراقبت‌كار اپرون فيدرها، مراقبت‌كار فيدرهاي سيلوي تغذيه خط 1و2، مراقبت‌كار مشعل خط 1 و 2 و سيكلون كلاسيفاير، مراقبت‌كار مشعل خط3، فورمن تاسيسات و مراقبت‌كار پمپخانه64.

سپس هر شغل را براساس شرح وظايف آن، گفتگو با اپراتور و دستورالعمل‌هاي موجود به فعاليت‌هاي جزيي كه مسووليت آن بر عهده فرد مي‌باشد تقسيم كرديم. بعد از پركردن فرم‌هاي مربوطه با استفاده از جداول 1، 2 1، 2 و 3 امتياز و سپس سطح ريسك را مشخص كرديم. در يازده شغل مورد ارزيابي در اين بخش 97 ريسك وجود داشت كه از اين تعداد 02/34% داراي سطح ريسك  Low يا پايين، 77/25%  داراي سطح ريسك Medium يا متوسط،  68/21% داراي سطح ريسك  High  يا بالا و 55/18% داراي سطح ريسك Extreme  يا فوق‌العاده بودند. در جدول 5 فراواني سطح ريسك‌ها به تفكيك شغل، همچنين درصد سطح ريسك‌هاي موجود در واحد آسياب‌هاي خشك آورده شده است.

 

 جدول 5 –  فراواني سطح ريسك‌ها به تفكيك شغل

شغل

سطح ريسك

E

H

M

L

جمع

مراقبتكار آسياب‌هاي خشك 1و2 و سرند

3

1

5

3

12

مراقبتكار آسياب خشك 3

3

1

5

3

12

مراقبتكار نوار نقاله‌هاي 127و129و130 و سپريتورهاي خشك

2

2

1

4

9

مراقبتكار ميكسر 102 و وت اسكرابر 121

2

2

2

2

8

مراقبتكار وت اسكرابر 221

2

2

2

2

8

مراقبتكار اپرون فيدرها

1

3

2

1

7

مراقبتكار فيدرهاي سيلوي تغذيه خط 1و2

1

2

4

1

8

مراقبتكار مشعل خط 1و2 و سيكلون كلاسيفاير

1

3

1

3

8

مراقبتكار مشعل خط 3

1

3

1

3

8

فورمن تاسيسات

1

1

0

8

10

مراقبتكار پمپخانه 64

1

1

2

3

7

جمع

18

21

25

33

97

درصد

55/18

68/21

77/25

02/34

100

 

 نمودار 1- درصد سطح ريسك‌هاي موجود در واحد آسياب‌هاي خشك

 

 

بحث و نتيجه‌گيري:

نتايج حاصل از  ارزيابي ريسك در اين واحد مشخص كرد كه مراقبتكار آسياب‌هاي خشك و سرند با داشتن 12 ريسك از نظر تعداد داراي رتبه نخست مي‌باشد و مراقبتكار اپرون فيدر با 7 ريسك از نظر تعداد ريسك، در مرتبه آخر مي‌باشد. در مقايسه بر اساس شدت ريسك، مجددا مراقبتكار آسياب‌هاي خشك با 3 سطح ريسك E  رتبه اول را داشت و پس از آن مراقبتكارهاي ميكسر و وت اسكرابر، نوار نقاله‌ها و اپرون فيدر، مشعل، فيدرهاي سيلوي تغذيه، پمپخانه و تاسيسات به ترتيب حايز رتبه‌هاي بعدي شدند.

بنابراين در اولويت‌بندي براي انجام اقدامات كنترلي براي كاهش سطح ريسك بايد ترتيب مشخص شده از نظر شدت ريسك را مد نظر قرار داد. به اين منظور در اسرع وقت بايد فعاليت‌هاي با سطح ريسك E را حذف كرد. براي فعاليت‌هاي با سطح ريسك H  بايد طي برنامه كوتاه‌مدت، آنها را با ريسك كمتري جايگزين كرد. براي فعاليت‌هاي با سطح ريسك M  بايد طي برنامه‌هاي زمان‌بندي شده كنترل‌هاي مهندسي شامل اصلاح تجهيزات، فرآيند و تغيير سازماندهي را  اعمال كرد. براي فعاليت‌هاي با سطح ريسك L  بايد با نظارت‌هاي مستمر از افزايش سطح ريسك پيشگيري كرد.

 

پيشنهادات:

1- براي ارزيابي ريسك در ديگر قسمت‌هاي واحد تغليظ و همچنين در كل واحدهاي معدن بايد برنامه‌اي تنظيم شود كه شناسايي ريسك‌هاي موجود بطور دقيق و كامل انجام شود و نتايج حاصل از اين ارزيابي‌ها براي ارايه اقدامات كنترلي و كاهش ريسك‌ها مورداستفاده قرار گيرد.

2- ارزيابي ريسك در تمامي صنايع و معادن بصورت اساس كار در آيد تا براي هر صنعت يا معدن ليست مدون و دقيقي از ريسك‌هاي مخصوص آن داشته باشيم و براي پياده كردن برنامه‌هاي ايمني با ديد بهتري بتوان تصميم‌گيري كرد.

3- فعاليت‌هاي هر شغل بصورت كاملا شفاف تعريف شود و چك ليست‌هاي ارزيابي ريسك و كنترل آن براي پيگيري انجام اقدامات كنترلي تهيه شود تا اين روند راحت‌تر و سريع‌تر انجام شود.

4- روش‌هاي اجراي كار و شرح وظايف كارگران با در نظر گرفتن ريسك‌هايي كه آنها را تهديد مي‌كند مجددا تعريف شوند، بطوريكه مواجهه با خطر و احتمال بروز آسيب را كاهش دهند.

5- ارزيابي ريسك به عنوان بخشي از فرآيند آموزش بكار رود و كارگران با خطراتي كه در حين كار با آنها مواجه هستند آشنا شوند و از ديدگاه‌هاي خود آنها براي شناسايي بهتر خطرات استفاده شود.

6- با توجه به انجام بعضي فعاليت‌ها در داخل تجهيزاتي مثل سرند كه امكان به كار انداختن دستگاه توسط ديگر كارگران وجود دارد، براي اينگونه دستگاه‌ها سوييچ‌هاي قفل دار تعبيه شود تا امكان راه‌اندازي دستگاه در زمان انجام كار در داخل آنها وجود نداشته باشد.

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه