مروری جامع بر كم شنوایی ناشی از نویز (بخش اول)

خسرو گورابی، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشكی ایران، رئیس انجمن شنوایی شناسان ایران

حمید رمضانی فرخانی، دانشجوی كارشناسی دانشكده توانبخشی دانشگاه علوم پزشكی تهران

 

 

مقدمه:

سر و صدای ناشی از ترافیك، كارهای ساختمانی، مانورهای هوایی و موزیك های بلند، همه مثال هایی از سر و صدای محیط اطراف ما هستند. اثرات قرار گرفتن در معرض نویز تنها به ضایعات شنوایی ختم نمی شود بلكه در هنگام خواب، در محیط كار، محاورات گفتاری و ... اختلال ایجاد می كند و موجب بروز آسیب بر بسیاری از بخش های بدن می شود. از جمله اثرات جانبی نویز می توان به موارد زیر اشاره كرد:

 1- استرس، اضطراب، سردرد، خستگی، زخم معده، سرگیجه، اختلال نعوظ در مردان (به علت انقباض عروق)، انقباضات عضلانی، اختلال در سیستم گوارش، افزایش کلسترول و تعداد گلبول های سفید خون، افزایش سرعت تنفس، دل درد، تغییر در عملکرد طبیعی غدد درون ریز و سوزش سردل (ترش کردن)

 2- وارد آمدن فشار و التهاب حنجره به علت فریاد کشیدن در محیط های پر سروصدا

 3- تغییرات در الگوهای تنفسی

 4- اثر بر دستگاه گوارش، سایز مردمك چشم و ترشحات گوارشی

 5- تغییرات در فعالیت الكتروآنسفالوگرافی و كم شدن رزیستانس گالوانیك پوست

 6- تغییر در سرعت ضربان قلب و فشار خون: چنانچه فردی بطور مداوم طی ۸ ساعت در معرض سروصدای بالای ۷۰ دسی بل قرار گیرد، فشار خون وی تا ۵-۱۰ میل متر جیوه افزایش می یابد. افزایش فشار خون، انقباض عروق (به علت استرس و افزایش سطح آدرنالین خون) و افـزایش خطر ابتلا به بیماری های قلبی- عروقی

 7- انقباض رگ های خونی

 8- تخریب رگ های قلب، دهلیز، گوش، حلق و بینی

 9- کاهش مقاومت عروق محیطی و رشد غدد فوق کلیوی و درهم شکستن مقاومت در برابر بیماری ها

 10-  تشدید اثرات داروها، الکل، منو اکسیدکربن و تسریع روند پیری

 11-  افت تحصیلی، كاهش كارآیی و بهره وری

 12- تحریک رفتارهای ضد اجتماعی

 13- خشونت طلبی

 14- افزایش نرخ حوادث  ناشی ازکار

 15- مختل شدن رشد شناختی در کودکان

 16- کاهش ظرفیت حافظه

 17-  اختلالات روانی

 18- افزایش تحریک پذیری

 19- کاهش تمرکز

 20- تولد نارس نوزادان

 21- تخریب دهلیز

 

 

 

شکل1. تغییر در آرایش سلول های مویی در اثر قرار گیری در معرض نویز

 

 نگاهی به تاثیر نویز بر آناتومی و فیزیولوژی شنوایی و دستگاه عصبی شنوایی

اولین گزارش مستند درباره صدمات گوش داخلی بر اثر صدا در سال 1890 توسطHabermannمنتشر شد. صدمات گوش داخلی از تغییرات مولکولی تا انهدام غشاها، سلول ها و تمامی اندام کورتی متفاوت است و عوارض آن ها در سلول های قاعده مارپیچی، نوار عروقی، غشای سقفی، عروق خونی گوش داخلی و اعصاب مرکزی شنوایی مشاهده شده اند.

 

آثار تماس محدود با صدای آزار دهنده:

درجات مختلفی از آسیب را به همراه خواهد داشت مانند:

 - تاول زدن موهای حسی

 - به هم خوردن آرایش، شل شدن و کوتاه شدن ریشه درون سلولی موهای حسی

 - کاهش ضخامت صفحه تکتوریال

 - بیرون زدن مواد درون سلولی (در سلول مویی داخلی)

 - حفره دار شدن موی حسی (در سلول مویی خارجی)

 - بزرگ شدن جسم هنسن و تغییرات ساختمانی در ریشه عصبی آوران واقع بر سلول مویی

  

آثار  تماس  طولانی با صدا:

 - به هم پیوستن، خمیدگی و شکستگی موهای حسی

 - تولید موهای غول آسا و کینوسیلیوم در سلول های مویی حلزون

 - ظهور جوش گاه و تغییرات در اثر قرارگیری در برابر نویز زیاد، بر موهای حسی در میکروویلی سلول های نگه دارنده

 - تورم دندریت اعصاب آوران (عده ای معتقدند این عارضه فقط در تحریک با صوت خالص رخ می دهد.)  

  

اثرات قرارگیری در برابرسروصدا بر سلول های مویی حسی:

ضایعات سلول های مویی داخلی در ضربات صوتی بسیار کوتاه مدت (نویز آنی) تمایل به محدوده منطقه فرکانسی محرک دارد، ولی عوارض سلول های مویی خارجی در منطقه گسترده تری رخ می دهد. نوع و درجات ضایعات سلول های مویی و چگونگی رخ دادن آن ها  موضوع بحث های مختلف بوده و بعضی معتقدند که در ضربات صوتی شدید، نوار هنسن غشای سقفی، ضربات مستقیمی بر سلول های مویی داخلی وارد می آورد.

 به طور کلی تحقیقات نشان داده است که آسیب شنوایی درسلول های مویی خارجیبیش از آسیب بهسلول های مویی داخلی بروز می کند. اگر چه علت این پدیده کاملا مشخص نیست اما به نظر می رسد که موقعیت فیزیکی سلول ها تاثیرگذار باشد زیراسلول های مویی داخلی در لبه صفحه استخوانی قرار دارند و حرکت غشای پایه، آنها را به اندازه سلول های مویی خارجیکه مستقیما روی این پایه قرار می گیرند متاثر نمی سازد.

 بررسی هایی که توسط عبدالرضا شیبانی زاده و همکارانش در سال 2009 بر روی مبتلایان به کم شنوایی ناشی از نویز و افراد هنجار با مقایسه یافته های دو آزمون پتانسیل های عضلانی برانگیخته دهلیزی و کالریک انجام شد نشان داد که در کم شنوایی ناشی از نویز علاوه برآسیب به بخش شنوایی، احتمال آسیب به بخش دهلیزی نیز وجود دارد. با توجه به نتایج پژوهش مذکور به نظر می رسد که بخش تحتانی از احتمال آسیب پذیری بیشتری برخوردار می باشد اما از آنجا که آسیب وارده به صورت دوطرفه و تدریجی است، کمتر شکایتی از سرگیجه مطرح می شود. این امر نشان دهنده توانایی دستگاه عصبی مرکزی در جبران اختلالات دهلیزی محیطی و قرینه بودن اختلالات تعادلی در این افراد است.

 Bohne  در سال 1976 دست به پژوهش جالبی زد. از آزمایش او می توان نتیجه گرفت که میزان آسیب وارده به ارگان کورتی به زمان قرارگیری در معرض نویز و شدت نویز بستگی دارد. تا شدت 90 دسی بل آسیبی به ارگان کرتی نمی رسد و از شدت 90 تا 130 دسی بل، درجات مختلفی از تغییرات متابولیکی و ساختمانی در ارگان کورتی پدیدار می شود. نتایج این پژوهش در جدول 1 آمده است.

 

 

مدت زمان قرارگیری حیوان در معرض نویز

میزان آسیب وارده بهOHCها

میزان آسیب وارده بهIHCها

1ساعت

آسیب جزیی

-

بیش از 1 ساعت

آسیب قابل توجه

-

2ساعت

تمامی سلول ها از بین رفتند

-

بیش از 2 ساعت

تمامی سلول ها از بین رفتند

آسیب تقریبی سلولهای حمایتی وIHC ها

بعد از 14 روز

تمامی سلول ها از بین رفتند

تمامی سلول ها از بین رفتند

 

 Jung Woo Chung و همکارانش نیز در سال 2004 پژوهشی بر روی موش های آزمایشگاهی انجام دادند که اثر شدت نویز و مدت زمان

قرارگیری در معرض نویز بر میزان کم شنوایی و احتمال بهبودی آن را بررسی کرد  نتایج این آزمایش در نمودار و جدول 2 آورده شده است:

 

 

 

 

 

مدت زمان قرار گیری موش ها در معرض نویز

شدت نویز

روند بهبودی

1 روز

80dB HL

بهبود تدریجی پس از دو هفته

2روز

80dB HL

بهبود تدریجی پس از دو هفته

3روز

80dB HL

عدم بهبودی حتی پس از 4هفته

5روز

85dB HL

عدم بهبودی حتی پس از 4 هفته

 

 

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه