کیسه هوا و مسایل ایمنی مرتبط با آن

فرشید محمدی، کارشناس مسئول ممیزی و ارزیابی سیستم های کیفی

 

چکیده

در حال حاضر، خودروهای وارداتی و اکثر خودروهای داخلی با کیسه هوای راننده و سرنشین جلو تولید و در اختیار مصرف کننده قرار می گیرند. اما با توجه به جدید بودن آپشن کیسه هوا (ایربگ) چه نوع اطلاعاتی می تواند برای آگاهی عموم مردم در شناخت، استفاده و عملکرد آن مفید باشد؟ این مقاله با بیان مطالبی در خصوص تفاوت کیسه هوا و کمربند ایمنی، تشخیص سیستم ایربگ، مسائل ايمني در مورد كيسه هوا و غيرفعال نمودن آن، برخوردهایی كه ممکن است منجر به فعال شدن یا نشدن كيسه هوا شود، هشدارها و موارد احتیاطی، سعی در ارائه پاسخ مناسب به سوال فوق دارد.

 

نياز به استفاده از تكنولوژي كيسه هوا در خودرو

طی سالیان طولانی کمربندهای ایمنی تنها وسیله مهارکننده کنش‌پذیر در خودروها بوده‌اند. زيرا كمربند ايمني به عنوان ارزانترين و آسانترين وسيله ايمني در خودرو مطرح مي باشد كه در كليه تصادفات اعم از ضربات جلو، پهلو و حتي وارونه شدن خودرو، غلتش و غيره تاثير بسزائي در حفظ جان سرنشينان دارد. هدف هر سیستم مهار کننده کمکی، کمک به متوقف کردن سرنشین با ایجاد کمترین آسیب ها به وی است. كيسه هوا به عنوان يك سيستم كمكي (Supplemental Restraint System) نقش مكمل كمربند ايمني را در خودرو به عهده دارد و روز به روز استفاده از آن بيشتر مي شود. کاری که یک کیسه هوا انجام می دهد کاهش سرعت سرنشین به صفر با کمترین یا بدون آسیب است. کمربند ایمنی سرنشین را در موقعیت خود نگه می دارد، در حالی که کیسه هوا یک مانع نرم برای توقف اعضای بدن او را فراهم می آورد. سيستم كيسه هوا به واسطه مدار الكتريكي، تحليل گر، عيب ياب و نمايش دهنده عيب سيستم از ايمني و اطمينان بسيار بالائي برخوردار مي باشد. ترکیبی از کیسه های هوا و کمربند ایمنی می تواند خطر ابتلاء به کشته شدن را تا 85% و ميزان جراحت هاي وارده به ناحيه سر را در تصادفات تا 75 درصد كاهش دهد. كيسه هوا در كاهش صدمات ناحيه سر نقش بيشتري دارد و حدود 40 درصد آن را كاهش مي دهد. كمربند ايمني و كيسه هوا بايد به صورت توام با يكديگر استفاده شوند و گرنه كارآيي كيسه هوا كاهش مي يابد. حفاظت ایجاد شده توسط کیسه هوا به علاوه کمربند ایمنی قابل مقایسه با هیچ نوع حفاظت دیگری نیست.

 

تفاوت کیسه هوا و کمربند ایمنی از نقطه نظر نیروی وارده

هر چند متوسط نیروهای وارده به راننده ای که از کمربند ایمنی مناسب یا ازکیسه هوا استفاده می‌کند یکسان است، ولی کیسه هوا طبق اصل پاسکال، فشار یکسانی به تمام نقاطی که با آن در تماس هستند، وارد می‌کند. همان نیرو که توسط کمربند ایمنی مناسب به راننده وارد می‌شود، این بار توسط کیسه هوا، در سطحی بزرگتر پخش شده و فشار کمتری به بدن وارد می‌شود. در هر برخوردی، اصل کار و انرژی باید صدق کند و این بدان معنی است که کار لازم جهت متوقف کردن راننده، برابر با انرژی جنبشی راننده است. هرچه مسافت توقف کوتاه تر باشد، ضربه وارده نیز بیشتر است. کمربند ایمنی با بیشتر کردن مسافت توقف راننده، باعث کاهش ضربه وارده می‌شود.

 

تشخیص سیستم ایربگ

 اگر کلمات  SRSو ياAIRBAG  برروی فرمان و داشبورد و قسمت ایربگ کناری حک شده باشد شما دارای یک سیستم مکمل جلوگیری کننده (Supplemental Restraint system) در جلو و کناره های خود هستید. در تعداد کمی از از خودروها روی فرمان یا داشبورد کلمه  1SIRحک شده است که این هم به معنای سیستم مکمل بادکنندگی جلوگیری کننده است. همچنین SAR2 و عدد مشخصه خودرو VIN3 نيز مي تواند دليل وجود كيسه هوا در خودرو باشد همچنین 4SRP سیستم جدید محافظتی و نگهدارنده رنو می باشد.

 

مسائل ايمني در مورد كيسه هاي هوا (ارتباط بین ایمنی کیسه هوا و فاصله راننده تا فرمان)

طولي نكشيد كه محققان دريافتند باز شدن ايربگ مي تواند به كساني كه در فاصله نزديكي با آن قرار داشته باشند آسيب هاي شديدي وارد نمايد. آنها به اين نتيجه رسيدند كه منطقه خطر در حدود 5 الی 8 اينچي محل باز شدن ايربگ است. لذا اگر راننده 10 اينچ معادل 25 سانتيمتر با فرمان فاصله داشته باشد در منطقه ايمن قرار دارد. اين فاصله را از مركز فرمان تا محل پيشاني راننده محاسبه مي كنند. اگر حالت فعلي صندلي شما فاصله كمتر از 25 سانتيمتر ايجاد مي كند يكي از راه هاي زير را هنگام رانندگي انتخاب نماييد:

1- صندلي خود را تا جاي ممكن عقب ببريد. تا جايي كه همچنان به راحتي با پدال ها ارتباط داشته باشيد.

2- پشت صندلي خودرا اندكي خم كنيد. بايد به هر صورت ممكن فاصله 25 سانتيمتر را حفظ كنيد. اگر با خم شدن صندلي ديد جاده كم مي شود مي توانيد در بعضي خودروها از بالابر اتوماتيك استفاده كنيد و در غير اين صورت از بالشي كه لغزنده نباشد استفاده نماييد.

3- در صورتي كه از فرمان هاي تلسكوپي (قابل تنظيم) استفاده مي كنيد ايربگ را به جاي سر و گردن روي سينه خود تنظيم كنيد.

قوانين براي كودكان متفاوت است. ايربگ مي تواند موجب آسيب ديدگي شديد و حتي مرگ كودكي شود كه در صندلي جلو و بدون محافظت تسمه كمربند قرار دارد. اين خطر هنگام ترمز ناگهاني و پرت شدن كودك به جلو نيز وجود دارد. محققان رعايت نكات ايمني زير را لازم مي دانند: 

  • كودكان زير 12 سال بايد توسط كمربند يا صندلي مخصوص تحت حفاظت قرار گيرند.

 

  • نوزادان هرگز نبايد در صندلي جلو خودرويي كه داراي ايربگ سرنشين كناري است قرار داده شوند.

 

  • اگر كودك بالاي 1 سال در صندلي جلو قرار گرفت حتما بايد توسط صندلي مخصوص يا كمربند ايمني قابل تنظيم در جاي خود مستقر شوند و صندلي تا جاي ممكن عقب برده شود.

 

غيرفعال نمودن كيسه هوا

براي پاسخ به نگراني در مورد كودكان و ساير سرنشينان اتومبيل به خصوص سرنشيناني كه از نظر جثه كوچكتر هستند از لحاظ قدرت زياد ايربگ كه موجب آسيب يا مرگ آنها مي شد سازمان 5NHTSA (اداره ملی ایمنی بزرگراه های امریکا) در سال 1997 قوانيني تصويب كرد كه به خودروسازان اجازه مي داد از ايربگ هايي با قدرت 20% الی 35% كمتر استفاده نمايند. علاوه بر اين در سال 1998 به فروشندگان و مراكز خدمات خودرو اجازه داده شد تا براي ايربگ ها كليد فعال يا غير فعال قرار دهند تا بتوان در مواقع لزوم ايربگ را از مدار خارج نمود.

دارندگان خودروهايي كه در معرض يكي از خطرات زير هستند می توانند حالت غیرفعال را انتخاب نمایند:

1- براي طرف راننده و سرنشين كنار: بستگي به شرايط جسمي افراد دارد. در حالتي كه خطر آسيب ديدگي با باز شدن ايربگ افزایش می یابد از این حالت استفاده می کنند.

2-  براي طرف راننده: كساني كه نتوانند فاصله حداقل 10 اينچ را از مركز فرمان حفظ كنند.

3- براي طرف مسافر: كساني كه در طول سفر در صندلي جلو نوزاد حمل مي كنند به دليل اينكه خودرو صندلي عقب ندارد و يا اينكه باید کودک را تحت نظر داشته باشند.

4- براي طرف مسافر: كساني كه در طول سفر در صندلي جلو كودك 1 تا 12 سال حمل مي كنند به دليل اينكه

 

الف: خودرو صندلي عقب ندارد

ب: تعداد كودكان بيشتر است

ج: بايد كودك را تحت نظر داشته باشند.

 

چنین کلیدهایی باید مجهز به یک چراغ هشداردهنده باشند که وضعیت فعال یا غیر فعال بودن کیسه هوارا نشان دهند.

گروهي از پزشكان در كنفرانسي كه درباره ايربگ و غيرفعال ساختن آن برگزار شد طي گزارشي خواهان مجوز قطع ايربگ در موارد ضروري شدند. موارد عمومي دستور قطع ايربگ كه بيان شد عبارتند از:

1- كساني كه مشكل قلبي دارند

2- كساني كه عينك مي زنند

3- كساني كه مبتلا به ورم گلو هستند

4- كساني كه مبتلا به اسم (تنگي نفس) هستند

5- كساني كه جراحي در ناحيه سينه داشته اند

6- كساني كه جراحي گردن داشته اند

7- افراد مسن

8- كساني كه داراي ورم مفاصل هستند

9- خانم هاي باردار

 

- مواردي كه ممکن است كيسه هواي جلو فعال نشود:

مواردي وجود دارند که به رغم تصادفات خودرو از جلو کيسه هوا فعال نمی شوند، این موارد عبارتند از: 

1- تغییر شکل شدیدی که در یک نقطه متمرکز باشد همانند برخورد با دکل های تلفن.

 

 

  

2- تغيير شكل هايي كه به تدريج صورت مي گيرد. مانند برخورد از پشت به كاميون در حال حركت.

 

 

  3- در تصادف های که خودرو به طور مورب از جلو به مانع برخورد نماید.

 

 

 

 - مواردي كه كيسه هواي جلو فعال نمی شود:

1- در تصادف هاي كه مانع مورد برخورد تغيير شكل زيادي بدهد مانند برخورد به پهلوي ماشين ديگر.

 

 

 2- در تصادف هایي كه ضربه و تغيير شكل در نواحي متعدد و پس از برخوردهاي مكرر صورت پذيرد. چرخش روی سقف.

 

 

 3- وقتی یک خودروی دیگر از پشت به خودروی شما برخورد نماید.

 

 

 4- اگر خودرو دو يا چند بار بصورت پياپي تصادف كند و در يكي از آنها كيسه هوا فعال شود در تصادف بعدي كيسه هوا عملكردي نخواهد داشت. زيرا  كيسه های هوا  طوري طراحي شده اند كه پس از عمل كردن و منبسط شدن خالي شده و منقبض مي گردد.

 

- برخوردهای که می تواند کیسه هوای جلو را فعال کند:

1- وقتی خودرو به یک مانع دارای ارتفاع خاص برخورد کند. مثل لبه جدول پیاده رو.

 

 

  2- وقتی که خودرو در یک گودال بالا و پایین می افتد.

 

 

 

 3- وقتی که خودرو در یک شراشیبی تند به زمین برخورد نماید.

 

 

 

 - فضای عملکرد کیسه هوای جلو

کیسه هوای راننده و مسافر در سرعت های بالای 10 مایل در ساعت و در داخل یک قوس حدود 60  درجه در اطراف جلو فعال می شود.

 

- هشدارها و موارد احتیاطی

1- غربيلك فرمان يا كيسه هواى آن را به هيچ وجه دستكارى نكنيد.

2- پوشاندن كيسه هواى فرمان اكيدا ممنوع است.

3- باز كردن غربيلك فرمان ممنوع است (به جز براى پرسنل مجاز شبكه خدمات پس از فروش).

4- هيچ وسيله اى را بين داشبورد و سرنشين قرار ندهيد (حيوان، چتر، عصا، بسته و ...)

5- به محض برداشتن صندلى كودک، براى اطمينان از ايمنى سرنشين در هنگام ضربه شديد، كيسه هواى سرنشين را دوباره فعال كنيد.

6- نصب صندلى كودک در حالت پشت به جاده در روى صندلى سرنشين جلو تا زمانى كه تجهيزات مكمل كمربند ايمنى سرنشين جلو غير فعال نشده باشد، ممنوع است.

7- از قرار دادن صندلی مخصوص کودک در صندلی جلوی خودرویی که مجهز به سیستم کیسه هوای مسافر می باشد حتما اجتناب کنید (در صورتی که این سیستم مجهز به قابلیت از مدار خارج کردن یا خاموش کردن سیستم کیسه هوای سرنشین را دارد مجاز به استفاده صندلی کودک در صندلی جلو می باشید)

8- چراغ هشدار دهنده بر روی داشبورد خودرو که پس از روشن شدن سوئیچ موتور به مدت چند ثانیه روشن باقی می ماند و سپس خاموش می شود. (نشان بر سالم بودن سیستم) در صورت روشن ماندن مداوم این چراغ به نمایندگی های مجاز مراجعه نمایید.

9- از قرار دادن اشیاء و یا چسباندن آنها (سنجاق، آرم، ساعت، پايه تلفن همراه و ...)  بر روی غربیلک فرمان اجتناب نمایید، زیرا در صورت فعال شدن سیستم کیسه هوا ممکن است به صورت شما آسیب جدی برساند.

10- هیچ نوع شیئی را بین خود و کیسه هوا قرار ندهید.

11- هرگز با قرار دادن دست های خود در وسط غربیلک فرمان رانندگی نکنید.

12- از قرار دادن ابزار و اشیاء بر روی داشبرد اجتناب نمایید، زیرا ممکن است در اثر فعال شدن کیسه هوا به سرنشین مجاور، آسیبی برسد و یا در عملکرد سیستم کیسه هوای راننده خللی وارد کند.

13- اطمینان حاصل نمایید که سرنشین جلو پاهای خود را بر روی داشبورد در حین حرکت خودرو نگذاشته باشد. مسافر و راننده همیشه سعی نمایند که نسبت به موقعیت داشبورد به صورت عمودی قرار گیرند و از دراز کشیدن و یا تکیه دادن به در، در حین رانندگی اجتناب نمایید.

14- در خودروهایی که دارای سیستم کیسه هوای جانبی می باشد هرگز نباید از روکش صندلی استفاده کرد.

15- كيسه هاى هوا هنگام واژگون شدن خودرو و يا وارد آمدن ضربه از پشت، عمل نمى كنند. در صورت وارد آمدن ضربه هاى شديد به قسمت زير خودرو، به علت وجود چاله، سنگ و ... احتمال فعال شدن كيسه هاى هوا و تجهيزات مربوطه وجود دارد.

16- هرگونه دستكارى يا تغيير سيستم كيسه هواى راننده يا سرنشين (كيسه هاى هوا، واحد كنترل الكترونيكى، سيم كشى ...) اكيدا ممنوع است (مگر توسط پرسنل آموزش ديده شبكه خدمات پس از فروش).

17- به منظور تضمين سيستم هاى ايمنى، بعد از بروز تصادف، سرقت يا اقدام به سرقت خودرو، به جهت كنترل اين سيستم ايمنى به نمايندگى هاى مجاز مراجعه نماييد.

18- هنگامى كه قصد فروش خودرو را داريد، خريدار را از وضعیت ایربگ آگاه كنيد و دفترچه راهنما را در اختيارش بگذاريد.

19- هنگام از رده خارج كردن خودرو، براى از بين بردن چاشنى هاى فعال كننده سيستم، به يكى از نمايندگى هاى مجاز مراجعه كنيد.

20- باز شدن کیسه های هوا در برخی موارد موجب زخمی شدن یا حتی مرگ رانندگانی شده که فاصله آنها تا فرمان خودرو بسیار کم بوده است، حداقل این فاصله باید 25 سانتی متر باشد. رعایت کردن این فاصله برای رانندگانی که بلند قد هستند، آسان است، اما رانندگان کوتاه قد، برای آن که پایشان به پدال گاز، ترمز و کلاچ برسد، ناچارند که بیش از اندازه خود را به فرمان خودرو نزدیک کنند. برای حل این مشکلات، از اهرم های تنظیم ارتفاع جلو و عقب بردن صندلی استفاده کنید. (نسل جدید کیسه های هوا که هوشمند هستند، به تازگی به بازار آمده است. سرعت باز شدن این کیسه ها بر حسب شدت تصادف، قد و وزن راننده و فاصله سر راننده تا فرمان خودرو تغییر می کند.)

21- نبايد كيسه هوا را با يك بالش نرم اشتباه گرفت، بلكه بايد در نظر داشت كه آن در زماني كمتر از 05/0 ثانيه يعني سريعتر از يك چشم بر هم زدن با سرعتي بيش از 400 كيلو متر بر ساعت به شكل بالشتك در مي آيد و خود اين ضربه مي تواند براي فردي كه به كيسه هوا نزديك است بسيار خطرناك باشد. لذا بر اساس قوانين سازمان ملي ايمني ترافيك بزرگراه ها در آمريكا، كودكان زير 12 سال بايد در صندلي عقب كه ميزان ايمني آن 35 درصد بيش از صندلي جلو است قرار گيرند.

22- در برخی از خودروها فعال بودن سیستم  ایربگ به بسته بودن کمربند ایمنی منوط شده است، لذا حتما همیشه هنگام رانندگی کمربند ایمنی  خود را ببندید.

  

 ***

 

1- Supplemental Inflatalbe Restraint

2- Supplemental Air Restraint

3- Vehicle Identification Number

4- Seating Reference Point

5- National Highway Traffic Safety Administration

 

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه