اقدامات ایمنی در مواجهه با زلزله

لیلا خالقی

 

مقدمه

کشور ایران روی کمربند زلزله قرار گرفته و یکی از لرزه‌خیزترین مناطق جهان به شمار می‌رود. آمار نشان می‌دهد که طی 2500 سال گذشته، کشور ایران به طور متوسط در هر 10 سال شاهد یک زلزله ویران کننده بوده است. زمین‌لرزه یک واقعیت طبیعی است که مواجهه با آن برای جامعه بشری اجتناب‌ناپذیر است. کارشناسان معتقدند یکی از مهم‌ترین عوامل در کاهش ضایعات زمین‌لرزه وجود آمادگی قبلی جامعه برای مواجهه با آن است. در ادامه، اقدامات ایمنی لازم در مراحل مختلف زلزله توصیه می‌گردد.

 

اقدامات ایمنی قبل از وقوع زلزله

1- محل‌های امن خانه خود را شناسایی کنید تا همه اعضای خانواده بعد از وقوع زمین‌لرزه در آنجا جمع شوند.

2- یک یا چند نقطه امن را در هر اتاق انتخاب کنید تا در مواقع ضروری بتوانید به آن نقاط پناه ببرید.

3- تمرین‌های دوره‌ای نجات را که در مدارس و از طریق رسانه‌ها آموزش داده می‌شوند، انجام دهید و این برنامه‌ها را هر چند وقت یک بار تکرار کنید.

4- دوره کمک‌های اولیه (به ویژه آموزش احیای قلبی و ریوی) را از طریق هلال احمر و یا سایر مراجع ذیصلاح بیاموزید.

5- از کارشناسان مجرب ساختمان دعوت کنید تا از منزل یا محل کار شما دیدن کنند و ایرادات ساختمان و راه‌حل‌های مقاوم سازی آن در برابر زلزله را در اختیار شما قرار دهند.

6- محل خواب شما نباید در کنار پنجره، زیر لوستر، تابلو، آینه و سایر اشیای شکننده و آویزان باشد.

7- راهروها و خروجی‌های منزل را بررسی کنید و وسایلی را که ممکن است بعد از وقوع زلزله سد راه شوند از آن مکان‌ها دور کنید.

8- وسایل سنگینی را که هنگام وقوع زلزله ممکن است سقوط کنند، از جمله کتاب‌ها، گلدان‌های آویز و لوسترها را در محل خود محکم ببندید.

9- اشیای بزرگ و سنگین را در قفسه‌های پایین قرار دهید و قفسه‌ها را محکم به دیوار متصل کنید.

10- اشیایی را که در قسمت خارجی ساختمان قرار دارند (مانند کولرها، گلدان‌های پشت پنجره و ظروف مواد غذایی) در جایی مناسب قرار دهید و یا در جای خود مستحکم کنید.

11- شیروانی و کلاهک دودکش‌های بخاری را که در زمان وقوع زلزله ممکن است سقوط کنند، بازرسی کنید.

12- ذخیره غذایی، ترجیحا به صورت کنسرو به اندازه مصرف سه روز آماده کنید.

13- کیف امداد و نجات هلال احمر را همواره در منزل آماده داشته باشید.

14- مواد آتش زا مانند رنگ، حشره‌کش و غیره را دور از اجاق و آبگرمکن قرار دهید.

15- مواد شیمیایی، سمی و خطرآفرین را در ظرف پلاستیکی مطمئن و در پایین‌ترین قسمت گنجه‌ها قرار دهید.

16- برای جلوگیری از حوادث ناشی از بروز زلزله حتما یک کپسول آتش‌نشانی در منزل داشته باشید و حتی‌الامکان آن را در آشپزخانه قرار دهید. هم‌چنین نحوه استفاده از آن را بیاموزید و به کلیه اعضای خانواده نیز آموزش دهید.

17- نزدیک‌ترین مراكز امدادرسانی مانند جمعیت هلال احمر، درمانگاه، آتش‌نشانی و قرارگاه‌های نیروی انتظامی را که در هنگام حادثه می‌توانند به شما کمک کنند، شناسایی کنید.

18- از توانایی‌های افراد خانواده مطلع باشید و وظایف افراد خانواده در مواقع خطر را از پیش مشخص کنید.

19- شیر اصلی گاز، فیوز اصلی برق، شیر اصلی ورود آب به منزل و یا محل کار خود را به دقت شناسایی کنید و اطمینان حاصل کنید که هیچ مانعی برای دسترسی به آن‌ها وجود ندارد.

 

اقدامات ایمنی در هنگام وقوع زلزله

1- اگر در داخل ساختمان هستید روی زمین بنشینید و به کمک بازوها و دست خود، سر و پشت گردن را محافظت کنید یا این‌که زیر یک میز محکم بنشینید و به پایه آن بچسبید و یا زیر درگاه یا گوشه‌های اتاق دور از پنجره‌ها بایستید و هرگز تلاش نکنید که از ساختمان خارج شوید.

2- از آسانسور استفاده نکنید و از اشیای بلند و سنگین و حفاظت نشده فاصله بگیرید.

3- اگر در اتومبیل هستید آن را در سمت راست خیابان متوقف کنید تا سمت چپ برای عبور خودروهای امدادی باز باشد. سپس اتومبیل را خاموش کنید ولی کلید را از جایش بیرون نیاورید. در داخل اتومبیل بمانید و از رادیو برای گرفتن اطلاعات بیشتر کمک بگیرید.

4- زیر پل یا گذرها رانندگی نکنید.

5- اگر در فروشگاه، سینما یا ساختمان‌های پرازدحام هستید، از هجوم به سمت درهای خروجی خودداری نمایید. فقط سعی کنید از ویترین‌ها، قفسه‌ها و سایر اشیای سنگین فاصله بگیرید.

6- در صورتی که روی ویلچر قرار دارید همان جا بمانید و آن را قفل کنید.

7- اگر در آزمایشگاه‌ها و مکان‌های مشابه هستید، حتی‌الامکان از مواد شیمیایی فاصله بگیرید.

8- اگر در خارج از منزل هستید به نقطه امنی دور از ساختمان‌ها، درختان و سیم‌های برق پناه ببرید.

9- مراقب شکاف‌های زمین، آتش‌سوزی و ترکیدگی لوله‌های آب باشید تا هنگام گریز از خانه صدمه نبینید.

10- از خیابان‌ها و کوچه‌های تنگ و باریک فورا خارج شوید.

11- از پل‌های عابر پیاده و پل‌های هوایی ماشین‌رو، دور شوید.

12- از دیوارهای سنگ کاری شده، بخاری دیواری و شیشه‌های بزرگ فاصله بگیرید.

13- تا توقف کامل زلزله در جای خود بمانید.

 

اقدامات ایمنی پس از وقوع زلزله

الف ـ اگر در داخل ساختمان هستید:

1- آرامش خود را حفظ و دیگران را نیز به آرامش دعوت کنید.

2- برای مقابله با خطرهای ناشی از پس لرزه‌های احتمالی آماده باشید.

3- برای پیشگیری از وقوع آتش‌سوزی، جریان برق را قطع کنید و شیر گاز را ببندید. اگر شیر گاز شکسته است و بستن آن امکان‌پذیر نیست، به سرعت محل را ترک کنید.

4- اگر آب هنوز در لوله‌ها جریان دارد، چندین ظرف آب ذخیره کنید و شیر را ببندید. در صورتی که جریان آب قطع شده باشد برای تهیه آب ضروری از قالب‌های یخ درون یخچال و منبع آب استفاده کنید.

5- در محل‌هایی که بوی گاز استشمام می‌شود از روشن کردن کبریت، فندک، سیگار و چراغ خودداری کنید.

6- اگر آتش‌سوزی در داخل ساختمان رخ داده است، برای جلوگیری از سرایت آن به سایر مناطق فوراً آتش را مهار کنید. اگر آتش‌سوزی تا حد زیادی گسترش یافته است محل را ترک کنید.

7- برای نجات مجروحان و زیر آوار ماندگان به خصوص افراد آسیب پذیر نظیر کودکان، سالمندان، معلولان و بیمارانی که در همسایگی شما هستند، تلاش کنید.

8- افرادی را که به شدت مجروح شده‌اند حرکت ندهید، مگر آن‌که خطر خفگی آن‌ها را تهدید کند.

9- رادیوی خود را روشن بگذارید تا از آخرین اخبار و دستورالعمل‌ها مطلع شوید.

10- از تلفن جز در مواقع ضروری استفاده نکنید. اشغال نبودن تلفن به کسانی که از حادثه نجات یافته‌اند این امکان را می‌دهد تا با شما تماس بگیرند و شما را راهنمایی کنند.

11- از مصرف مواد خوراکی آلوده یا موادی که در معرض شیشه‌های شکسته قرار گرفته‌اند، خودداری کنید.

12- منزل را بازدید کنید تا از خرابی‌های غیرظاهری مطلع شوید.

13- اگر بوی گاز به مشامتان رسید کلید برق را نزنید و از وسایل برقی به هیچ وجه استفاده نکنید. به سرعت شیر اصلی گاز را ببندید و در صورت امکان درها و پنجره‌ها را باز کنید.

14- برای پیدا کردن مکان‌های نشت گاز و نقاطی که در معرض خطر آتش‌سوزی هستند حتی الامکان از چراغ قوه استفاده کنید.

15- در ساعت‌های اولیه بعد از سانحه از غذاهای کنسروی استفاده نمایید و از پخت و پز غذا خودداری کنید.

16- درب کمدها و قفسه‌ها را در مواقع ضروری با احتیاط باز کنید و مواظب سقوط اشیا باشید.

17- از شایعه پراکنی جدا پرهیز کنید.

 

ب ـ اگر در خارج از ساختمان هستید:

18- از تجمع در خیابان‌ها بپرهیزید و مسیرها را برای عبور و مرور وسایل نقلیه امدادی باز بگذارید.

19- به دیدن مناطق اطراف نروید و از نزدیک شدن به ساختمان‌های تخریب شده خودداری کنید.

20- به سیم‌ها و کابل‌های برق دست نزنید.

21- با امدادگران و نیروهای انتظامی در امر کمک رسانی همکاری کنید ولی مانع و مزاحم فعالیت آن‌ها نشوید.

22- بعد از وقوع زمین‌لرزه، افراد زیادی می‌توانند به شما کمک کنند. با والدین،مربیان و مددکاران هلال احمر صحبت کنید.

23- بعد از زمین‌لرزه از ناحیه تخریب شده دور شوید تا آن ناحیه پاکسازی شود.

24- تجهیزات کمکی را برای زمین‌لرزه‌های احتمالی بعدی نگهداری کنید.

25- سعی کنید تا سه روز پس از حادثه از خودروی شخصی استفاده نکنید.

 

نتیجه‌گیری

آموزش عمومی یکی از مهم‌ترین روش‌های کاهش خسارت جانی و مالی ناشی از زلزله است. آموزش می‌تواند از طریق رسانه‌های عمومی، مراکز آموزشی و دولتی صورت گیرد. همچنین در مواردی که احتمال وقوع حادثه در مکان یا زمان خاصی بیشتر باشد، می‌توان مراکز خاصی جهت اطلاع رسانی و واکنش فوری پیش‌بینی کرد.

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه