الگوی پیشنهادی مدیریت حمل و نقل در شرایط بحران

رضا علیخانی كوشكك

 

1-مقدمه

حادثه در هر مكان و زمانی ممكن است روی دهد و این امر غالبا بدون هشدار قبلی می‌باشد. به طور متوسط هرساله حداقل 20 فاجعه بزرگ ناشی از عوارض و بلایای طبیعی در جهان رخ می‌دهد. شاید طی دو دهه گذشته بیش از سه میلیون انسان جان خود را در اثر سوانح و بلایای طبیعی از دست داده‌اند و نزدیك به یك میلیارد نفر بی‌خانمان شده‌اند و یا محل زندگی خود را به‌ناچار ترك كرده‌اند. در این میان %95 از مرگ و میرهای ناشی از سوانح، در بین توده‌های جوامع فقیر كشورهای در حال توسعه (جایی‌كه بیش از یك سوم جمعیت جهان در آن بوده‌اند) رخ داده است. متاسفانه بخش اعظم سوانح طبیعی (كه همراه با خسارت و تلفات اقتصادی بوده است) در قاره بزرگ آسیا واقع شده است و در دو دهه گذشته یعنی از سال 1969 الی سال 1993 سهم این قاره بیش از یك سوم سوانح عمده جهان بوده است. كشور ما به عنوان یكی از كشورهای بزرگ قاره آسیا، بعد از چین، هند، بنگلادش و پاكستان بیشترین تلفات و خسارات را در اثر سوانح و بلایای طبیعی متحمل شده است كه مشخص‌ترین آنها در این دو دهه، زلزله سال 1357 طبس، زلزله سال 1369گیلان و زنجان و زلزله 1382 بم و سیلاب‌های مخرب و گسترده سالهای 1358، 1365، 1371 و 1372 با میلیاردها ریال خسارات جانی و اقتصادی بوده‌اند.

حوادث و سوانح  به شرح ذیل قابل تقسیم‌بندی و تعریف می باشند:

الف) حوادث و سوانح طبیعی و ناگهانی اعم از:

بهمن، دوره سرمای طولانی مدت، زلزله، پس‌لرزه، سیل، سیلاب‌های ناآرام، سیلاب‌های ناگهانی، تخریب سد، دوره گرمای بلند مدت، گردباد، طوفان، تگرگ، طوفان شنی، امواج طوفانی، طوفان‌های رعدآسا، طوفان استوایی، هجوم حشرات و حیوانات، ریزش كوه، رانش زمین، كمبود نیروی برق، امواج ناشی از جزر و مد، فوران كوه‌های آتشفشان ، خشكسالی، قحطی، بیابان‌زایی.

ب) حوادث ساخته دست بشر و ناگهانی اعم از:

ریزش ساختمان، فروریختن ساختمان، ریزش یا نشت معدن، تصادفات حمل و نقل، سوانح تكنولوژی- صنعتی، انفجارات شیمیایی، هسته‌ای یا گرما هسته‌ای، معدنی، آتش‌سوزی، باران اسیدی و آلودگی شیمیایی و . . .

ج) حوادث ساخته دست بشر و درازمدت اعم از:

درگیری‌های داخلی، جنگ بین‌المللی، .....

با توجه به اینكه بیش از چهل مجموعه از بلایای طبیعی در سطح جهان تشخیص داده شده است و با توجه به وضعیت جغرافیایی كشور جمهوری اسلامی ایران، احتمال وقوع حداقل سی و یك مجموعه از بلایای طبیعی در این كشور وجود دارد كه عبارتند از:

زلزله، سیل، بهمن، طوفان، رانش زمین، خشكسالی ، آتشفشان ، انجماد و سرمازدگی، آتش‌سوزی جنگلی، نفوذ و پیشروی آب دریا، فرسایش خاك، رسوب‌زایی، آلودگی نفتی،كویرزایی، آلودگی محیط زیست، آفات و بیماری‌های نباتی، خطرات ژئوترمال (زمین گرمایی)، باتلاق‌زایی، ریزش‌ها، نوسانات زمین، خودسوزی میدان‌های زغالی.

آسیب‌پذیری یك مشخصه انسانی است که می‌توان آن را افزایش یا كاهش داد. شاید نتوان از وقوع بلایای طبیعی بعنوان یك پدیده فیزیكی جلوگیری نمود اما با ایجاد آمادگی اجتماعی و ایجاد تدابیر پیش‌بینی شده می‌توان میزان آسیب‌های ناشی از این بلایا را كاهش داد. بنابراین امروزه اگر كشوری در برنامه‌ریزی‌های خود برای توسعه، اثرات مثبت و منفی سوانح را مورد ارزیابی و توجه قرار ندهد، آن برنامه در عمل موفقیت چندانی نخواهد داشت. زیرا توسعه مستلزم دگرگونی بنیادی در نهادهای اجتماعی است.

 

2-بحران

بحران در طول تاریخ مكتوب بشری همواره با انسان بوده است. نسل‌های بشر مجبور به تحمل بحران‌ها، خسارات و صدمات ناشی از آن بوده و گاهی از مشقات آن رها شده؛ اما زندگی بشر همواره این روند و چرخه را طی نموده است. به هر حال عوامل خاصی وجود دارند كه باید از نقطه‌نظر مدیریت بحران مورد توجه قرار گیرند. برای تعریف بحران در ادبیات فنی از مفاهیم مختلفی استفاده شده است، لیكن در مجموع اكثر تعاریف در موارد ذیل مشترك می‌باشند:

  • قطع و انفصال روند طبیعی زندگی بشر
  • اثرات ناگوار انسانی (فوت، آسیب دیدگی، مشقت و بیماری)
  • اثرات مخرب در تشكیلات اجتماعی (از بین رفتن و خسارت دیدن سیستم‌های دولتی، تاسیسات، سرویس‌های ضروری و ...)
  • گسترش فزاینده نیازهای مردمی (سرپناه، غذا، پوشاك و ...).

تجزیه و تحلیل اثرات ناشی از بحران‌های مختلف با توجه به شرایط محلی آنها، دارای اهمیت بسیار بالایی برای مسوولان بحران‌ها می‌باشد. زیرا با انجام چنین بررسی‌هایی می‌توان بسیاری از نیازهای مطرح در مواقع بروز بحران را از قبل مورد شناسایی و بررسی قرار داد و در هنگام بروز بحران برآورده نمود. با توجه به اهمیت این موضوع در جوامع بشری، تعاریف گوناگونی در این خصوص وجود دارد كه بعضی از آنها به شرح ذیل می‌باشد:

  • بحران، حادثه‌ای است كه در اثر رخدادها و عملكردهای طبیعی و انسانی بطور ناگهانی، بوجود می‌آید، مشقت و سختی را به یك مجموعه یا جامعه انسانی تحمیل می‌كند و برطرف كردن آن نیاز به اقدامات ضروری و فوق‌العاده دارد.
  • یك حادثه ناگهانی و مصیبت‌بار كه موجب خسارات فراوان (مادی، مرگ و ناراحتی) می‌شود.
  • حادثه‌ای كه بطور طبیعی و یا توسط بشر، بطور ناگهانی و یا بصورت فزاینده بوجود می‌آید و مشقت و سختی را به جامعه انسانی تحمیل می‌كند كه جهت برطرف نمودن آن نیاز به اقدامات اساسی و فوق‌العاده می‌باشد.
  • بحران، وضعیتی است كه در اثر سوانح و حوادث طبیعی یا غیر طبیعی بوجود می‌آید و حیات، آرامش و سلامتی انسان را تهدید می‌كند. وضعیت بحرانی به لحاظ نوع، كیفیت وقایع و سوانح و نحوه بروز آنها ممكن است از یك واقعه كوچك كه خسارت و هزینه‌های كمتری دارد تا سوانح گسترده و عظیم را در برگیرد.

 

3-مدیریت بحران

الف) مدیریت سوانح:

در جهان امروز، مدیریت سوانح را یكی از مراحل چرخه مدیریت بحران تلقی می‌كنند و دانشمندان علم مدیریت آن را چنین تعریف می‌كنند:

مدیریت سوانح به عنوان واژه‌ای جامع با كلیه جنبه‌های برنامه‌ریزی و مقابله با سوانح، فعالیت‌های قبل و بعد از سوانح را دربر می‌گیرد. مدیریت سوانح، مدیریت احتمالات، خطرات و عواقب سوانح را شامل می‌شود.

متخصصین و دانشمندان علم مدیریت از اوایل دهه 1950 به مسایل مدیریتی مربوط به سوانح توجهی خاص نموده و نظرات متعددی را در این نوع مدیریت ارایه نموده‌اند. از دیدگاه مباحث جامعه‌شناسی مدیریت سوانح به هشت دوره به شرح ذیل تقسیم می‌شود:

  • پیش از اضطرار
  • هشدار
  • تهدید
  • وقوع
  • ارزیابی
  • نجات
  • درمان
  • بهبود

همچنین فرآیند مدیریت سوانح را می‌توان به پنج مرحله اصلی به شرح ذیل تفكیك نمود:

  • مرحله سازگاری (دوره زندگی عادی)
  • مرحله احتیاطی (پیش‌بینی احتمال وقوع یك فاجعه)
  • مرحله وقوع (سانحه واقع می‌شود)
  • بهبود و درمان
  • مرحله سازگاری مجدد

در دهه هشتاد، سازمان ملل متحد نیز با تاسیس اداره هماهنگی امداد سوانح در سال 1986، فرآیند مدیریت فاجعه (سانحه) را تحت نمودار ذیل مطرح نمود:

 

 

 ب) مدیریت مخاطرات (ریسك)

فرآیندی است كه سطح تحمل یك خطر مشخص را در جامعه شناسایی می‌كند و در جهت تصمیم‌گیری برای اقدامات مربوط به كاهش اثرات مخاطرات و مقابله با آنها بكار می‌رود. این فرآیند با توجه به منافع و هزینه‌های كاهش مخاطرات انجام می‌گیرد.

ج) مفهوم ویژه مدیریت بحران

مدیریت بحران همان فرآیند عملكرد و برنامه‌ریزی مقامات دولتی و دستگاه‌های اجرایی دولتی و عمومی است كه با مشاهده و تجزیه و تحلیل بحران (بصورت یكپارچه، جامع و هماهنگ) و با استفاده از ابزارهای موجود تلاش می‌كنند تا از وقوع حوادث پیشگیری كنند و در صورت بروز آنها، در جهت كاهش آثار، امكانات لازم را بكار گیرند و بمنظور امدادرسانی سریع و بهبود اوضاع تا سطح وضعیت عادی تلاش نمایند.

مدیریت بحران تمركز دقیق و صحیح بر نیازمندی‌ها در سطوح مختلف حكومتی را طلب می‌کند. لازم است در مسایل زیر كاملا دقیق بوده و بدون ابهام به آن عمل شود:

  • تهدیدات و خطرات احتمالی
  • منابع موجود و سطح دسترسی به آنها
  • شرایط و نیازهای سازمانی
  • نیازهای برنامه‌ریزی
  • اقدامات لازم در رابطه با بخش‌های چرخه مدیریت سوانح
  • آموزش.

سیستم جامع مدیریت بحران باید مخاطرات بالقوه و منابع موجود را با احتمالات موازنه كرده تا با استفاده از منابع موجود بتواند بحران را كنترل نماید. همچنین راهكارهای لازم به منظور كاهش یا جلوگیری از اثرات ناشی از بحران را بكار برده و خدمات لازم را در خصوص امداد و نجات افراد، تامین نیازمندی‌های آنها و بازسازی مناطق بحران‌زده بعمل آورد.

چرخه مدیریت بحران شامل بخش های ذیل می‌باشد:

  • پیشگیری
  • كاهش اثرات
  • آمادگی
  • وقوع بحران
  • پاسخگویی
  • بهبود و بازسازی
  • توسعه ملی

در این راستا بر اساس طرح جامع مدیریت بحران در خصوص امداد و نجات كشور (مصوبه هیات وزیران – 1382) وظایف مدیریت بحران در هر یك از موارد ذكر شده به شرح زیر می‌باشد:

  • پیشگیری: مجموعه اقداماتی كه پیش، هنگام و پس از وقوع بحران با هدف جلوگیری از وقوع مخاطرات، كاهش ریسك و آثار زیان‌بار آن انجام می‌شود.
  •  آمادگی: مجموعه اقداماتی است كه توانایی جامعه (دولت و مردم) را در انجام مراحل مختلف مدیریت بحران افزایش می‌دهد و شامل جمع‌آوری اطلاعات، پژوهش، برنامه‌ریزی و ایجاد ساختار مدیریتی، آموزش، تامین منابع و امكانات است.
  • مقابله: شامل ارایه خدمات اضطراری (به دنبال وقوع بحران) با هدف نجات جان و مال انسان‌ها می‌باشد و در برگیرنده فعالیت‌های امداد و نجات، بهداشت و درمان، تغذیه، اسكان، تامین امنیت، ترابری، ارتباطات، تدفین، دفع مواد زاید، دفع فاضلاب، مهار آتش، كنترل مواد خطرناك و سوخت‌رسانی می‌باشد.
  • بازسازی: شامل بازگرداندن شرایط یك منطقه آسیب‌دیده پس از بحران به شرایط عادی با درنظر گرفتن ویژگی‌های توسعه پایدار و كلیه ضوابط ایمنی است.

در حیطه موارد ذكر شده اهم تخصص‌های لازم در مدیریت بحران به شرح ذیل می‌باشد:

  • جستجو و نجات
  • ارزیابی، جمع‌آوری و تهیه گزارشات
  • كمك‌های اولیه
  • تیم‌های پزشكی سیار
  • تخلیه
  • رفاه اضطراری افراد بحران‌زده
  • ارایه خدمات اضطراری
  • مدیریت اطلاعات
  • بررسی منابع اطلاعاتی سایر كشورها.

با توجه به توضیحات داده شده در سطح عملیاتی مدیریت بحران، تخلیه اضطراری و پشتیبانی مناطق بحران‌زده نیازمند یك بخش فعال لجستیك می‌باشد كه وظایف اصلی برآورد نیازمندی‌ها، تامین، توزیع، حمل و نقل، انبار، نگهداری، تعمیرات و بازسازی را بر عهده دارد بخش لجستیك از دو بخش اصلی پشتیبانی و حمل و نقل تشكیل شده است كه در این مقاله صرفا به وظایف بخش حمل و نقل پرداخته می‌شود.

 

4-حمل و نقل در بحران

امروزه نقش و اهمیت جابجایی كالا و مسافر و به موقع رساندن آنها، در شرایط بحرانی بر كسی پوشیده نیست و این تحرك و جابجایی توسط وسایل نقلیه از قبیل هواپیما، كشتی، خودرو و راه‌آهن امكان‌پذیر می‌شود. این موضوع یكی از عوامل كلیدی در صحنه مواجهه با شرایط بحرانی، امداد و نجات و پشتیبانی مناطق بحران‌زده محسوب می‌شود. در اصول مدیریت سوانح اكثر كشورها، تحرك بعنوان یك عامل اساسی و اصلی شناخته می‌شود و كشورها بدنبال این هستند كه تا آخرین حد توان، امكاناتی كه باعث افزایش این تحرك می‌گردند را بهینه نموده و در اختیار داشته باشند. در این خصوص بمنظور وارد شدن به این مقوله لازم است ابتدا نقش حمل و نقل در شرایط بحران را مورد بررسی قرار دهیم. نمودار 1 فعالیت‌های این بخش را بصورت ذیل نمایش می‌دهد.

 

 

 نمودار 1

 

بنابراین وظایف این بخش شامل موارد ذیل می‌باشد:

  • توزیع مصدومین
  • انتقال افراد سالم
  • تامین و توزیع اقلام دارویی و تامین مواد غذایی
  • كاهش اثرات تخریب
  • تامین سرپناه و امكانات اسكان
  • ایجاد معابر و تسهیلات

عوامل موثر در نقل و انتقالات درشرایط بحرانی به شرح ذیل می‌باشد:

  • سیاست‌ها و استراتژی‌های مدیریت حمل و نقل در شرایط بحران (بصورت كلی)
  • اهداف و ماموریت‌های ناوگان حمل و نقل در شرایط بحران
  • تشكیل گروه‌ها و تیم‌های عملیاتی با سلسله مراتب شخصی در سطوح كشوری، استانی، شهری و منطقه‌ای
  • شناخت و ارزیابی فجایع و بحران‌های قابل وقوع در مناطق مختلف و انجام پیش‌بینی و برنامه‌ریزی‌های حمل و نقل و اتخاذ سیاست‌های تخصصی متناسب
  • نمودارها، نقشه‌ها، جداول زمانی و ابزارهای جهت‌یابی بمنظور بهره‌برداری در سیستم حمل و نقل
  • وجود خودروها، ماشین‌آلات، تجهیزات و ابزارآلات مورد نیاز در سیستم حمل و نقل و همچنین رانندگان زبده و كارآمد و اتخاذ تدابیر لازم در این خصوص
  • وضعیت راه‌ها، جاده‌ها، پل‌ها و پیش‌بینی‌های لازم جهت تخمین میزان خرابی، انسداد و از بین رفتن معابر و جاده‌ها و پیش‌بینی امكانات مورد نیاز جهت حفظ آمادگی و انجام هماهنگی‌های لازم قبل و بعد از وقوع بحران
  • شناسایی منابع حمل و نقل به منظور بهره‌برداری از آنها در شرایط وقوع بحران
  • پیش‌بینی سیستم‌های مورد نیاز ارتباطی و كنترل در بخش حمل و نقل و استفاده از حمل و نقل هوشمند در شرایط بحران.

بر اساس توضیحات داده شده در این مبحث و نمودار فعالیت‌های حمل و نقل در شرایط بحران، مدیریت حمل و نقل از لحاظ وظیفه‌ای و كاركردی به زیر‌بخش‌های ذیل جهت اجرای عملیات امداد و نجات تقسیم‌بندی می‌شود:

الف) عملیات تخلیه افراد از مناطق بحران‌زده

ب) عملیات پشتیبانی و لجستیكی

ج) عملیات واكنش اضطراری

د) كنترل راه‌ها و جاده‌ها

و) سیستم اطلاعاتی و ارتباطی .

لذا بصورت تخصصی‌‌تر می‌توان نقش و وظایف مدیریت حمل و نقل را در هر یك از زیر‌بخش‌های ذیل مشاهده نمود:

الف) تخلیه افراد از مناطق بحران‌زده

  • ایجاد آمادگی در مردم به‌منظور تخلیه شهری با تكیه بر برنامه‌های آموزشی
  • اطلاع‌رسانی عمومی بمنظور تخلیه بموقع افراد از شهر
  • برنامه‌ریزی حركت افراد و خودروها در شهر (بعنوان مثال ممنوعیت حركت خودروهای شخصی و انتقال تمامی افراد با خودروهای عمومی)
  • شناسایی رمپ‌های ورودی و خروجی شهر و همچنین برنامه‌ریزی و اولویت‌بندی تخلیه افراد از شهر (قبل از وقوع بحران)
  • شناسایی معابر مختلف عبور و مرور در شهر و منطقه‌بندی نمودن شهر جهت خروج افراد (قبل از وقوع بحران)
  • هماهنگی با مراكز كنترل ترافیك و پلیس
  • شناسایی و تقسیم‌بندی شهر از لحاظ میزان خسارات و عوارض ایجاد شده و اولویت‌بندی مناطق مربوطه جهت انتقال و جابجایی افراد و تجهیزات
  • توسعه معیارهای امنیتی و ایمنی
  • برنامه‌ریزی برای تخلیه انبوه، شامل شناسایی صحیح راه‌ها و مسیرها، آموزش عمومی افراد، استفاده از خودروها و ماشین‌آلات مناسب.

 

ب) عملیات پشتیبانی و لجستیكی

  • تعیین و شناسایی منابع حمل و نقل (قبل، بعد و حین بحران)
  • انجام هماهنگی و ایجاد ارتباط با منابع حمل و نقل جهت تامین وسایل نقلیه مورد نیاز
  • شناسایی ابعاد فاجعه و تخمین میزان نیازمندی‌ها و درخواست‌ها
  • برنامه‌ریزی و اولویت‌بندی جابجایی بار و مسافر (میزان و حجم بار و مسافر، نوع مسیر، نوع وسایل نقلیه مورد نیاز، زمان حركت)
  • شناسایی و تامین وسایل نقلیه مورد نیاز
  • صدور مجوز حركت
  • اسكورت
  • كنترل حركات
  • شناسایی سكوهای بارگیری و انبارها
  • تعیین و تامین تجهیزات مورد نیاز بارگیری و تخلیه
  • شناسایی سردخانه‌های سالم و قابل استفاده در منطقه

ج) عملیات واكنش اضطراری

  • ایجاد امكان امداد و كمك‌رسانی به مردمی كه در معرض ریزش آوار و یا خطرات جانی هستند
  • ایجاد شرایط لازم برای حركت تیم‌های پزشكی و آمبولانس‌ها
  • ایجاد شرایط لازم برای دسترسی و حركت خودرو‌های آتش‌نشانی در سطح مناطق ویران شده
  • ایجاد مسیرهای كافی برای رساندن آب و غذا و سایر ملزومات
  • ایجاد شرایط مناسب جهت وارد شدن نیروهای نظامی و انتظامی به منطقه
  • ایجاد شرایط مناسب برای ورود مسوولین به منطقه جهت بازدید، كنترل و بررسی
  • ایجاد بسترهای لازم جهت ورود امدادگران خارج از منطقه بحران‌زده
  • برنامه‌ریزی‌به منظور بهبود فعالیت‌های حمل و نقل و فعالیت‌های منطقه‌ای
  • ایجاد یكپارچگی بین بخش حمل و نقل و سایر بخش‌های دیگر
  • شناسایی راه‌ها، مسیرها و معابر و پارامترهایی چون معیار شكست پل‌ها، معیار شكست ساختمان‌ها، معیار شكست جریان ترافیك جهت انجام بهتر خدمات اضطراری
  • هماهنگی با بخش‌های مختلف (پلیس، كنترل ترافیك و ...) جهت تسهیل انجام خدمات اضطراری
  • پیش‌بینی مشكلات ناشی از وقوع بحران در مسیرهای دسترسی مختلف (قبل از وقوع بحران)
  • پیش‌بینی نیازمندی‌های مختلف اعم از وسایل حمل و نقل و تجهیزات مورد نیاز جهت انجام واكنش اضطراری درشرایط بحران
  • ارایه راه‌حل‌هایی برای جبران مشكلات ترافیكی ناشی از عوارض پس از بحران
  • استفاده از هلیكوپتر و هواپیما برای ارایه خدمات آمبولانس و آتش‌نشانی
  • استفاده از خودروهای تاكتیكی و نفربرهای نظامی

د) كنترل راه‌ها و جاده‌ها

  • شناسایی راه‌ها، جاده‌ها، ابنیه و تاسیسات درون شهری
  • انجام رایزنی و هماهنگی با نهادها و بخش‌های مرتبط عمرانی جهت ارایه پیشنهادات و راه‌حل‌های مقاوم‌سازی راه‌ها، جاده‌ها و ابنیه
  • ایجاد امكانات و شرایط لازم در محورهای اصلی جهت انجام خدمات امداد و نجات در صورت بروز بحران
  • شناسایی و هماهنگی با فرودگاه‌ها، پایانه‌ها و مبادی تخلیه و بارگیری جهت انجام خدمات امداد و نجات

و) سیستم‌های اطلاعاتی و ارتباطی

استفاده از GPS، GIS، NSDI، و سایر ابزارهای مربوط به تبادل و ایجاد داده‌های مكانی در سیستم حمل و نقل که در راستای اهدافی چون پیش‌بینی نیازمندی‌ها، ذخایر اطلاعات، تخصیص منابع حمل و نقلی، كنترل حركات خودرو، شناسایی مسیرها، انتخاب مسیر، ارزیابی عملكرد و ردیابی خودرو و محموله باشد.

 

 

 

5-الگوی پیشنهادی سیستم حمل و نقل در شرایط بحران

با توجه به اهمیت بخش لجستیك در عملیات امداد و نجات و نیاز مبرم به ایجاد یك ساختار و تركیب یكپارچه در بخش‌های ستادی و صفی مدیریت بحران (در بدنه دولتی و غیردولتی) انجام موارد ذیل از اهمیت بالایی برخوردار است:

  • ایجاد یك سیستم مدیریت لجستیك فعال در تمام سطوح ستادی و صفی مدیریت بحران
  • تشكیل مدیریت‌های پشتیبانی و حمل و نقل مستقل در تمام سطوح مدیریت لجستیك
  • ایجاد و تامین امكانات و تجهیزات مورد نیاز سیستم حمل و نقل متناسب با فعالیت‌های امداد و نجات در شرایط بحران

بدین منظور یك مدل پیشنهادی برای طراحی سیستم گسترده حمل و نقل در مدیریت بحران از دو منظرساختاری و كاركردی به شرح ذیل مطرح می‌گردد:

الف) از منظر ساختاری

  • منطقه‌ای نمودن سیستم حمل و نقل كشور در شرایط بحران بر اساس پارامترهای مختلف (نوع بحران و حوادث قابل پیش‌بینی، میزان خسارات قابل پیش‌بینی، تعداد استان‌ها و شهرها، فاصله شهرها و مناطق، موقعیت جغرافیایی شهرها و مناطق، وضعیت و شرایط جاده‌ای، منابع، امكانات، تجهیزات، شرایط فرهنگی و ....) بطوری كه هر منطقه مجموعه‌ای از چند شهر و یا استان می‌باشد كه توسط یك سیستم حمل و نقل مركزی امداد و نجات، پشتیبانی می‌شود.
  • بخش حمل و نقل مذكور در هر منطقه بعنوان زیر مجموعه‌ای از یك سازمان امداد و نجات منطقه‌ای تعریف شده و مستقل از بخش پشتیبانی در زیرمجموعه لجستیك سازمان امداد و نجات مطرح شده می‌باشد.
  • در نظام مرحله‌ای سیستم مدیریت بحران و ساختار تشكیلاتی مربوطه در سطوح ملی، استانی و منطقه‌ای اعم از ستادی و صفی، می‌بایست یك بخش تعریف شده تحت عنوان مدیریت لجستیك پیش‌بینی شود. همچنین در سلسله مراتب مدیریتی آن می‌بایست بخش مدیریت حمل و نقل نیز پیش‌بینی گردد كه وظیفه مدیریت، برنامه‌ریزی، نظارت ، كنترل و حمایت بخش‌های عملیاتی و منطقه‌ای خود را بر عهده دارند.
  • می‌بایست متناسب با شرایط منطقه‌ای حاكم (نوع ماموریت، نوع بحران، وضعیت جغرافیایی و آب و هوایی، میزان جمعیت، امكانات و تجهیزات موجود) كلیه امكانات و تجهیزات مورد نیاز بخش حمل و نقل (از لحاظ نوع و تعداد) اعم از هلیكوپتر، هواپیما، انواع خودروهای مختلف، ماشین‌آلات، ابزارآلات و تجهیزات تعریف، پیش‌بینی و تامین گردد.
  • می‌بایست كلیه منابع تامین كننده نیازمندی‌های حمل و نقل اعم از زمینی، هوایی و دریایی مورد شناسایی قرار گیرند.
  • مطابق با امكانات و تجهیزات مورد نیاز حمل و نقلی، فضا و مكان كافی جهت پارك، استقرار و نگهداری آنها، پیش‌بینی، طراحی و مهیا گردد.
  • ساختار تشكیلاتی مربوطه می‌بایست متناسب با وظایف متعدد این بخش اعم از پشتیبانی و حمل و نقل بار و مسافر، امداد و نجات و بازسازی  از یك تركیب یكپارچه، مجهز و تیم تخصصی با تعداد نفرات كافی برخوردار باشد.
  • علاوه بر سیستم حمل و نقل منطقه‌ای در مناطق تعریف شده، یك مركز گسترده و فعال لجستیكی متشكل از (بخش پشتیبانی و حمل و نقل) در تهران به عنوان بخش كلی كه وظیفه حمایت و تامین نیازمندی‌های بخش‌های منطقه‌ای (خصوصا در بخش حمل و نقل) را بر عهده دارد، ایجاد شود. این بخش مركزی، بزرگتر، گسترده‌تر و مجهزتر از بخش‌های منطقه‌ای بوده و از امكانات حمل و نقلی تخصصی‌تر برخوردار است.
  • امكانات و تجهیزات حمل ونقل به هر یك از مناطق پیش‌بینی شده در سطح كشور، قابل تامین توسط یكی از منابع ذیل می‌باشد:

- امكانات و تجهیزات سیستم حمل و نقل منطقه‌ای

- امكانات و تجهیزات بخش دولتی و خصوصی اعم از نهادها، سازمان‌ها و نیروهای مسلح

- امكانات و تحهیزات سیستم حمل و نقل سایر مناطق پشتیبانی

- امكانات و تجهیزات مربوط به سیستم حمل و نقل مركزی.

  • امكانات و تجهیزات سیستم حمل و نقل منطقه‌ای محدود است. لذا لازم است از طریق مذاكره با مدیریت منابع حمل و نقل ذكر شده در بند قبل و عقد قرارداد با آنها و سایر توافقات مدبرانه نیازمندی‌های مربوطه تامین شوند.
  • سیستم حمل و نقل منطقه‌ای می‌بایست ارتباط تنگاتنگی با سیستم حمل و نقل مركزی و سایر سیستم‌های حمل و نقل منطقه‌ای داشته باشد.
  • بمنظور تسهیل در امر فعالیت‌های حمل و نقل (جابجایی كالا و مسافر و امداد و نجات)، سیستم حمل و نقل منطقه‌ای می‌بایست با سازمان كنترل ترافیك شهری و پلیس تعاملات لازم را بعمل آورده و همچنین ارتباطات گسترده‌ای را با بخش‌های مختلف دولتی داشته باشد.
  • بخش حمل و نقل منطقه‌ای می‌بایست كلیه منابع و بخش‌های عملیاتی مختلف و مرتبط با سیستم حمل و نقل اعم از تعمیرگاه‌ها، پمپ بنزین‌ها و ... را شناسایی نموده و تعاملات لازم در این خصوص را بعمل آورد.

ب) از منظر کارکردی

بر اساس شرح وظایف یاد شده برای سیستم حمل و نقل منطقه‌ای این مجموعه شامل اجزای تشكیلاتی زیر می‌باشد:

  • مدیر مجموعه: جهت مدیریت، تصمیم‌گیری برنامه‌ریزی، هماهنگی‌های لازم و هدایت و كنترل مجموعه
  • دایره یا واحد وسایل نقلیه و ایمنی راه‌ها: بمنظور تامین و تجهیز وسایل حمل و نقل، نگهداری امكانات و تجهیزات، تامین سوخت و قطعات یدكی و عقد قرارداد دوجانبه و توافقات لازم با بخش‌های عمومی و خصوصی و همچنین بررسی و كارشناسی راه‌ها و جاده‌ها و پیش‌بینی نیازمندی‌های سیستم حمل و نقل مدیریت بحران در راه‌ها و جاده‌ها، هماهنگی و تعامل با پلیس و سایر نهادها
  • دایره یا واحد حمل و نقل بار و مسافر: به‌منظور پیش‌بینی نیازمندی‌ها، دریافت‌ها، درخواست‌ها، اعزام وسایل نقلیه، صدور مجوز، كنترل حركات، تامین اسكورت و مسیریابی به كمك بخش‌های عمومی و خصوصی
  • دایره یا واحد امداد و نجات: بمنظور امداد و نجات و تخلیه افراد از شهر و كنترل ترافیك درون شهری.

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه