آسیب‌ها و بیماری‌های گوش در مراکز صنعتی

وحید عرفانی-شرکت نفت فلات قاره ایران

 

 

گوش اندام شنوایی انسان است و وظیفه آن دریافت امواج صوتی و حفظ تعادل بدن است. چنانچه گوش دچار آسیب یا بیماری شود، سلامتی عمومی بدن را در معرض خطر قرار می‌دهد. به طور كلی سروصدا، عاملی زیان‌آور برای بدن، به‏ ویژه دستگاه شنوایی به شمار می‌آید و بسیار عجیب است كه در بسیاری كشورها، اهمیت چندانی برای این پدیده قایل نیستند. صدا، از جمله عوامل فیزیكی است كه برای بیشتر كاركنان مراكز صنعتی آزار دهنده است. مشاغل زیادی در صنعت وجود دارد كه به سبب آن فرد در معرض سر و صدا قرار گرفته و این امر ممكن است در نهایت به اختلال شنوایی بیانجامد.

شدت آزردگی صدا، به شرایط زمانی و مكانی بستگی دارد. صداهای بالاتر از db90-85 برای شنوایی خطرناك هستند. تحقیقات گوناگون نشان داده است كه از نظر كاركنان مراكز صنعتی، بزرگترین مشكل موجود در محیط كار، آلودگی صدا است. برخی از اقدام‌هایی كه می‌توان برای كاهش تراز صدا در مراكز صنعتی انجام داد، عبارتند از: استفاده از پایه‌های جاذب ارتعاش و صدا، محكم كردن قطعه‌های بدنه دستگاه‏ ها، استفاده از وسایل حفاظتی، افزایش فاصله بین منبع صدا و كاركنان، استفاده از صدا خفه كن در دستگاه‏های تهویه، قرار دادن تجهیزات مرتعش سنگین بر روی ساختار محكم و جداگانه. لازم است برای پیشگیری از بروز آسیب ‏ها و بیماری‌های گوش در مراکزصنعتی، به نكات زیر توجه نمایید:

 

1- مراقب صداهای بلند باشید

لازم است موضوع كنترل صدا در مركز صنعتی به عنوان یك عامل مهم در نظر گرفته شود. در مراكز صنعتی سروصدای زیاد ممكن است مانع شنیدن صدای زنگ خطر از سوی كاركنان و در نتیجه بروز حوادث در محیط كار شود. كاركنان مراكز صنعتی توجه داشته باشید چنانچه به فاصله دست باز همكار خود، ایستاده‌اید و صدای طبیعی او را نمی‌شنوید، بدانید كه سروصدای محیط، زیاد است. لازم است مسؤولین مراكز صنعتی، به ویژه كارشناسان بهداشت صنعتی و ایمنی به كاركنان یادآوری نمایند كه از شنیدن صداهای بلند خودداری كنند.

 

2- استفاده از محافظ‌های شنوایی را فراموش نكنید

محافظ‌های شنوایی، برای پیشگیری از بروز آسیب‌های شنوایی به كار می‌روند. اگر گاركنان مراكز صنعتی در محیطی كار می‌كنند كه سروصدای فراوان وجود دارد، به ویژه افرادی كه با دستگاه‏های صنعتی كار می‌كنند، باید از محافظ‌های شنوایی استفاده نمایند. با كمك گوشی‌های مخصوص می‌توان گوش‌ها را از سروصدا محافظت نمود. برای تشویق كاركنان، امكان راحت استفاده كردن وسایل حفاظت فردی باید مورد توجه قرار گیرد. كارشناسان بهداشت صنعتی و ایمنی باید در هنگام توزیع حفاظ‌های شنوایی، برای كاركنان مراكز صنعتی اهمیت استفاده و چگونگی نگهداری از آن را گوش نمایند.

 

همچنین لازم است هرگونه اقدام اساسی به عمل آید تا اطمینان حاصل شود كه كاركنان به طور پیوسته و منظم از محافظ‌های شنوایی استفاده می‌كنند؛ در ضمن به كارگرفتن آنها باید مورد بررسی قرار گیرد تا كاركنان نباید حتی برای مدت زمانی كوتاه بدون داشتن حفاظ مناسب گوش، وارد محیط پر سروصدا شوند. در هنگام انتخاب محافظ‌های شنوایی، نوع بسامد صدا مورد توجه قرار گیرد. به طور كلی افرادی كه در مراكز صنعتی به طور پیوسته و منظم از وسایل حفاظتی گوش استفاده می‌كنند، بیان می‌دارند كه گفتگوها را بهتر می‌شنوند.

 

3- انجام آزمایش‌های شنوایی سنجی را جدی بگیرید

ارزیابی درجه شنوایی گوش به كمك ادیومتری (شنوایی سنجی) انجام می‌گیرد. روش‌های زیادی برای اندازه‌گیری میزان شنوایی كاركنان وجود دارد. شنوایی سنجی بیشتر برای سنجش شنوایی از دست رفته بین افرادی كه در معرض سروصدا هستند، به كار می‌رود و نتایج این آزمایش‌ها با آزمونی كه پیش از شروع تماس، انجام گرفته، مقایسه می‌شود. انجام آزمایش‌های دوره‌ای شنوایی سنجی، به ویژه در مورد افرادی كه در محیط‌های كاری پر سروصدا كار می‌كنند، باید جدی گرفته شود و به طور منظم و پیوسته انجام گیرد، تا پیشاپیش از بروز آسیب‌های شنوایی پیشگیری شود.

 

4- دستگاه‏ های پر سروصدا را محصور نمایید

بهترین كار برای كاهش صدا در محیط‌های صنعتی، محصور نمودن دستگاه یا قطعه‌های پر سروصدا به وسیله جدار غیرهادی (عایق) صدا است. مواد عایق از انتقال صدا، از یك جسم به جسم دیگر جلوگیری می‌كند. استفاده از عایق‌های ضد صدا در مراكز صنعتی برای جلوگیری از نفوذ سروصدا به دیگر محل‌ها، ضروری است. پوشاندن سقف و دیوار كارگاه‏ها با مواد جاذب صدا، در كاهش و انتقال سروصدا به دیگر قسمت‌ها بسیار مؤثر است. دستگاه‏ های پر سروصدا را می‌توان درون محوطه‌های عایق كاری شده، قرار داد. توصیه می‌شود، دستگاه ‏ها به صورتی طراحی شوند كه میزان تراز صدا در آنها در تمامی لحظه‌ها از db 80 كمتر باشد. لازم است كارشناسان بهداشت صنعتی و ایمنی به طور منظم و پیوسته نصب درست صفحه‌های صداگیر را در مراكز صنعتی بررسی كنند.

 

5- برای اطمینان از سلامت گوش خود، به طور منظم به پزشك مراجعه كنید

لازم است به منظور پیشگیری از بروز آسیب‌ها و بیماری‌های گوش در محیط كار، علاوه بر درمان زودرس بیماری‌های عفونی گوش، حداقل سالی دوبار به پزشك مراجعه كنید، تا در صورت بروز هرگونه اختلالی، نوع آن مشخص و هرچه زودتر درمان شود. چنانچه در محیط كار خود احساس كاهش شنوایی می‌كنید، حتما برای درمان به نزد پزشك متخصص بروید. در صورتی كه كاهش شنوایی وجود داشته باشد، پزشك می‌تواند با انجام آزمایش‌هایی، به نوع و شدت آن پی برده و تصمیم‌های لازم را برای درمان اتخاذ نماید.

 

6- از دستگاه‏ ها به طور منظم و پیوسته مراقبت نمایید

لازم است در مراكز صنعتی، مقرراتی برای مراقبت منظم دستگاه‏ها و ابزارها و نیز نگهداری آنها در شرایط خوب، برقرار شود. كاركنان مراكز صنعتی به یاد داشته باشند كه با نگهداری درست از دستگاه‏ ها و ابزارها می‌توان میزان سروصدای موجود در محیط كار را كاهش داد. بیشتر سروصدای دستگاه‏ ها و ابزارها، به علت عدم مراقبت درست و تعمیر آنها است. برای مثال گاهی اوقات قطعه‌هایی از دستگاه ‏ها یا ابزارهای دستی كه شل و یا نامتعادل شده‌اند، موجب بروز سروصدا و فرسودگی دستگاه می‌شوند؛ بنابراین با رسیدگی و تعمیر منظم و پیوسته دستگاه‏ ها و جلوگیری از بروز هرگونه افزایش غیر عادی صدا و ارتعاش می‌توان كمك زیادی به كاهش سروصدا در محیط كار نمود.

 

7- نشانه‏ های هشدار دهنده آسیب‌ها و بیماری‌های گوش را جدی بگیرید

نشانه‌هایی مانند ترشح مایع از گوش، خارش، درد، وزوزگوش، سرگیجه، بی‌خوابی، برگرداندن سر به صورت یك طرفه به سمت فرد صحبت كننده در هنگام گوش كردن، قرار دادن دست خود به پشت گوش برای بهتر شنیدن را جدی بگیرید، زیرا این علایم می‌توانند به عنوان نشانه‌های هشدار دهنده از آسیب‌ها و بیماری‌های گوش باشند؛ از این رو در صورت مشاهده این نشانه‌ها برای درمان، به پزشك متخصص مراجعه كنید.

 

8- كاركنان به طور منظم تحت مراقبت‌های بهداشتی قرار گیرند

كاركنانی كه به طور پیوسته یا موقت در جاهایی كار می‌كنند كه میزان صدا یا ارتعاش در آنجا بیش از اندازه تعیین شده است، به ویژه كاركنانی كه توسط وسایل حفاظت فردی، یا كاهش زمان تماس و یا هر دو حفاظت می‌شوند، حتی‌الامكان باید تحت مراقبت‌های بهداشتی قرار گیرند. مراقبت‌های بهداشتی كاركنان باید شامل موارد زیر باشد:

معاینه‌های پزشكی پیش از استخدام، انجام معاینه‌های دوره‌ای، بازدیدهای منظم بهداشتی از محل كار و افراد شاغل، معاینه‌های پزشكی پس از بیماری یا موارد خاص، بهداشت محیط كار، آموزش بهداشت و برنامه‌های حفاظت و ایمنی به ویژه حفاظت دستگاه شنوایی.

برای انتخاب افراد مناسب جهت كار در مراكز صنعتی، باید معاینه‌های پیش از استخدام كاركنان، با دقت انجام گیرد كه شامل آزمایش شنوایی سنجی نیز می‌باشد و از استخدام افرادی كه دارای ناراحتی‌های پیشین گوش می‌باشند، خودداری به عمل آید.

 

9- در پیشگیری از بروز ناشنوایی شغلی، پیش قدم باشید

ناشنوایی‌های شغلی بر حسب نوع كاری كه افراد در محیط كار انجام می‌دهند، به وجود می‌آید. كاهش شنوایی، یكی از مهمترین و متداول‏ترین اثرهای سروصدا است. ناشنوایی و كم شنوایی به علت صدای زیاد موجود در مراكز صنعتی، از مهمترین و شایع‏ترین بیماری‌های گوش است. به طور كلی سروصدای شدید به گوش آسیب رسانده و موجب كاهش میزان شنوایی كاركنان می‌ود و ممكن است به كری آنان منجر شود. سروصداهای زیاد و انفجار و حتی گرمای زیاد، موجب بروز ناشنوایی در محیط‌های صنعتی می‌شوند. اگر در محیط كار صدا به اندازه كافی بلند باشد و فرد به مدت طولانی به آن گوش دهد، ممكن است به مرور زمان موجب آسیب رساندن به گوش و كاهش شنوایی خود شود، به عبارت دیگراین نوع كاهش شنوایی از قرار گرفتن پیوسته در معرض سروصدا، در طی زمان ناشی می‌شود. این ناشنوایی‌ها بر حسب نوع كاری كه افراد انجام می‌دهند، به وجود می‌آید، به ویژه اینكه كاركنان در محیط كار خود نكات ایمنی و بهداشتی را هم رعایت نكنند.

آسیب‌های پیشین گوش، به خصوص گوش داخلی، زمینه را برای بروز ناشنوایی شغلی آماده می‌كند. اگر میزان تراز صدا در مدت 8 ساعت كار از db(A) 80 بیشتر باشد، شنوایی فرد دچار آسیب خواهدشد. بهبودی بخشیدن به شرایط كاری، انجام معاینه‏های دوره‌ای، استفاده از وسایل حفاظت فردی و كاهش سروصدای محیط كار به اندازه مجاز در پیگشیری از بروز ناشنوایی شغلی در صنعت، مهم است. فراموش نشود كه عواملی مانند افزایش سن، بیماری‌های قبلی گوش (تمامی آسیب‌های گوش، حوادث صوتی و ..)، مقاومت یا كیفیت شكنندگی گوش در بروز ناشنوایی كاركنان مراكز صنعتی نقش دارند.

 

10- از به كاربردن اجسام نوك تیز برای نظافت گوش، خودداری كنید

لازم است برای تمیز كردن گوش خود، از وارد نمودن اجسام نوك تیز به درون آن خودداری نمایید. برای پیشگیری از بروز آسیب‌های گوش در هنگام عرق كردن زیاد و یا كار در محیط‌های پر گردو خاك، از تمیز كردن گوش‌های خود، با دست‌های آلوده خودداری كنید، زیرا انجام این كار علاوه بر خراشیده شدن گوش، موجب التهاب گوش خارجی، توسط قارچ‌ها و یا میكروب‌ها می‌شود. چنانچه یك جسم خارجی داخل گوش فرو رفت، لازم است توسط پزشك بیرون آورده شود.

 

11- اندازه‌های مجاز سروصدا در مراكز صنعتی تعیین گردد

لازم است در مراكز صنعتی به طور منظم اندازه‌های مجاز سروصدا، به عنوان وظیفه‌ای مهم برای پیشگیری از بروز خطر آسیب شنوایی و ایجاد مزاحمت در ارتباط‌های ضروری كاركنان و نیز كاهش خستگی عصبی و نیز توجه صحیح كاركنان به كاری كه انجام می‌دهند، تعیین گردد. لازم به یادآوری است كه خستگی شنوایی موجب تغییر موقتی در آستانه شنوایی فرد می‌شود كه نتیجه آن كاهش شنوایی است. از دست دادن شنوایی در محیط كار معمولا تدریجی انجام می‌شود. در صورت عدم دسترسی به اطلاعات موجود در زمینه آسیب شنوایی، اندازه‌های زیر را می‌توان مبنا قرار داد:

اندازه آستانه هشدار db (A) 85 و اندازه آستانه خطر  db (A) 90 است. این اندازه‌ها به عنوان تراز‌های معادل صدای پیوسته می‌باشند. هیچ یك از كاركنان مراكز صنعتی نباید وارد منطقه‌ای شوند كه صدای آن بیش از db (A) 140 است.

 

12- از مصرف خودسرانه قطره‌های گوش دوری كنید

ضروری است كاركنان مراكز صنعتی از مصرف دارو، به ویژه چكاندن قطره‌های گوناگون درون گوش خود، بدون تجویز پزشك اجتناب نمایند.

 

منابع:

1- ارگونومی، مارك اس.ساندرز. ارنست ج. مك كورمیك، ترجمه مهندس محمد رضا افضلی، چاپ اول 1378، نشر علوم دانشگاهی تهران.

2- ایمنی و بهداشت شغلی در صنایع آهن و فولاد، سازمان جهانی كار، مترجمان مهندس آذرآفاقی و مهندس علیرضا حسین زاده، چاپ اول، 1377، انتشارات ویستار.

3- بهداشت شغلی و طب كار، نویسنده اچ-ا-والدرون، ترجمه دكتر علی صادقی حسن آبادی، چاپ اول 1370. انتشارات نوید شیراز.

 

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه