5 گام در ارزیابی ریسك

احسان سلمانی تهرانی

 

مقدمه

در بیشتر شركت‏های تجاری و خدماتی و بخش‏های صنایع سبك، خطرات كم و ساده هستند. با وجود این که بررسی آنها ساده می‏باشد، اینكار ضروری است؛ حتی اگر شما آن خطرات را بشناسید. بطور مثال شما ماشینی دارید كه می‏تواند باعث آسیب‏ رسانی شود و یا یك درب ورودی یا پله غیر ایمن وجود دارد که می‏تواند خطرساز شود. با بررسی ریسك این خطرات می‏توانید به اقدامات احتیاطی كه مانع بروز صدمات و آسیب‏ها می‏شوند دست یابید.

اگر شركت شما كوچك است و مطمئن هستید كه تمام بخش‏های آن را می‏شناسید، خود شما می‏توانید خطرات آن را ارزیابی كنید (لازم نیست كه شما متخصص ایمنی و بهداشت باشید). در صورتیكه شركت شما بزرگ است می توانید از سر كارگر و یا مسوول ایمنی كمك بگیرید. برای اطمینان بیشتر می‏توانید از منابع مورد تایید و صلاحیت‏دار نیز كمك بگیرید.      

 

گام اول: جستجوی خطرات

در صورتیكه شما به ارزیابی ریسك می‏پردازید لازم است ببینید كه چه چیزی می‏تواند باعث وارد آمدن صدمه و آسیب شود. در این مرحله جزییات را نادیده بگیرید و بر روی خطرات چشمگیری كه در نتیجه آنها آسیب‏های جدی یا صدمه به چندین نفر ایجاد می‏شود تمركز كنید. نظر كارگران یا نماینده آنها را نیز در این مورد بپرسید؛ زیرا ممكن است توجه آنها به چیزهایی جلب شده باشد كه شما با قدم زدن در محیط كار و در مدت اندك نتوانید آنها را مشاهده كنید.

برگه‏ های اطلاعات نیز می‏توانند در یافتن كانون‏های خطر به شما كمك كنند. بیماری‏ها وحوادث شغلی نیز باید در این مرحله مورد توجه قرار گیرند.

 

گام دوم: تعیین اینكه چه كسی و چگونه ممكن است صدمه ببیند؟

در این مرحله افراد زیر را هرگز فراموش نكنید:

  • كارگران جوان، كار آموزان و هر كسی كه ممكن است در معرض ریسك خاصی باشد.
  • نظافت كنندگان، بازدید كنندگان، پیمانكاران، كارگران نگهداری و تعمیرات و هر كسی كه بطور تمام وقت در محیط كار نیست.
  • افرادی كه شما در محیط كارتان با آنها سهیم هستید و در صورت  ایجاد تغییر، آنها نیز در اثر فعالیت‏های شما می‏توانند آسیب ببینند.

 

گام سوم: ارزیابی ریسك‏ها و تصمیم‏ گیری در مورد اینكه آیا اقدامات احتیاطی موجود كافی است یا اقدامات بیشتری باید انجام گیرد؟

بدین منظور شما باید بررسی كنید كه هریک از خطرات موجود در محیط کار چگونه می‏تواند آسیب‏ رسان باشد. این مساله مشخص می‏كند كه آیا شما در محیط كار خود نیاز به كاهش ریسك دارید یا نه؟

حتی بعد از انجام اقدامات احتیاطی معمولا میزانی از ریسك در محیط باقی می‏ماند. اما آنچه شما باید در مورد هر خطر چشمگیری تصمیم بگیرید این است كه ریسك باقی مانده زیاد، متوسط و یا كم است. در ابتدا از خود بپرسید كه برای كاهش ریسك تمام قوانین را رعایت كرده‏اید؟ بطور مثال برای پیشگیری از خطرات بخش‏های مختلف ماشین آلات دستورالعمل‏های قانونی وجود دارد. سپس از خود بپرسید كه آیا استانداردهای صنعتی مورد قبول در این مكان رعایت شده است یا نه؟ در تمام این مراحل باید رویکرد فکری شما، بهبود وضعیت ایمنی باشد. هدف واقعی شما باید كاهش ریسك به کمک اقدامات احتیاطی لازم است. در صورتیكه انجام برخی اقدامات را ضروری تشخیص دادید، یك لیست عملكرد تهیه كنید و آن را در مورد هر ریسك بالایی بكار ببرید. در انجام این اقدامات از خود بپرسید:

  • آیا من می‏توانم در یك زمان از چند خطر رهایی یابم؟
  • در صورت منفی بودن جواب، چطور می‏توانم ریسك‏هایی را كه صدمه‏ های غیر مشابهی دارند كنترل كنم؟

در كنترل ریسك‏ها اصول زیر را رعایت كنید:

- سعی كنید كه اعمال توام با ریسك را كاهش دهید.

- از بروز خطرات قابل دسترس و پیش‏ پا‏ افتاده پیشگیری كنید.

- بطور سازمان یافته در جهت كاهش تماس با خطرات تلاش كنید.

- تهیه وسایل حفاظت فردی را فراموش نکنید.

- به منظور تامین كمك‏های اولیه و از بین بردن آلودگی‏ ها، تسهیلات رفاهی و بهداشتی مورد نیاز را تهیه كنید.

بهبود بهداشت و ایمنی احتیاج به هزینه بالایی ندارد. بطور مثال قرار دادن یك آیینه در گوشه كور، به پیشگیری از تصادفات وسایل نقلیه كمك خواهد كرد؛ و یا قرار دادن مواد غیر لغزنده بر جایگاه‏ های لغزنده و لیز. چنین اقداماتی بسیار کم‏ هزینه هستند، در صورتیكه اگر هریک از این حوادث به وقوع بپیوندند، هزینه زیادی را در بر خواهند داشت.

در شناسایی خطرات بعد از مشخص كردن محل خطرات به ارزیابی ریسك آنها بپردازید. وقتی كه شما به یك مكان می‏روید اطلاعات بیشتری راجع به آن به دست می‏آورید و به آنچه كه به نظر می‏رسد باید انجام شود پی می‏برید. از كارفرمایان و كارگران در مورد ریسك‏های محیط كارشان و اینكه چه اقدامات احتیاطی انجام داده‏اند سوال کنید. همینطور به ریسك‏هایی كه خواه نا‏خواه در محیط كار شما هستند توجه كنید. بطور مثال اگر شما از مواد شیمیایی خطرناک استفاده می‏كنید و به ارزیابی ریسك‏ها و اقدامات احتیاطی محیط كار پرداخته ‏اید، اینك باید طبق آیین نامه‏ های سلامتی، مواد مخاطره آمیز را تحت كنترل خود درآورید؛ به این منظور می‏توانید با بازرسی و تغییراتی در مواد خطرزا به این امر بپردازید.

 

گام چهارم: ثبت یافته‏ ها

در صورتیكه كارگران شما كمتر از 5 نفر هستند، احتیاجی به ثبت یافته ها نیست؛ اگر چه ثبت آن برای آگاهی و نگهداری از آنچه كه انجام داده‏ اید مفید می‏باشد. ولی اگر تعداد كارگران شما 5 نفر یا بیشتر است، باید ارزیابی‏ های خود را ثبت كنید. یعنی خطرات شدید و نتایج آنها را یادداشت كنید. بطور مثال در مورد تاسیسات برق و اتصال زمین آنها و یا در مورد جوشكاری و فیوم‏ های موجود و یا در مورد تهویه موضعی.همچنین، بازرسی‏های منظم خود را ثبت كنید.

 

ارزیابی‏ های ریسك باید مناسب و كافی باشند. به این منظور شما باید بتوانید:

- یك بررسی صحیح انجام دهید.

- مشخص كنید كه چه كسی ممكن است آسیب ببیند.

- تمام خطرات چشمگیر را مشخص كرده و محاسبات آن را در مورد افرادیكه در معرض آن هستند انجام دهید.

- با انجام اقدامات احتیاطی معقول و منطقی ریسك را كم كنید.

یافته‌ها را ثبت و نگهداری کنید. زیرا آنها مراجعی خواهند شد كه می‏توانید درآینده به آنها رجوع كنید. اگر بازرسی در مورد اقدامات احتیاطی از شما سوال كند، می‏توانید از آنها استفاده كنید و بتدریج این كار جزیی از فرهنگ كاری شما خواهد شد. همینطور شما را در مورد خطرات خاص و اقدامات احتیاطی آنها آگاه می‏كند و به شما كمك خواهد كرد كه الزامات قانونی را انجام دهید.

سعی كنید كارها را ساده‏ تر كنید. به این منظور می‏توانید به اسناد رجوع كنید. اسنادی چون نظامنامه، خط‏ مشی‏ های بهداشتی و ایمنی، قوانین، دستورالعمل‏ها و فعالیت‏های ایمنی و بهداشتی خودتان می‏توانند فهرستی از اقدامات احتیاطی و خطرات را در اختیار شما قرار دهند. لازم نیست كه شما همه دستورالعمل‏ها را انجام دهید، ولی باید اصول كلی همه مستندات و نیز هر یك را به تفكیك بدانید.

 

گام پنجم: مرور ارزیابی‏ها و الزامات

با گذشت زمان شما ماشین‏ها، مواد و فرآیندهای جدیدی را بكار خواهید برد كه خطرات جدیدی را به‏ دنبال دارند. چنانچه تغییرات زیادی ایجاد نشود، ارزیابی‏ های قدیمی را برای محاسبه خطرات جدید بكار ببرید. ارزیابی‏ هایتان را برای هر تغییر جزیی یا شغل جدید اصلاح نكنید. ولی اگر شغل جدید شامل خطرات جدی و جدید باشد لازم است كه آنها بروز نمایید. در هر حال اصلاح ارزیابی‏ها تمرین خوبی است و شما مطمئن خواهید شد كه اقدامات احتیاطی شما هنوز موثر هستند یا نه؟

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه