استرس شغلی

لیلا رجبی، کارشناس بهداشت حرفه ای

 

استرس

هر محرکی که در انسان ایجاد تنش کند و در او ایجاد واکنش کند، عامل استرس زا نامیده می شود. تنش ایجاد شده و پاسخ به این تنش، روی هم رفته فرآیندی را به وجود می آورند که آن را استرس می گویند. عامل استرس ممکن است درونی باشد، مانند اختلال در اعضا و اندام های بدن و یا بیرونی مانند بیکاری یا مرگ عزیزان و یا ترکیبی از هر دو.

اگر استرس کنترل نشود می تواند منجر به بروز بیماری های قلبی، افزایش فشارخون و دردهای قفسه سینه گردد.

 

استرس شغلی

استرس شغلی یک بیماری مزمن و یکی از مسایل بسیار حاد کنونی سازمان ها می باشد. گروهی از صاحب نظران رفتار سازمانی، استرس شغلی را بیماری شایع قرن نامگذاری کرده اند. مطالعات انجام شده نشان می دهد که استرس شغلی می تواند منجر به فشار روانی و افزایش آن شود.

استرس ناشی از کار استرسی است که فرد معینی بر سر شغل معینی دچار آن می گردد.

در این تعریف هم ویژگی های فرد و هم عوامل شغلی در فرآیند استرس شغلی دخیل دانسته می شوند. از آنجا که فرد و محیط تاثیری متقابل بر هم دارند، کشش متقابل میان شرایط کار و ویژگی های فردی شاغل به گونه ای است که خواست های محیط کار بیش از توانایی فرد می باشد.

 

شناسه های لازم برای شناخت استرس شغلی

 

1ـ نشانه های روانی: آن دسته از مشکلات عاطفی و شناختی هستند که بر اثر ناراحتی های ناشی از استرس شغلی بروز می کنند.

نارضایتی از شغل یکی از رایج ترین پیامدهای روانی استرس شغلی است، همچنین می توان به افسردگی و بیزاری نیز اشاره کرد.

 

2ـ نشانه های جسمانی: یکی از عمومی ترین نشانه های جسمانی، بیماری های قلبی عروقی می باشد.

 

3ـ نشانه های رفتاری: به دو دسته تقسیم می شوند. دسته اول نشانه هایی که به طور مستقیم فرد شاغل را تحت تاثیر قرار می دهند، مانند مصرف روزافزون مشروبات الکلی و دارو. دسته دوم نشانه هایی هستند که پیامد آنها به سازمان یا تشکیلات اداری بر می گردد مانند غیبت از کار، افزایش حوادث ناشی از کار و فقدان بهره وری.

 

عوامل به وجود آورنده استرس شغلی

1ـ حمایت نکردن مسوولان از کارکنان

 

2ـ ارزشیابی های ناعادلانه

 

3ـ عدم امنیت شغلی، عدم امکان ارتقاء و پیشرفت و عدم آگاهی لازم از وظیفه خویش

 

4ـ حجم زیاد یا کم کارها

 

5ـ وجود همکاران ناخوشایند

 

6ـ انتظار رسیدن به حد کمال

 

7ـ تغییر موقعیت شغلی

 

8ـ اجبار خود به جلب تایید همه مردم

 

9ـ باور به اینکه اجتناب از مسوولیت ها بهتر از قبول آن است

 

10ـ فقدان اعتماد به نفس

 

11ـ فشار بیش از حد ناشی از غیر واقعی بودن مهلت انجام کارها

 

12ـ شرایط فیزیکی نامطلوب کار

 

13ـ تقاضاهای زیاد ارباب رجوع

 

14ـ رقابت غیر معمول بین کارکنان، نادیده گرفتن خواسته های آنان و عدم رسیدگی به شکایات آنان

 

15ـ ساعات کاری نامعلوم، عدم استراحت به موقع کارکنان و مشکلات خانوادگی

 

روش های فردی کاهش استرس شغلی

1ـ قوانین و مسوولیت کاری خود را به طور روشن مشخص کنید؛

 

2ـ درباره مشکلات کاری خود با سرپرست یا رییس خود صحبت کنید؛

 

3ـ به توانایی های خود باور داشته باشید و مهارت های خود را افزایش دهید؛

 

4ـ در خصوص انجام کارهای محوله برنامه ریزی درستی از لحاظ زمان بندی داشته باشید؛

 

5ـ در صورت کم یا زیاد بودن حجم کاری یا عدم تطابق آن با توانایی هایتان با رییس مربوطه مطرح کنید؛

 

6ـ اگر در محیط کاری تان چیزهایی وجود دارد که استرس شما را زیاد می کند با همکاران خود صحبت کرده و راه حلی برای مشکلات خود پیدا کنید؛

 

7ـ از سیاست ها و قوانین سازمان خود کاملا آگاهی داشته باشید؛

 

8ـ با همکاران خود محترمانه برخورد کنید، همانگونه که انتظار دارید دیگران با شما رفتار کنند؛

 

9ـ ساعات مقرر کاری را به کار بپردازید و از اوقات فراغت و روزهای تعطیل، جهت استراحت به خوبی استفاده کنید؛

 

10ـ ورزش کنید و نفس عمیق بکشید؛

 

11ـ برنامه خود را به گونه ای تنظیم کنید که شب قبل همه چیز را آماده کرده باشید تا صبح زودتر از خانه خارج شوید؛

 

12ـ صبحانه بخورید و رژیم غذایی سالم و متعادلی را برای کاهش استرس خود به کار ببرید؛

 

13ـ خود را درگیر مسایل کوچک و بی اهمیت نسازید و با دیدی جامع به قضایا نگاه کنید؛

 

14ـ با خدای خود راز و نیاز کنید و قدرتی که متعلق به خداست را به او واگذارید؛

 

15ـ از تغییرات بزرگ ناگهانی در زندگی خود اجتناب کنید؛

 

16ـ ذهن خود را از افکار مخرب و اضطراب آور دور کنید؛

 

17ـ مثبت اندیشی را در خود تقویت کنید؛

 

18ـ به میزان کافی بخوابید؛

 

19ـ کارهایتان را به صورت گروهی انجام دهید؛

 

20ـ با صدای بلند بخندید؛

 

21ـ استانداردهای قابل قبولی برای خود و دیگران در نظر بگیرید؛

 

22ـ کارها را به صورت گروهی انجام دهید.

 

روش های سازمانی کاهش استرس

1ـ کارمندان یا کارکنان بایستی دارای وظایف مشخصی باشند؛

 

2ـ مدیر به علوم مرتبط با مدیریت آشنایی کافی داشته باشد؛

 

3ـ شرایط فیزیکی برای انجام کار مساعد باشد؛

 

4ـ انجام وظایف و محول نمودن آنها به کارکنان مطابق توان و استعداد آنها صورت گیرد؛

 

5ـ مدیران یا سرپرستان در پرداخت اضافه کار بین کارکنان تبعیض قایل نشوند؛

 

6ـ فرصت هایی برای استراحت در برنامه ریزی سازمان گنجانده شود؛

 

7ـ مدیران ملاک های قابل و به روز از تبعیض و علایق شخصی جهت ارتقاء و ترخیص کارکنان در نظر بگیرند؛

 

8ـ ارزشیابی کارکنان به صورت عادلانه و به دور از تبعیض صورت پذیرد.

 

منابع

1ـ استرس شغلی، راس آلتمایر، ترجمه غلامرضا خواجه پور، سازمان مدیریت صنعتی، 1377.

2ـ شناخت درمانی روان شناسی افسردگی، دیویدبرنز، ترجمه مهدی قرچه داغی، 1387.

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه