بررسی وضعیت سلامت کارکنان یكی از صنایع از نظر دیابت و هیپرلیپیدمی در سال  384-1383

حسین رحیمی، پزشك طب كار

سیدعلیرضا طباطبایی، متخصص بیهوشی

پرویز مالکی، دكترای علوم آزمایشگاهی

 

چکیده

بررسی وضعیت سلامتی كاركنان یكی از اقدامات زیربنایی مراكز طب كار و بیمارستانی جهت پیشگیری از ابتلا به بیماری های شغلی می باشد. لذا انجام معاینات ادواری از اهمیت زیادی برخوردار است. شناسایی بیماری ها در مراحل اولیه سبب پیشگیری از تحمیل عوارض غیر قابل جبران و صرف هزینه های گزاف درمانی و از كار افتادگی پیش از موعد نیروهای كاری می شود.

این مطالعه مقطعی به روش نمونه گیری تصادفی منظم و براساس لیست كاركنان انجام گرفت. هدف اصلی کار، شناسایی اولیه افراد مبتلا به دیابت و هیپرلیپیدمی بود. در طول پژوهش 6570 نمونه خون کارکنان یكی از صنایع تحت آزمایشات اولیه بیوشیمی خون قرار گرفت.

نتایج آزمایش میزان شیوع دیابت را معادل 0/92% با اطمینان 99% و سطح خطای یک درصد نشان داد. شیوع کلسترول نیز 69/8% و تری گلیسیرید 56/12%  تعیین شد.

میزان شیوع دیابت مقدار تفاوت معنی داری نسبت به جامعه (شیوع در جامعه5-3%) نشان داد. شیوع بالای کلسترول و تری گلیسیرید در جامعه مورد مطالعه نیز با توجه به سن افراد نیاز به اقدامات کنترلی داشت.

 

مقدمه

بر اساس نظر سازمان بهداشت جهانی برای داشتن جامعه سالم، کلیه افراد نیاز به مراقبت های قبل از تولد و در طول زندگی. این مراقبت ها شامل مراقبت های مادر در دوران بارداری جهت تولد یک نوزاد سالم، مراقبت های بهداشتی پس از تولد تا یک سالگی، مراقبت های بهداشتی قبل از ورود به مدرسه، مراقبت های بهداشتی و درمانی در طی دوران کاری که این اقدامات در کشورهای توسعه نیافته از حدود12 سالگی شروع  می شود و تا دهه هفتم زندگی ادامه می یابد و مراقبت های بهداشتی و درمانی و نوتوانی در دوران پیری را شامل می شود.

با توجه به تقسیم بندی فوق مشخص می شود که بیشترین دوران مراقبت و ارایه خدمات بهداشتی و درمانی مربوط به دوره شغلی افراد می باشد]1[. لذا بیشترین سرمایه گذاری در کشورهای پیشرفته و در حال توسعه معطوف به این دوره از زندگی می باشد. از آنجایی که تربیت نیروی کار مستلزم سرمایه گذاری کلان می باشد واضح است که حفظ و نگهداری افراد در تمام دوران کاری می تواند باعث صرفه جویی در وقت و منابع اقتصادی شود. در این راستا سال هاست که رشته طب کار مورد توجه قرار گرفته و مراکز دانشگاهی نسبت به تربیت متخصصان این رشته همت گماشته اند.

بر اساس آمارهای ارایه شده بیش از 14 میلیون نفر در ایالات متحده به دیابت مبتلا هستند[2و3]از این میان تقریبا 90درصد به نوع دوم آن (دیابت شیرین غیروابسته به انسولین) و باقیمانده به نوع یك دیابت (دیابت شیرین وابسته به انسولین) مبتلا می شوند[2و3]. از میان افرادی كه مبتلا به نوع 2 می باشند بیماری تقریبا در50 درصد موارد تشخیص داده نشده و در نتیجه درمانی صورت نمی گیرد[2و3]. دیابت شایعترین علت كوری بالغین در سنین30 تا 74 سالگی است، این بیماری شایعترین علت آمپوتاسیون غیرتروماتیك اندام تحتانی و مراحل انتهایی بیماری كلیوی می باشد[2و3]. درمطالعات انجام شده، شیوع دیابت درایران 5-3 درصد می باشد[1].

دیابت بیماری پرخرجی است. برای نمونه در سال1994در ایالات متحده آمریکا میزان بیماران مبتلا به دیابت كه تشخیص داده شده اند 4 درصد كل جمعیت را تشكیل می داد در حالی كه بودجه درمانی اختصاص داده شده به آنها معادل 6/14درصد ازكل بودجه درمانی بود[2و3].

افزایش چربی های خون نیز یكی دیگر از معضلات جوامع شهری می باشد. علل اصلی این عارضه فعالیت بدنی كم، عادات غذایی نامناسب و استفاده از مواد اولیه غذایی نامرغوب مانند روغن های جامد، مواد افزودنی و سس ها می باشد. این امر بدلیل ایجاد عوارضی مانند چاقی، آترواسكروزیس زودرس و غیره نیازهای مراقبتی بیشتری را طلب می كند، بطوریكه در بعضی از جوامع، افراد چاق حق بیمه بیشتری پرداخت می كنند. لذا كنترل چربی های خون در جوامع صنعتی سبب جلوگیری از فرسودگی زودرس نیروی كار و شادابی بیشتر و افزایش بهره وری می شود. در مطالعات انجام شده، شیوع هیپرلیپیدمی در ایران 50-30 درصد می باشد[1]

 

مواد و روش کار

براساس نمونه گیری تصادفی منظم و با استفاده از فهرست کارکنان صنعت مورد مطالعه، 6570 نفر انتخاب شدند و آزمایشات قند خون و چربی بر روی آنها انجام گردید.

متغیرهای مورد بررسی شامل قند ادرار، كلسترول و تری گلیسیرید خون شاغلین می باشد. از افراد مورد آزمایش كه از حدود 14ساعت قبل ناشتا بودند، حدود 3 سی سی خون گرفته شد و آزمایشات مذكور بر روی نمونه ها انجام گرفت. آنالیز نتایج بدست آمده از طریق نرم افزار Excel صورت گرفت.

 

نتایج

تمامی نمونه ها در این مطالعه مذكر و میانگین سن آنان 32/7 سال بود. حداکثر توزیع سنی در سنین 30 تا 40 سال بود. میانگین سابقه کار 11/2 بود. برخی مشخصات دموگرافیکی افراد مورد مطالعه در جدول 1 خلاصه شده است.

 

 

جدول 1: مشخصات دموگرافیکی افراد مورد مطالعه

 

نام صنعت

جمعیت صنعت

تعداد کل نمونه

میانگین سن صنعت

میانگین سابقه صنعت

واحد1

1800

397

36/3

4/8

واحد2

1317

156

39/6

15/9

واحد3

943

624

39/4

15/3

واحد4

292

152

32/2

10/4

واحد5

865

350

38/4

6/5

واحد6

261

153

39/35

16/8

واحد7

1229

572

41/4

15/6

واحد8

1529

374

37

13

واحد9

1577

1178

33

14/6

واحد10

983

721

34/7

8/9

واحد11

1359

1000

32

11

واحد12

542

141

34/5

11/3

واحد13

712

349

30

11

واحد14

423

120

36/8

6/8

واحد15

620

383

32

8

 

 

از بین آزمایشات انجام شده قند خون غیرطبیعی 0/92% و کلسترول غیرطبیعی 8/69% و تری گلیسیرید غیرطبیعی 12/56% بود (شکل 1).

 

 

 

شکل 1- درصد متغیرهای غیر طبیعی در جامعه مورد مطالعه

 

 

بحث و نتیجه گیری

میزان ابتلا 0/92درصدی به دیابت، نسبت به شیوع در سطح کشور و با توجه به منابع علمی معتبر، شیوع بالایی در رده سنی مورد بررسی نمی باشد[5] و عوامل شغلی یا محیطی تاثیر چندانی در این رده سنی و میزان ابتلا به دیابت نداشته است. یكی از دلایل كم بودن شیوع دیابت در مطالعه حاضر، انجام معاینات استخدامی می باشد. ازآنجا كه كاركنان در بدو استخدام مورد معاینات بالینی و آزمایشات بیوشیمی خون قرار می گیرند و افراد دارای بیماری منع استخدام دارند، لذا افراد كاملا سالم جذب سازمان شده و شیوع بیماری ها كاهش می یابد. درصد شیوع کلسترول بالا (8/69%) و تری گلیسیرید بالا (12/56%) نسبت به آمارهای موجود که در مطالعات مختلف در ایران بالای 50-30% گزارش شده در حد قابل قبول می باشد. لیكن باتوجه به میانگین سنی سازمان می بایستی اقدامات پیشگیرانه اعمال نمود. افزایش چربی خون سبب افزایش ریسك ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی شده و همچنین سبب خستگی زودرس و كم حوصلگی گردیده و بهره وری را كاهش می دهد. لذا با تعیین كالری مورد نیاز در مشاغل مختلف و برقراری تحرك كافی از طریق برقراری ورزش می توان موجبات نشاط كاركنان و افزایش بهره وری و راندمان كاری را فراهم آورد.

با توجه به یافته های مطالعه برای ارتقای سطح سلامتی کارکنان مورد مطالعه پیشنهادات زیر ارایه می شود:

 

  • انجام کارهای تحقیقاتی برای تعیین كالری مورد نیاز هر شغل
  • تعیین رژیم غذایی مورد نیاز هر فرد براساس شغل محوله در ستاد وخطوط تولید
  • توصیه به انجام ورزش صبحگاهی در صنایع جهت کاهش میزان شیوع افزایش چربی خون
  • تاكید به انجام معاینات دوره ای جهت شناسایی بیماری های نهفته شغلی و غیرشغلی.

 

منابع:

  1. كامران احمدی، بهداشت، اپیدمیولوژی و آمار حیاتی، تهران، انتشارات تیمورزاده، 1383.
  2. صادق میرزاده، مبانی طب داخلی سیسیل، تهران، نشر اشتیاق، 1384.
  3. صادق میرزاده، مبانی طب داخلی هاریسون، تهران، نشر اشتیاق، 1384.
  4. ماشاا... عقیلی نژاد، طب كار و بیماری های شغلی، تهران، انتشارات ارجمند، 1380.
  5. Zenz, C. Occupational Medicine, third edition, Missouri, Mosby, 1994.

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه