الزامات کنوانسیون بین المللی کانتینرهای ایمن

حبیب توسلی، کارشناس عملیات بندری بندر شهید باهنر

 

مقدمه

با توجه به رشد روزافزون استفاده از کانتینر در حمل و نقل بین‌المللی و پیشرفت‌های سریعی که در این بخش صورت پذیرفته، وجود یک دستورالعمل مدون و فراگیر برای افزایش ضریب ایمنی و یکسان‌سازی رویه‌ها در جهان امری اجتناب ناپذیر می‌باشد. در این رابطه سازمان جهانی دریانوردی با همکاری کمیسیون اقتصادی اروپا طی کنفرانسی که در تاریخ دوم سپتامبر 1972 میلادی برگزار گردید، این کنوانسیون را تصویب و آن را از تاریخ ششم سبتامبر 1977 برای اعضاء لازم الاجرا نمود.

بنا به اهمیت موضوع، سازمان بنادر و کشتیرانی به نیابت از طرف دولت جمهوری اسلامی ایران در تاریخ 80/7/19 به این کنوانسیون ملحق و از تاریخ 81/7/19 کنوانسیون مزبور برای کشور ما لازم الاجرا گردید.

 

تاریخچه حمل و نقل کانتینری

بر اساس مطالعاتی که در سال 1954 توسط گروه تحقیقاتی Matson با هدف توسعه حمل و نقل و سیستم توزیع کالا صورت گرفت مشخص گردید که تقریبا 50 درصد از هزینه‌های حمل و نقل کالا (از ابتدا تا انتها) مستقیما مربوط به تخلیه و بارگیری از کشتی بوده است.

اولین بار در سال 1956 یک کامیون دار به نام Mclean تصمیم گرفت با ابتکار جالبی زمان و هزینه تخلیه و بارگیری را کاهش دهد، وی با جمع کردن تعدادی تریلر کامیون با بار عدل پنبه و قرار دادن آنها روی کشتی اقدام به بارگیری کالا از مبدا در این تریلرها نمود، با این ابتکار، هزینه تخلیه کالا در مقصد کاهش چشمگیری پیدا نمود.

بدین ترتیب اولین کشتی تغییر یافته کانتینری با نام ldeal x با 58 باکس که در واقع اولین نوع از کانتینر به شمار می‌رود، در سال 1956 وارد بندر هوستون آمریکا شد. آقای مک‌لین در واقع یک شبه باعث ایجاد انقلابی در صنعت حمل و نقل و تغییر چشمگیری در اقتصاد حمل و نقل کالاهای جنرال کارگو گردید.

بر اساس محاسبات آقای مک‌لین در همان زمان، هزینه تخلیه و بارگیری کشتی ldeal x، 6 دلار در هر تن بود که با اجرای ابتکار استفاده از کانتینر، این میزان به 16/0 دلار در هر تن برای یک کشتی جنرال کارگو متوسط کاهش یافت.

 

رشد روزافزون استفاده از کانتینر در حمل و نقل بین‌المللی

عملکرد کانتینری بنادر جهان با 5/13 درصد رشد از 1/255 میلیون TEU در سال 2003 به 289.7 میلیون TEU در سال 2004 رسید و این رشد در سال 2005 ادامه یافت و با 34% رشد به 390 میلیون TEU رسید (نمودار 1).

 

 

 

پیش‌بینی رشد حمل و نقل کانتینری نشان می‌دهد که میزان جابجایی کانتینر در سال 2010 به 520 میلیون TEU خواهد رسید( نمودار 2).

 

 

 

بنا بر گزارش سازمان بین‌المللی  توسعه و تجارت، میزان کل تجارت جهان از 5/9 ملیارد تن در سال 2000 به 6/7 ملیارد تن در سال 2005 رسیده که رشدی معادل 13/5 درصد را نشان می‌دهد (نمودار 3).

 

 

 

بنا بر همین گزارش میزان سهم کانتینری از حمل و نقل جهانی از 2 میلیارد تن در سال 2000 به 3/9 میلیارد تن در سال 2005 رسیده و میزان سهم کانتینری به غیر کانتینری در همین مدت از 33% به 60% رسیده است (نمودار 4).

 

 

 

 اهداف کنوانسیون CSC 1972

  • حفظ ایمنی جان اشخاص در حین حمل و نقل کانتینرها از طریق وضع الزاماتی در خصوص استحکام کانتینر و رویه‌های آزمایش آن
  •  تسهیل حمل و نقل بین المللی کانتینرها از طریق وضع الزاماتی در خصوص کلیه شیوه‌های حمل و نقل زمینی، دریایی، جاده‌ای و ریل.

 

مفاد کنوانسیون

به منظور نشان دادن اینکه مفاد و الزامات این کنوانسیون در مورد کانتینری مراعات گردیده، بایستی پلاک تایید ایمنی بر روی آن نصب گردد.

در ضمیمه 1، قوانین مربوط به آزمایش، بازرسی، تایید و نگهداری کانتینر و همچنین موارد ذیل امده است:

 

وظایف مالک کانتینر:

1- مالک کانتینر مسوول نگهداری آن در وضعیت ایمن می‌باشد.

2- طبق رویه مقرر کانتینر را در فواصل زمانی مشخص مورد بازدید و بازرسی قرار دهد.

3- برای کانتینرهای جدید باید بر روی پلاک تایید ایمنی تاریخ (ماه و سال) اولین بازدید و بازرسی درج گردد.

4- تاریخ بازدید بعدی روی پلاک تایید ایمنی و یا نزدیک به آن درج گردد.

5- فاصله زمانی از تاریخ ساخت تا اولین بازدید و بازرسی نباید بیشتر از 5 سال باشد.

6- بازدیدهای بعدی بایستی در فواصل زمانی کمتر از 30 ماه انجام شود.

7- برای نشان دادن اینکه کانتینر تحت برنامه مصوب بازدید و بازرسی مستمر قرار دارد، بر روی پلاک یا نزدیک آن علامت ACEP و مشخصات عضو اعطا کننده پلاک درج گردد.

8- مالک کانتینری که کانتینر آن نیاز به اصلاح دارد موظف است دستگاه اجرایی را نسبت به تغییرات انجام شده بر روی کانتینر آگاه نماید، دستگاه اجرایی نیز مجاز به آزمایش مجدد کانتینر مذکور می‌باشد.

 در پلاک تایید ایمنی باید موارد ذیل رعایت شود:

 9- به طور دایم وطبق ویژگی‌های مقرر به هر کانتینر و درجایی که در معرض دید باشد نصب گردد.

 10- اطلاعات آن به زبان انگلیسی یا فرانسوی باشد.

 11- اطلاعات آن شامل کشور صادر کننده پلاک تایید و مرجع تایید، تاریخ ساخت کانتینر(ماه و سال)، شماره شناسایی سازنده کانتینر، حداکثر وزن ناخالص مفید و موثر (کیلوگرم و پاند)، وزن مجاز صفافی، مقدار بار مورد استفاده درآزمایش فشار عرضی، استحکام دیواره انتهایی، استحکام دیواره جانبی، تاریخ اولین بازدید و بازرسی بر حسب ماه و سال (برای کانتینرهای جدید) و تاریخ‌های بازدید و بازرسی بعدی باشد.

 12- به شکل مستطیل و حداقل ابعاد آن 200×100 میلیمتر باشد.

 13- ثابت، دایمی ، ضد زنگ و ضد آتش باشد.

 14- اندازه کلمات تایید(CSC SAFETY APPROVAL) باید به ارتفاع 8 میلیمتر باشد.

 15- کلمات و شماره‌ها در کادر به صورت برجسته و به ارتفاع 5 میلیمتر باشد.

 16- محل الصاق کاملا در معرض دید باشد.

  

ضمیمه 2 کنوانسیون در خصوص الزامات و آزمایشات مربوط به ایمنی ساختار کانتینر می‌باشد که به اهم موارد آن اشاره می‌شود:

 1- متقاضی نصب پلاک تایید ایمنی بر روی کانتینر به شرط رعایت الزامات فنی مقرر حق نصب پلاک کانتینرهای جدید را خواهد داشت.

 2- برای کانتینرهایی که شرکت سازنده برای آنها درخواست تایید می‌کند، دستگاه اجرایی یا سازمانی که مجوز اعطاء پلاک را داشته باشد بایستی طرح‌های ساخت را به دقت بازدید و بازرسی نماید.

 3- دستگاه اجرایی جهت اطمینان از اینکه کانتینرهای درخواست شده مطابق با نوع طرح تایید شده ساخته می‌شوند، باید هر تعداد کانتینر را که لازم باشد در هر مرحله از تولید مورد بازدید، بازرسی یا آزمایش قرار دهد.

 4- کانتینرهای مورد آزمایش بایستی به نحوی بالا برده شوند که هیچ شتابی بر آنها وارد نگردد و پس از بالا بردن به مدت 5 دقیقه در هوا معلق نگه‌داشته شوند.

 5- رویه‌های آزمایش از محل بست‌های گوشه‌ای به دو صورت بلند کردن از بست‌های گوشه‌ای بالا و بلند کردن از بست‌های گوشه‌ای پایین انجام شود.

 6- دستگاه اجرایی باید تاییدیه کتبی خود را که متضمن بازدید و بازرسی بر روی کانتینر طبق ضمیمه 2 کنوانسیون می‌باشد را به مالک اعلام و بدین وسیله به وی حق الصاق پلاک تایید ایمنی را می‌دهد.

 7- در حین آزمایش کانتینر شرایط فنی مورد نظر کنوانسیون بایستی رعایت گردد. 

 

الحاقیه‌های کنوانسیون

کنوانسیون دارای چهار الحاقیه به شرح ذیل می‌باشد:

 1- الحاقیه سال1981 در خصوص ترتیبات مربوط به نصب پلاک روی کانتینر؛

 2- الحاقیه سال 1983 در خصوص طرح بازرسی کانتینر و افزایش مدت بین بازرسی مجدد؛

 3- الحاقیه سال 1991 در خصوص افزودن فصل 5 به ضمیمه 1 کنوانسیون در رابطه با قوانین و مقررات مربوط به  تایید کانتینرهای بازرسی شده؛

 4- الحاقیه سال 1993 در خصوص اطلاعات مندرج در  پلاک تایید ایمنی  و اصلاح رویه‌های انجام آزمایش که از سوی کنوانسیون الزامی می‌باشد.

 

مواد کنوانسیون

ماده 1- پایبندی و تعهد کامل اعضاء به مفاد کنوانسیون و ضمایم آن که از ارکان اصلی و سازنده این کنوانسیون می‌باشد.

 ماده 2- در این ماده مفاهیم اصلی بکار رفته در متن کنوانسیون از قبیل کانتینر، حمل و نقل بین‌المللی، اتصالات گوشه‌ای، دستگاه اجرایی، محموله و غیره تعریف شده است.

 ماده 3- الزامات مندرج در این کنوانسیون کلیه کانتینرهای موجود و جدید به استثنای کانتینرهایی که برای حمل و نقل هوایی طراحی شده‌اند را در بر می‌گیرد.

 ماده 4 – وظایف دستگاه اجرایی، شامل:

 

  • وظایف دستگاه اجرایی در خصوص اجرای الزامات این کنوانسیون و انجام آزمایش، بازرسی و تایید کانتینرها
  • امکان واگذاری وظایف فوق به سازمان دیگری که مورد تایید تشکیلات اجرایی باشد.
  • ارایه درخواست تایید کانتینر به دستگاه اجرایی
  • شرایط نگهداری و حفاظت از کانتینر
  • انجام اقدامات لازم از سوی تشکیلات اجرایی در صورت عدم انطباق کانتینرهای تایید شده با ضمایم یک و دو کنوانسیون

 

ماده 5 – پذیرش تایید شامل:

 

  • به رسمیت شناختن مجوز تایید صادر شده توسط هر یک از اعضاء عضو کنوانسیون از سوی سایر اعضا
  • عدم اعمال ماده یا الزام قانونی اضافه بر الزامات مندرج در این کنوانسیون در خصوص ایمنی ساختاری کانتینر

 

ماده 6 – کنترل:

  • کنترل کانتینرهایی که توسط تشکیلات اجرایی مورد تایید قرار گرفته و تایید کانتینرهایی که دارای پلاک تایید ایمنی می‌باشند.
  • اطلاع هرگونه نقصی در خصوص كانتینر كه ممكن است ایمنی آن را در معرض خطر قرار دهد از سوی اعضای متعهد به كنوانسیون به تشكیلات اجرایی مربوطه.

 

ماده 7 – امضاء، تصویب، پذیرش، تایید و الحاق کشورها به کنوانسیون

 ماده 8 – نحوه لازم الاجراشدن کنوانسیون و وضعیت اعضاء پس از ارایه الحاقیه به کنوانسیون

 ماده 9 – رویه اصلاح بخش یا بخش‌هایی از کنوانسیون شامل:

 

پیشنهاد اصلاح کنوانسیون از طرف هر یک از اعضاء و بررسی آن در سازمان بین‌المللی دریانوردی

  • توزیع اصلاحیه بین کلیه اعضاء حداقل 6 ماه قبل از بررسی در مجمع عمومی (در صورت تصویب دوسوم اعضاء رای دهنده)
  • توزیع اصلاحیه بین اعضاء توسط دبیرکل در صورت تصویب دوسوم اعضاء حاضر و رای دهنده جهت پذیرش
  • لازم‌الاجرا شدن اصلاحیه 12 ماه پس از پذیرش دوسوم اعضاء متعهد

 

ماده 10 – رویه خاص اصلاح ضمایم کنوانسیون شامل:

 

  • بررسی اصلاحیه به ضمایم درصورت درخواست هر یک از اعضاء عضو در سازمان بین‌المللی دریانوردی
  • ابلاغ اصلاحیه از سوی دبیرکل به سایر اعضاء جهت پذیرش درصورت تصویب دوسوم اعضاء
  • لازم الاجرا شدن اصلاحیه به ضمایم در تاریخی که از سوی کمیته ایمنی دریانوردی تعیین می‌شود.

 

ماده 11 – لغو کنوانسیون یک سال پس از تقدیم سندی نزد دبیرکل.

 ماده 12- چنانچه تعداد اعضای متعهد به مدت 12 ماه متوالی کمتر از 5 عضو شود، کنوانسیون حاضر فسخ شده و دیگر لازم الاجرا نخواهد بود.

 ماده 13- حل و فصل اختلافات از طریق هیات داوری که متشکل از دو داور که توسط طرفین اختلاف تعیین می‌شود (هر کدام یک داور) و داور سوم منتخب  به عنوان رییس هیئت انجام می‌گیرد.

 ماده 14- تبصره به کنوانسیون به استثناء مواد 1 تا 6 و 13 و ضمایم آن مجاز است.

 ماده 15- دبیر کل باید کشورهای عضو را از موارد زیر مطلع نماید:

 

  • امضاء – تصویب – پذیرش – تایید و الحاق بر اساس ماده 7
  • زمان لازم الاجرا شدن کنوانسیون بر اساس ماده 8
  • زمان لازم الاجرا شدن اصلاحیه‌های مربوط به این کنوانسیون بر اساس ماده 9 و 10
  • لغو کنوانسیون بر اساس ماده 11
  • انقضای مدت اعتبار کنوانسیون بر اساس ماده 11.

 

ماده 16- اصل متن کنوانسیون به زبان‌های چینی، انگلیسی، فرانسه، روسی و اسپانیولی که حکم واحد را دارند باید نزد دبیرکل به امانت سپرده شود که وی متعاقبا نسخه برابر با اصل آن را به کشورهای عضو کنوانسیون ابلاغ می‌نماید.

 

نتیجه‌گیری

با توجه به رشد روزافزون فعالیت کانتینری در دنیا و برنامه‌ریزی سازمان بنادر و کشتیرانی برای کسب سهم بیشتری از فعالیت تخلیه و بارگیری کانتینر (در حال حاضر 1.200.000 TEU  در سال و رسیدن به مرز 6.000.000 TEU در سال‌های آینده) توجه به مفاد کنوانسیون CSC 1972  می‌تواند باعث ارتقای ضریب ایمنی بنادر کشور و افزایش اعتبار بین‌المللی در زمینه ایمنی بندری گردد.

 

 منابع :

1- UNCTAD web site : www.unctad.org

2 – اداره کل امور بندری، اداره استانداردهای ایمنی بندری، الزامات ایمنی مشترک بین‌المللی در زمینه تسهیل حمل و نقل بین‌المللی کانتینری، تهران، چاپ اول 1384.

3 -  اداره کل امور بندری، اداره استانداردهای ایمنی بندری، چک لیست ضمایم یک و دو کنوانسیون بین‌المللی کانتینرهای ایمن csc 1972  آزمایشات و الزامات ساختاری، تهران، چاپ اول 1384.

4 – اداره کل امور بندری، اداره استانداردهای ایمنی بندری، اصلاحیه به کنوانسیون بین‌المللی کانتینرهای ایمن csc 1972، تهران، چاپ اول 1384.

5- PSO web site : www.pso.ir

6 – چراغی، حسین، آشنایی با کنوانسیون کانتینرهای ایمن، بندر شهید رجایی، شهریور 85 .

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه