آیین‌ نامه‌ حفاظتی‌ كارگاه‌های‌ ساختمانی‌

 

فصل اول – هدف، دامنه شمول و تعاریف

الف هدف:

هدف از تدوین این آیین‎نامه پیشگیری از حوادث منجر به‎صدمات و خسارات‎جانی‎و مالی در عملیات‎ساختمانی و تامین ایمنی و حفاظت نیروی‎انسانی شاغل در كارگاه‌های‎ساختمانی است.

 

ب دامنه شمول

مقررات این آیین نامه به استناد ماده 85 قانون كار جمهوری اسلامی ایران تدوین و در مورد كلیه كارگاه‌های ساختمانی لازم الاجرا است.

 

ج تعریف صاحب كار در كارگاه ساختمانی

صاحب كار شخصی است حقیقی یا حقوقی كه مالك یا قائم مقام قانونی مالك كارگاه ساختمانی بوده و انجام یك یا چند نوع از عملیات ساختمانی را به یك یا چند پیمانكار محول می‌‌نماید و یا خود راساً یك یا تعدادی كارگر را در كارگاه ساختمانی متعلق به خود برطبق مقررات قانون كار بكاری گمارد كه در حالت دوم كارفرما محسوب می‌‌گردد.

 

د تعریف كارفرما در كارگاه ساختمانی

كارفرما در كارگاه ساختمانی شخصی است حقیقی یا حقوقی كه یك یا تعدادی كارگر را در كارگاه ساختمانی برطبق مقررات قانون كار و به حساب خود بكار می‌‌گمارد اعم از اینكه پیمانكار اصلی، پیمانكار جزء و یا صاحب كار باشد.

 

هـ  - تعریف مهندس ناظر

مهندس ناظر شخصی است حقیقی یا حقوقی كه برطبق قانون نظام مهندسی و كنترل ساختمان دارای پروانه اشتغال به كار مهندسی از وزارت مسكن و شهرسازی است و در حدود صلاحیت‎خود، مسئولیت‎نظارت برتمام یاقسمتی ازعملیات‎ساختمانی‎را برعهده می‌‌‌گیرد.

 

و تعریف حادثه ناشی از كار

حادثه ناشی از كار به استناد ماده 60 قانون تامین اجتماعی حادثه‌ای است كه در حین انجام وظیفه و به سبب آن برای كارگر اتفاق می‌‌افتد و موجب صدماتی برجسم و روان وی می‌‌گردد. حوادثی كه برای كارگر در حین اقدام به منظور نجات سایر افراد حادثه دیده در كارگاه و مساعدت به آنان روی می‌‌دهد نیز حادثه ناشی از كار محسوب می‌‌گردد.

 

ز تعریف شخص ذیصلاح

شخص ذیصلاح از لحاظ این آیین نامه شخصی است كه دارای پروانه اشتغال به كار مهندسی یا كاردانی از وزارت مسكن و شهرسازی و یا پروانه مهارت فنی از سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای وزارت كار و امور اجتماعی در رشته مربوطه باشد.

 

فصل دوم – مقررات كلی

ماده‌ 1: قبل از شروع عملیات ساختمانی باید پروانه‌ها و مجوزهای لازم توسط مالكان و صاحبان كار از مراجع ذیربط قانونی اخذ گردد.

ماده‌ 2: قبل از شرع عملیات ساختمانی مربوط به تاسیس كارگاه‌های جدید یا توسعه كارگاه‌های موجود، باید طبق ماده 87 قانون كار، نقشه‌های ساختمانی و طرح‌های مورد نظر از لحاظ پیش بینی در امر حفاظت فنی و بهداشت كار برای اظهار نظر و تایید به واحد كار و امور اجتماعی محل ارایه گردد.

ماده‌ 3: مسئولیت اجرای مقررات این آیین نامه براساس مواد 91 و 95 قانون كار برعهده كارفرماست.

ماده‌ 4: هرگاه صاحب كار اجرای كلیه عملیات ساختمانی از ابتدا تا پایان كار را كلاً به یك پیمانكار محول نماید، پیمانكار مسئول اجرای مقررات این آیین نامه در كارگاه خواهد بود.

ماده‌ 5: هرگاه صاحب كار اجرای قسمت‌های مختلف عملیات ساختمانی خود را به پیمانكاران مختلف محول نماید، هر پیمانكار در محدوده پیمان خود، مسئول اجرای مقررات این آیین نامه خواهد بود و پیمانكارانی كه به طور همزمان در یك كارگاه ساختمانی مشغول فعالیت هستند، باید در اجرای مقررات مذكور با یكدیگر همكاری نمایند و صاحب كار مسئول ایجاد هماهنگی بین آنها خواهد بود.

ماده‌ 6: هرگاه پیمانكار اصلی اجرای قسمت‌های مختلف عملیات ساختمانی را به پیمانكار یا پیمانكاران دیگر محول نماید، هر پیمانكار جزء در محدوده پیمان خود مسئول اجرای مقرات این آیین نامه بوده و پیمانكار اصلی مسئول نظارت و ایجاد هماهنگی بین آنها خواهد بود.

ماده‌ 7: هرگاه مهندسان ناظر در ارتباط با نحوه اجرای عملیات ساختمانی ایراداتی مشاهده نمایند كه احتمال خطر وقوع حادثه را در برداشته باشد، باید فوراً مراتب را همراه با راهنمایی‌ها و دستورالعمل‌های لازم، كتباً به كارفرما یا كارفرمایان مربوطه اطلاع داده و رونوشت آن را به واحد كار و امور اجتماعی محل و مرجع صدور پروانه ساختمان تسلیم نمایند. كارفرما موظف است فوراً كار را در تمام یا قسمتی از كارگاه كه مورد ایراد و اعلام خطر واقع شده متوقف و كارگران را از محل خطر دور و اقدامات مقتضی در مورد رفع خطر بعمل آورد.

ماده‌ 8: كارفرما باید وقوع هرگونه حادثه ناشی از كار منجر به فوت یا نقص عضو را كتباً و در اسرع وقت و قبل از آنكه علایم و آثار حادثه از بین رفته باشد، به واحد كار و امور اجتماعی محل اطلاع دهد.

ماده‌ 9: كارفرما باید وقوع هرگونه حادثه ناشی از كار را ظرف مدت سه روز اداری به شعبه سازمان تامین اجتماعی محل اطلاع دهد و نسبت به تكمیل و ارایه فرم ویژه گزارش حادثه اقدام نماید.

ماده‌ 10: كارگاه ساختمانی باید به طور مطمئن و ایمن محصور و از ورود افراد متفرقه و غیرمسئول به داخل آن جلوگیری بعمل آید. همچنین نصب تابلوها و علایم هشدارنده كه در شب و روز قابل رویت باشد، در اطراف كارگاه ساختمانی ضروری است.

ماده‌ 11: قرار دادن و انبار كردن وسایل كار، مصالح ساختمانی و نخاله‌های ساختمانی در معابر عمومی مجاز نیست و چنانچه انجام این امر برای مدت موقت و محدود اجتناب‌ناپذیر باشد، باید با شرایط زیر اقدام گردد.

الف – مجوز لازم از مرجع صدور پروانه ساختمان و سایر مراجع ذیربط و مسئول اخذ گردد.

ب – نحوه قرار دادن، چیدن یا ریختن این وسایل و مصالح و انتخاب مكان آن به ترتیبی باشد كه حوادث برای عابران و وسایل نقلیه بوجود نیاورد و در اطراف آن نرده‌های متحرك و وسایل كنترل مسیر و همچنین تابلوها و علایم هشدار دهنده كه در شب و روز از فاصله مناسب قابل رویت باشد، نصب گردد.

ماده‌ 12: برای جلوگیری از سقوط مصالح ساختمانی و ابزار كار بر روی كارگران و افرادی كه در محوطه كارگاه ساختمانی از مجاوز ساختمان دردست تخریب، احداث و یا تعمیر و بازسازی عبور می‌‌نمایند، باید یك سرپوش حفاظتی با عرض و استحكام كافی از شبكه فلزی یا از جنس الوار چوبی با شرایط زیر در دیواره اطراف ساختمان نصب گردد.

الف – سرپوش حفاظتی باید با توجه به ارتفاع و وضعیت ساختمان چنان طراحی و ساخته شود كه در اثر ریزش مصالح و ابزار كار بر روی آن هیچگونه خطری متوجه افرادی كه از زیر آن عبور می‌‌نمایند، نگردد.

ب – زاویه سرپوش حفاظتی را نسبت به سطح افقی می‌‌توان بین 30 تا 45 درجه به سوی ساختمان اختیار نمود.

ماده‌ 13: احداث راهرو سرپوشیده موقتی در امتداد معبر عمومی مجاور كارگاه ساختمانی در موارد زیر ضروری است:

الف – چنانچه فاصله ساختمان دردست تخریب از معبر عمومی كمتر از 40 درصد ارتفاع اولیه آن باشد.

ب – در صورتی كه فاصله ساختمان دردست احداث یا تعمیر و بازسازی كمتر از 25 درصد ارتفاع نهایی آن باشد.

ج – در مواردی كه فاصله ساختمان دردست تخریب، احداث یا تعمیر و بازسازی از معابر عمومی بیش از حد نصاب‌های مقرر در بندهای الف و ب باشد، اما با توجه به شرایط و مقتضیات خاص، به نظر بازرس كار یا مرجع صدور پروانه ساختمان یا مهندس ناظر، راهرو سرپوشیده موقتی ضروری تشخیص داده شود.

ماده‌ 14: راهروهای سرپوشیده موضوع ماده 13 باید دارای شرایط زیر باشند:

الف – ارتفاع راهرو سرپوشیده نباید كمتر از  2/5 متر و عرض آن نیز نباید كمتر از 1/5 متر و یا عرض پیاده روی موجود باشد.

ب– راهرو باید فاقد هرگونه مانع بوده و دارای روشنایی لازم طبیعی یا مصنوعی دائمی‎باشد.

ج – سقف راهرو باید توانایی تحمل حداقل 700 كیلوگرم بر مترمربع فشار را داشته باشد. به علاوه سایر قسمت‌های آن نیز باید تحمل بار مربوط و فشار مذكور را داشته باشد.

د – سقف‎راهرو باید از الوار به ضخامت حداقل 5سانتیمتر ساخته‎شده و الوارها‎ طوری در كنار هم قرارگرفته‎باشند كه از ریزش مصالح ساختمانی به داخل راهرو جلوگیری بعمل آید.

هـ – اطراف بیرونی سقف راهرو باید به وسیله دیواره شیب داری از چوب یا شبكه فلزی مقاوم محصور باشد. زاویه این حفاظ را نسبت به سقف می‌‌‌توان بین 30 تا 45 درجه به طرف خارج اختیار نمود.

و – در صورتی كه راهرو دارای درهای جانبی برای ورود و خروج مصالح و نخاله‌های ساختمانی و غیره باشد، این درها باید همواره بسته باشند، مگر در موارد مذكور كه باید مراقبت كافی بعمل آید.

ماده‌ 15: كلیه پرتگاه‌ها و دهانه‌های باز در قسمت‌های مختلف كارگاه ساختمانی و محوطه آن كه احتمال خطر سقوط افراد را در بردارند، باید تا زمان محصور شدن یا پوشیدن شدن نهایی و یا نصب حفاظ‌ها، پوشش‌ها و نرده‌های دائم و اصلی، به وسیله نرده‌ها یا پوشش‌های موقت به طور محكم و مناسب حفاظت گردند.

ماده‌ 16: نرده حفاظتی موقت موضوع ماده 15 باید دارای شرایط زیر باشد:

الف – ارتفاع آن در مورد راه پله‌ها و سطوح شیب دار حداقل 75 سانتیمتر و در سایر موارد حدافل 90 سانتیمتر باشد.

ب – در فواصل حداكثر 2 متر، دارای پایه‌های عمودی محكم باشد.

ج – در اجزاء آن قسمت‌های تیز و برنده وجود نداشته باشد.

ماده‌ 17: پوشش حفاظتی موقت موضوع ماده 15 باید دارای شرایط زیر باشد:

الف – در مورد دهانه‌های باز با ابعاد كمتر از 45 سانتیمتر، تخته یا الوارهای چوبی با قطر حداقل 2/5 سانتیمتر.

ب – در مورد دهانه‌های باز با ابعاد بیشتر از 45 سانتیمتر، تخته یا الوارهای چوبی با قطر حداقل 5 سانتیمتر.

ماده‌ 18: در مواردی كه احتمال سقوط و ریزش مصالح و ابزار كار از روی جایگاه‌ها و سكوهای كار یا لبه پرتگاه‌ها و دهانه‌های باز وجود داشته باشد،‌باید نسبت به نصب پاخورهای چوبی به ضخامت حداقل 2/5 سانتیمتر و ارتفاع 15 سانتیمتر اقدام شود.

ماده‌ 19: چنانچه قبل از زدن سقف‌های دائم، نیاز به ایجاد سكوی كار در محل باشد، باید از الوارهایی با ضخامت 5 و عرض 25 سانتیمتر كه در كنار هم محكم به یكدیگر بسته و متصل شده باشند، استفاده شود.

ماده‌ 20: برای جلوگیری از خطر برق گرفتگی و كاهش اثرات زیان آور میدان‌های الكترومغناطیسی ناشی از خطوط برق فشار قوی، باید مقررات مربوط به حریم خطوط انتقال و توزیع نیروی برق، در كلیه عملیات ساختمانی و نیز در تعیین محل احداث بناها و تاسیسات، رعایت گردد.

ماده‌ 21: قبل از شروع عملیات ساختمانی در مجاورت خطوط هوایی برق فشار ضعیف، باید مراتب به اطلاع مسئولان و مراجع ذیربط رسانده شود تا اقدامات احتیاطی لازم از قبیل قطع جریان، تغییر موقت یا دائم مسیر یا روكش كردن خطوط مجاور ساختمان با مواد مناسب از قبیل لوله‌های پلی اتیلن یا شیلنگ‌های لاستیكی و غیره انجام شود.

ماده‌ 22: كلیه هادی‌ها، خطوط و تاسیسات برقی در محوطه و حریم عملیات ساختمانی باید برقدار فرض شود، مگر آنكه خلاف آن ثابت گردد.

ماده‌ 23: كلیه كارگران كارگاه‌های ساختمانی باید مجهز به كلاه و كفش ایمنی باشند.

همچنین در صورتیكه شرایط و نوع كار اقتضاء نماید، سایر وسایل حفاظت فردی از قبیل دستكش حفاظتی، عینك و نقاب حفاظتی، ماسك تنفسی حفاظتی، چكمه و نیم چكمه لاستیكی، كمربند ایمنی، طناب مهار و طناب نجات مطلق ضوابط آیین نامه وسایل حفاظت انفرادی باید در اختیار كارگران قرار داده شود.

 

فصل سوم – ماشین آلات و تجهیزات ساختمانی

ماده‌ 24: كلیه رانندگان یا اپراتورهای ماشین آلات و تجهیزات ساختمانی باید آموزش‌های لازم در مورد نحوه كار با این وسایل را طبق قوانین و مقررات مربوطه فرار گرفته و دارای پروانه مهارت فنی یا گواهی نامه ویژه از مراجع ذیربط باشند.

ماده‌ 25: بكار بردن ماشین آلات و تجهیزات ساختمانی در نزدیكی خطوط انتقال نیروی برق باید با رعایت مواد 20 و 21 صورت گیرد.

ماده‌ 26: قسمت‌های مختلف دستگاه‌ها و وسایل بالابر باید طبق برنامه ذیل مورد بازدیدهای دوره‌ای یا معاینه فنی و آزمایش قرار گیرند.

الف - بازدید روزانه كلیه لوازم بستن و بلند كردن بار از قبیل قلاب‎ها، اتصالات، كابل‎ها، زنجیره‎ها و غیره، از نظر فرسودگی، شكستگی و هر نوع عیوب ظاهری دیگر، توسط اپراتور و مسئول دستگاه.

ب – بازدید فنی كلیه قسمت‌های دستگاه، هفته‌ای یك بار، توسط شخص متخصص یا مسئول فنی دستگاه و ارایه گزارش به سرپرست مربوطه.

ج – معاینه فنی و آزمایش كلیه قسمت‌های دستگاه توسط اشخاص متخصص و صدور گواهی‌نامه اجازه كار هر سه ماه یك بار و همچنین قبل از استفاده برای اولین بار و یا پس از هرگونه جابجایی و نصب در محل جدید.

ماده‌ 27: كلیه تعمیرات اساسی و تعویض قطعات و لوازم اصلی كه بر روی دستگاه بالابر انجام می‌‌شود، باید در دفتر ویژه‌ای ثبت و توسط متخصص مربوطه امضاء گردد. این دفتر همراه با گواهی‌نامه‌های اجازه كار موضوع بند ج ماده 26،‌باید نزد مالك و كارفرمای دستگاه نگاهداری و در هنگام لزوم ارایه گردد.

ماده‌ 28: كلیه قسمت‌های تشكیل دهنده دستگاه‌ها و وسایل بالابر و اجزاء آنها باید با رعایت اصول و قواعد فنی و طبق استانداردها و ضرائب اطمینان مندرج در «آیین نامه حفاظتی وسایل حمل و نقل و جابجا كردن مواد و اشیاء در كارگاه‌ها» طراحی، محاسبه و ساخته شده و توسط اشخاص ذیصلاح نصب، تنظیم و آماده به كار شوند.

ماده‌ 29: حداكثر ظرفیت بار مجاز و همچنین سرعت كار مطمئن هر وسیله بالابر باید بر روی لوحه‌ای نوشته و در محل مناسبی بر روی دستگاه نصب و مفاد آن دقیقاً رعایت گردد.

ماده‌ 30: قلاب دستگاه‌ها و وسایل بالابر باید دارای شرایط زیر باشد:

الف – مجهز به شیطانك یا ضامن باشد تا مانع جدا شدن اتفاقی بار از آن گردد.

ب–حداكثر باری كه‎می‌‌توان به‎وسیله آن بلندنمود، به‎طور واضح بر روی آن حك شده باشد.

ج – در صورتی كه نوع كار ایجاب نماید، مجهز به دستگیره مناسبی باشد كه بتوان آن را در حالت تعلیق، تغییر مكان داده و در وضع مناسب قرار داد.

ماده‌ 31: میزان حداكثر مجاز بار بدون خطر زنجیرها، كابل‌ها و سایر وسایل بلند كردن و بستن بار باید بر روی پلاك فلزی درج و به آنها متصل باشد.

ماده‌ 32: دستگاه‌های بالابر ثابت از قبیل جرثقیل‌های برجی (Tower Cranes) و وینچ‌ها باید به طور مطمئن در محل نصب خود مهار گردیده و وزنه‌های تعادل آنها متناسب با حداكثر میزان حمل بار محاسبه و درنظر گرفته شود. در مورد جرثقیل‌های برجی، استحكام و مقاومت زمین محل استقرار دستگاه قبل از شروع عملیات نصب و مونتاژ باید مورد بررسی قرار گیرد. هم چنین نحوه مهار این دستگاه‌ها باید به ترتیبی باشد كه در مقابل حداكثر نیروی باد و طوفان در محل، مقاومت كافی داشته باشند.

ماده‌ 33: هر دستگاه بالابر علاوه بر اپراتور یا راننده، باید دارای یك نفر كمك اپراتور یا علامت دهنده نیز باشد. این شخص باید در مورد نحوه علامت دادن با دست‌ها یا وسایل هشدار دهنده و نوع علایم مشخصه و یكنواخت، آموزش لازم را دیده باشد. در مواردی كه به علت محدود بودن میدان دید اپراتور و یا هرگونه شرایط و موقعیت‌های خاص، به بیش از یك نفر علامت دهنده نیاز باشد، باید علایم حركت فقط توسط یكی از آنها كه نفر اصلی است، داده شود. اما در عین حال اپراتور باید از علامت توقفی كه در موارد خطر توسط هر كدام از آنان داده می‌‌شود، تبعیت نماید.

ماده‌ 34: مسیر حركت و محل استقرار جرثقیل‌ها و دیگر وسایل بالابر باید قبلاً به طور دقیق بازدید و بررسی شود تا در موقع حركت و كار، خطری از طریق برخورد با سیم و كابل‌های برق یا تاسیسات و بناهای موجود و یا سقوط در محل‌های حفاری شده و غیره، متوجه اپراتور، كارگران و افراد دیگر نشود.

ماده‌ 35: از روی معابر و فضاهای عمومی مجاور كارگاه ساختمانی نباید هیچ باری به وسیله دستگاه‌های بالابر عبور داده شود و چنانچه انجام این كار اجتناب ناپذیر باشد، باید این معابر و فضاها با استفاده از وسایل مناسب محصور، محدود و یا مسدود گردیده و هم چنین علایم هشداردهنده موثر از قبیل‎تابلوها،پرچم‌های مخصوص یا چراغ‌های چشمك‎زن بكاربرده شود.

ماده‌ 36: به رانندگان یا اپراتورهای دستگاه‌ها و وسایل بالابر نباید كار دیگری ارجاع شود. همچنین افراد مزبور در هنگام روشن بودن دستگاه و یا آویزان بودن بار، مجاز به ترك و رها كردن دستگاه نمی‌باشند.

ماده‌ 37: راننده یا اپراتور دستگاه بالابر و افراد كمكی و علامت دهنده، در هنگام انجام وظیفه، حق خوردن، آشامیدن و استعمال دخانیات را ندارند.

ماده‌ 38: به هیچ وجه نباید اجازه داده شود كه كارگران بر روی بار مورد حمل سوار شوند و یا برای جابجا شدن از وسایل بالابر استفاده نمایند.

ماده‌ 39: در هنگام بهره برداری از جرثقیل‌های سیار موتوری باید دقت شود كه جك‌ها به طور صحیح استفاده و در محل مناسب استقرار یابند.

ماده‌ 40: در هنگام باد، طوفان و بارندگی شدید، باید از كار كردن با دستگاه‌ها و وسایل بالابر خودداری شود.

ماده41:كابین راننده یا اپراتور ماشین‎آلات راه‎سازی و ساختمانی بایددارای شرایط‎زیر باشد:

الف – به ترتیبی باشد كه راننده یا اپراتور را در برابر شرایط جوی و گرد و غبار محافظت نموده و نیز میدان دید كافی برای او تامین نماید.

ب – كلیه شیشه‌های درها و پنجره‌ها از نوع مقاوم و نشكن باشند.

ج - داراب ركاب و دستگیره‌ای باشد كه راننده یا اپراتور بتواند به راحتی و با ایمنی كامل سوار و پیاده شود.

د – پله‌ و ركاب ترجیحاً مشبك و پنجره‌ای باشد تا گل و لای بر روی آن متراكم نشده و باعث لغزش پای راننده و اپراتور نگردد. ضمناً از آلوده شدن آن به روغن، گریس یا سایر مواد لغزنده باید جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 42: در مواردی كه میدان دید راننده یا اپراتور ماشین آلات راه سازی و ساختمانی محدود باشد، وجود یك نفر كمك یا علامت دهنده الزامی است.

ماده‌ 43: راننده یا اپراتور قبل از ترك ماشین آلات راه سازی و ساختمانی باید دستگاه را ترمز و در صورت وجود تیغه یا باكت یا خاكبردار، آن را پایین آورده و بر روی زمین قرار داده و دستگاه را خاموش نماید.

ماده‌ 44: در شرایطی كه به دلیل سستی بستر یا ازدیاد شیب آن، تعادل دستگاه خاك‌برداری به خطر افتد، نباید آن را به كار انداخت یا مورد استفاده قرار داد.

ماده‌ 45: هنگامی كه ماشین آلات راه سازی و ساختمانی در حال كار هستند، ورودی افراد به داخل شعاع عمل آنها باید ممنوع گردد.

ماده‌ 46: ماشین آلات راه سازی و ساختمانی را نباید شب‌ها در حاشیه جاده‌های عمومی متوقف نمود. چنانچه در موارد خاص، این كار اجتناب ناپذیر گردد،‌ باید اطراف آنها با وسایل مناسب هشدار دهنده از قبیل پرچم قرمز، علایم شبرنگ، چراغ قرمز چشمك زن و غیره، محدود و علامت گذاری شود.

ماده‌ 47: استفاده از ماشین آلات راه سازی و ساختمانی در غیر از موضوع تعریف شده ممنوع می‌‌باشد.

ماده‌ 48: در هنگام حركت بیل مكانیكی، باكت یا خاك بردار آن باید خالی از بار باشد، همچنین بوم آن باید در جهت حركت قرار گیرد.

ماده‌ 49: در موقع تعمیر باكت یا خاك بردار بیل مكانیكی یا لودر با تعویض ناخن‌های آن، باید آن را قبلاً در محل خود محكم نمود تا از حركت ناگهانی آن و ایجاد حادثه جلوگیری بعمل آید.

ماده 50: از تیغه‌های بولدوزر نباید به عنوان ترمز استفاده شود، مگر در مواردی استثنایی و اضطراری.

ماده‌ 51: در كارگاه‌هایی كه از ماشین آلات خاك برداری و یا وسایل نقلیه موتوری ویژه حمل و جابجایی مصالح ساختمانی استفاده می‌‌شود، بایدراه‌های ورود و خروج ایمن و مناسب برای آنها ایجاد و نسبت به نصب علایم خطر و هشدار دهنده مناسب اقدام گردد.

ماده‌ 52: در بارگیری و تخلیه وسایل نقلیه موتوری ویژه حمل و جابجایی مصالح ساختمانی باید نكات زیر مورد توجه قرار گیرد:

الف – وزن تقریبی مصالح بار شده از ظرفیت مجاز وسیله نقلیه تجاوز ننماید.

ب – ارتفاع بار از دیواره‌های اطاق بارگیری تجاوز ننماید و در مواردی كه نوع و وضعیت بار به ترتیبی باشد كه این امر اجتناب ناپذیر گردد، باید به وسیله كابل فلزی یا طناب مناسب نسبت به مهار آن به طور مطمئن و ایمن اقدام شود.

ج – مصالحی از قبیل آجر، سنگ و غیره باید به وسیله برزنت یا توری‌های محكم پوشیده و محفوظ شوند، مگر آنكه ارتفاع بار از ارتفاع دیواره‌های اطاق بارگیری كمتر باشد، در مورد مصالح ریزدانه پوشش بار الزامی است.

د – در هنگام بار زدن قطعات و مصالح سنگین و حجیم از قبیل تیرآهن، قطعات ساخته شده اسكلت‌های فلزی، لوله‌های بزرگ و غیره، باید طوری روی هم چیده شوند كه هنگام تخلیه بار و باز كردن دیواره‌های اطاق بارگیری، از لغزش آنها بر روی هم و ایجاد حادثه پیشگیری بعمل آید. هم چنین نحوه بارگیری و توزیع قطعات مذكور در اطاق بارگیری باید به ترتیبی باشد كه مركز ثقل كامیون را به یك سمت آن متوجه نساخته و تعادل آن در هنگام حركت حفظ شود.

هـ - در بارگیری و تخلیه قطعات و مصالح سنگین و حجیم‎باید ازوسایل‎مكانیكی‎استفاده شود.

و – در موقع باززدن مواد ومصالحی از قبل شن، ماسه، سنگ، آجر، خاك، نخاله و ضایعات ساختمانی به وسیله لودر و بیل مكانیكی و یا قطعات و مصالح سنگین و حجیم به وسیله جرثقیل،‌باید سرنشینان وسیله نقلیه آنرا ترك و تا پایان بارگیری‎درمحل‎مناسبی‎مستقر شوند.

ز – در هنگام بارگیری یا تخلیه نقلیه موتوری، باید علاوه بر استفاده از ترمز دستی، از موانع مناسب از قبیل بلوك‌های چوبی نیز برای جلوگیری از حركت اتفاقی و مهار وسایل مذكور استفاده شود.

ح – در مواردی كه كار تخلیه و بارگیری در محیط‌های بسته انجام می‌‌شود، باید تهویه لازم و كافی صورت گیرد. در غیر این صورت باید موتور وسیله نقلیه خاموش شود.

ماده‌ 53: دهانه‌های سیلوهای مصالح ساختمانی و قیف تغذیه كننده تراك میكسر و پمپ بتن باید به وسیله چند میله عمود بر هم حفاظ گذاری شوند تا از سقوط افراد به داخل آن‌ها جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 54: كف توقفگاه ماشین آلات سنگین ساختمانی و وسایل نقلیه موتوری ویژه حمل و جابجایی مصالح ساختمانی باید دارای شرایط زیر باشد:

الف – هموار و حتی الامكان قابل شستشو باشد.

ب – از استحكام كافی برخوردار باشد تا در هنگام زدن جك در زیر ماشین آلات و وسایل نقلیه موتوری،‌ از در رفتن جك و ایجاد حادثه جلوگیری بعمل آید.

ج – مجاری مناسبی در آن پیش بینی شده باشد تا در صورت ریزش یا نشت مواد سوختی، مواد مذكور به چاله‌ها و مخازن قابل تخلیه هدایت گردند.

 

فصل چهارم – وسایل دسترسی موقت (داربست و نردبان)

بخش اول - داربست‌

 تعریف‌: داربست‌ ساختاری است موقتی شامل یك‌ یا چند جایگاه‌، اجزای‌ نگاهدارنده‌، اتصالات‌ و تكیه‌ گاه‌ها كه‌ در حین اجرای هرگونه‌ عملیات‌ ساختمانی به‌ منظور دسترسی‌ به‌ بنا و حفظ‌ و نگاهداری‌ كارگران‌ یا مصالح‌ در ارتفاع‌، مورد استفاده‌ قرار می‌گیرد.

 

مقررات‌ كلی‌ داربست‌ها

ضرورت‌ استفاده‌ از داربست‌ و صلاحیت افراد ذیربط

ماده‌ 55: در كلیه‌ عملیات ساختمانی كه امكان انجام آنها از روی زمین یا كف طبقات ساختمان و یا با استفاده از نردبان به طور ایمن و بدون خطر امكان پذیر نباشد، باید از داربست استفاده شود.

ماده‌ 56: برپا كردن‌، پیاده‌ كردن‌ و دادن‌ تغییرات‌ اساسی‌ در داربست‌ها باید تحت نظارت شخص ذیصلاح و به وسیله كارگرانی كه در این گونه كارها تجربه كافی دارند انجام گیرد.

 

كیفیت‌ اجزای‌ داربست‌

ماده‌ 57: اجزای‌ داربست‌ها و كلیه‌ وسایلی‌ كه‌ در آن‌ بكار می‌رود باید از مصالح‌ مناسب‌ و مرغوب‌، طوری‌ طراحی،‌ ساخته‌ و آماده‌ شوند كه‌ واجد شرایط‌ ایمنی‌ كار برای‌ كارگران‌ بوده‌ و توانایی تحمل چهار برابر بار مورد نظر را داشته باشند.

ماده‌ 58: قطعات‌ چوبی‌ كه‌ در ساخت‌ داربست‌ها بكار می‌روند بایستی‌ از كیفیت‌ مرغوبی‌ برخوردار بوده‌ و الیاف‌ بلندی‌ داشته‌ باشند. همچنین عاری از هرگونه عیوب و بدون گره، پوسته، كرم خوردگی و پوسیدگی‌ و نیز رنگ نشده باشند.

ماده‌ 59: تخته‌ها و الوارهایی‌ كه‌ در داربست‌ بكار برده می‌‌شوند، باید در برابر ترك خوردگی محافظت گردند.

ماده‌ 60: وسایلی‌ كه‌ برای‌ ساخت‌ داربست‌ها بكار می‌روند بایستی‌ در شرایط‌ خوبی‌ در انبار نگاهداری‌ شوند و از وسایل‌ نامناسب‌ جدا گردند.

ماده‌ 61:  از طناب‌های‌ لیفی در مكانی‌هایی كه احتمال آسیب دیدگی اینگونه طناب‌ها وجود دارد، نباید استفاده شود.

ماده‌ 62:  طناب‌هایی‌ كه‌ با اسیدها یا مواد خورنده‌ و فرساینده‌ دیگر در تماس‌ بوده‌اند، یا معیوبند نباید بكار گرفته‌ شوند.

ماده‌ 63:  میخ‌هایی كه برای اتصال اجزاء داربست چوبی بكار برده می‌‌شوند، باید به اندازه مناسب و تعداد كافی باشند و تا انتها به طور كامل كوبیده شوند نه اینكه نیمه كاره كوبیده شده وسپس خم گردند. هم چنین در داربست نباید میخ‌های چدنی به كار برده شود.

 

پایداری‌ و استحكام داربست‌

ماده‌ 64: داربست‌ها بایستی‌ با ضریب‌ اطمینانی‌ تا چهار برابر حداكثر بارگیری‌ طراحی‌ شده و به طور ایمن مهار گردند.

ماده‌ 65: بجز داربست‌های مستقل، هر داربستی باید در فاصله‌های مناسب، در دو جهت عمودی و افقی محكم به ساختمان مهار شود.

ماده‌ 66: هر سازه و هر وسیله‌ای كه به عنوان تكیه گاه و جایگاه كار مورد استفاده قرار می‌‌گیرد، باید طبق اصول فنی ساخته شده و پایه محكمی داشته باشد و با مهاربندی مناسبی استوار گردد.

ماده‌ 67: پایه‌های داربست باید به طور مطمئن و محكم مهار شود تا مانع نوسان و جابجایی و لغزیدن داربست گردد.

ماده‌ 68: در داربست‌های مستقل حداقل یك سوم تیرهای حامل جایگاه، تا پیاده شدن كامل داربست باید در جای خود باقی بمانند و برحسب مورد به تیرهای افقی یا به تیرهای عمودی به طور محكم بسته شوند.

ماده‌ 69: هرگز نباید برای تكیه گاه داربست یا ساخت آن از آجرهای لق، بشكه، جعبه یا مصالح نامطمئن دیگر استفاده شود.

ماده70: بخش‌های فلزی داربست باید فاقد ترك‎خوردگی، رنگ‎زدگی یا عیوب دیگر باشند.

ماده‌ 71: هر یك از بخش‌های داربست باید طوری متصل و مهاربندی شوند كه در حین استفاده از داربست جابجا نشوند.

 

بازرسی و كنترل داربست

ماده‌ 72: داربست باید در موارد زیر توسط شخص ذیصلاح مورد بازدید و كنترل قرار گیرد تا از پایداری، استحكام و ایمنی آن اطمینان حاصل و گواهی كتبی صادر گردد.

الف – قبل از شروع به استفاده از آن.

ب – پس از هرگونه تغییرات، تعویض اجزاء و یا ایجاد وقفه طولانی در استفاده از آن.

ج – پس از قرار گرفتن در معرض باد، طوفان، زلزله و غیره كه استحكام و پایداری داربست مورد تردید باشد.

ماده73: هیچ بخشی از داربست را نباید پیاده‎كرد وداربست را درحالتی بجا گذاشت كه بتوان از بخش‌های باقیمانده استفاده‎نمود. مگرآنكه بخش بجامانده منطبق بااین‎مقررات باشد.

ماده‌ 74: اگر قسمتی از داربست احتیاج به تعمیر داشته باشد، نباید قبل از رفع نقص و تعمیر داربست به كارگران اجازه كار كردن بر روی آن داده شود.

ماده‌ 75: بعد از اتمام كار روزانه، باید كلیه ابزار و مصالح از روی داربست برداشته شود.

ماده‌ 76: در موقع پیاده كرده داربست باید مراقبت لازم بعمل آید كه كلیه میخ‌ها از قطعات پیاده شده چوبی، كشیده شوند.

 

استفاده‌ از داربست‌

ماده‌ 77: در طول مدت استفاده از داربست باید دائماً نظارت شود تا بار بیش از اندازه و مصالح ساختمانی غیر لازم روی آن قرار داده نشود.

ماده‌ 78: تا آن‌جا كه‌ امكان‌ دارد بار روی‌ داربست‌ باید به‌ طور یكنواخت‌ توزیع‌ گردد، تا از عدم‌ تعادل‌ خطرناك‌ داربست‌ جلوگیری شود.

ماده‌ 79: از داربست‌ها نباید برای‌ انبار كردن‌ مصالح‌ ساختمانی‌ استفاده‌ شود مگر مصالحی‌ كه‌ برای كوتاه مدت و‌ انجام‌ كار فوری‌ مورد نیاز باشد.

ماده‌ 80: در مواقعی‌ كه‌ هوا طوفانی‌ است‌ و باد شدید می‌وزد كار باید متوقف گردد تا آنكه تمام احتیاط‌های‌ لازم‌ اتخاذ شود.

ماده‌ 81: در مواردی‌ كه‌ روی‌ جایگاه‌ داربست‌ برف‌ یا یخ‌ وجود داشته‌ باشد كارگران نباید‌ روی‌ آن‌ كار كنند، مگر آن‌كه قبلاً برف یا یخ از روی جایگاه‌ها برداشته شده و روی آن‌ها ماسه نرم ریخته شود.

ماده‌ 82: در قسمت‌هایی‌ از كابل‌ یا طناب‌ داربست‌ كه‌ احتمال‌ بریدگی‌ یا سائیدگی‌ می‌رود باید با تعبیه‌ بالشتك‌ از آن‌ محافظت‌ شود.

ماده‌ 83: هنگامی‌ كه‌ در مجاورت‌ خطوط‌ نیروی‌ برق‌ احتیاج‌ به‌ نصب‌ داربست‌ باشد، این كار باید با رعایت مواد 20 و 21 انجام شود.

 

نصب‌ دستگاه‌های‌ بالابر روی‌ داربست‌

ماده‌84: هرگاه‌ لازم‎شود روی‌ داربست‌ دستگاه‌ بالابر نصب‌‎گردد بایدمواردزیر رعایت گردد:

الف‌ - بخش‌های‌ متشكله‌ داربست‌ به‌ دقت‌ بازرسی‌ شوند و در صورت‌ لزوم‌ به‌ نحو مناسبی‌ به‌ مقاومت‌ آن‌ افزوده‌ شود.

ب‌ - از حركت‌ و جابجایی‌ تیرهای‌ افقی‌ داخل‌ دیواری‌ جلوگیری‌ شود.

ج‌ - پایه‌های‌ عمودی‌ به‌ طور محكمی‌ به‌ بخش‌ مقاوم‌ ساختمان‌ و در محلی‌ كه‌ دستگاه‌ بالابر باید نصب‌ گردد، متصل‌ و مهار شوند.

ماده‌ 85: هرگاه‌ بهنگام بالا یا پایین رفتن بار امكان برخورد آن با داربست وجود داشته باشد باید برای‌ جلوگیری‌ از گیر كردن‌ بار به‌ داربست‌، سرتاسر ارتفاع‌ آن در مسیر حركت بار، با نرده‌های‌ عمودی‌ پوشیده‌ شود.

 

جایگاه‌ كار

ماده‌ 86: كلیه‌ داربست‌هایی باید دارای تعداد كافی جایگاه كار باشند.

ماده‌ 87: هیچ‌ بخشی‌ از جایگاه‌ كار نباید‌ بر روی‌ آجرهای‌ لق‌، لوله‌های‌ آب‌، دودكش‌ و سایر مصالح‌ غیرمطمئن‌ و نامناسب‌ قرار گیرد.

ماده‌ 88: از جایگاه‌ داربست زمانی باید استفاده شود كه ساخت‌ آن‌ به‌ اتمام‌ رسیده‌ و وسایل‌ حفاظتی‌ لازم‌ به‌ طور مناسب‌ نصب‌ شده‌ باشد.

ماده‌ 89: عرض جایگاه كار باید با نوع كار مناسب باشد و در هر بخش آن گذرگاه بازی به عرض حداقل 60 سانتی‌متر بدون هرگونه مانع فراهم گردد.

ماده‌ 90: در هیچ‌ موردی‌ عرض جایگاه‌ كار نباید از اندازه‌های‌ زیر كمتر باشد:

الف‌ - 60 سانتیمتر، اگر جایگاه‌ فقط‌ برای‌ عبور اشخاص‌ به‌ كار می‌رود.

ب‌ - 80 سانتیمتر ، اگر از جایگاه‌ برای قرار دادن مصالح‌ ساختمانی‌ استفاده‌ می‌شود.

ج-110سانتیمتر، اگر از جایگاه‎برای‌ نگاهداری‌ جایگاه‌ یا سكوی‌ بلندتردیگری‎استفاده‌ می‌شود.

د‌ - 130 سانتیمتر، اگر از جایگاه‌ برای‌ نصب‌ یا شكل‌ دادن‌ به‌ سنگ‌های‌ نمای‌ ساختمان‌ استفاده‌ می‌شود.

هـ – 150 سانتیمتر، اگر از جایگاه‌ هم‌ برای‌ نگاهداری‌ سكوی‌ بلندتر دیگر و هم‌ برای‌ نصب‌ و شكل‌ دادن‌ به‌ سنگ‌های نمای ساختمان استفاده‌ می‌شود.

ماده‌ 91: به‌ طور كلی‌ عرض جایگاهی كه‌ با تیرهای‌ داخل‌ دیواری‌ نگاهداری‌ می‌شود، نباید از 150 سانتیمتر بیشتر باشد.

ماده‌ 92: یك‌ فضای‌ خالی‌ بالا‌ سری، حداقل به ارتفاع‌ 180 سانتیمتر باید‌ بالای‌ جایگاه‌ كار درنظر گرفته‌ شود.

ماده‌ 93: جایگاه‌ هر داربست‌ باید حداقل یك متر پایین‌تر از منتهی الیه تیرهای عمودی قرار گیرد.

ماده‌ 94: الوارهایی‌ كه‌ جزیی‌ از جایگاه‌ كار به‌ شمار می‌آیند باید دارای شرایط زیر باشند:

الف‌ - بادرنظر گرفتن‌ فاصله‌ بین‌ تیرهای‌ تكیه‌ گاه‌ جایگاه‌، ضخامت آنها ایمنی‌ لازم‌ را تامین‌ نماید. درهیچ‌ موردی ضخامت الوارها از50سانتیمتر كمتر نبوده و ضخامت‌ها مساوی باشند.

ب‌ - عرض‌ آن‌ها با هم مساوی و حداقل 25 سانتیمتر باشد.

ماده‌ 95: هر الوار كه‌ جزیی‌ از جایگاه‌ كار به‌ شمار می‌آید نباید بیش‌ از 4 برابر ضخامت‌ آن از انتهای تكیه گاه تجاوز نماید.

ماده‌ 96: الوارها نباید روی‌ همدیگر قرار گیرند تا خطر برخورد پای كارگران به لبه الوارها و افتادن آنان به حداقل كاهش یابد و نیز جابجایی چرخ‌های دستی به آسانی صورت گیرد.

ماده‌ 97: الوارهایی كه جزء سكوی كار بشمار می‌‌آیند، باید حداقل با سه تكیه گاه نگاهداری شوند، مگر آن كه فاصله بین تكیه گاه‌ها و ضخامت الوارها به اندازه‌ای باشد كه خطر شكم دادن بیش از حد و یا بلند شدن سر دیگر تخته در بین نباشد.

ماده‌ 98: جایگاه‌های كار باید به شیوه‌ای ساخته شوند كه الوارهای تشكیل دهنده آنها، هنگام استفاده جابجا نشوند.

ماده‌ 99: هر سكو یا جایگاه‌ كه‌ بیش‌ از 2 متر بالای‌ زمین‌ یا كف‌ قرار دارد باید دارای‌ تخته‌بندی‌ نزدیك‌ بهم‎ باشد تا هیچ نوع‌ ابزار، لوازم‎ كار و مصالح‌ از لای ‎آنها به‎پایین‎ سقوط‌ ننماید. ضمناً استقرار تخته‌ها در امتداد همدیگر بشكلی باشد كه برخورد پا به لبه آنها ممكن نگردد.

 

حفاظ‌ گذاری‌ جایگاه‌های كار

ماده‌ 100: هر بخشی‌ از جایگاه‌ كار یا محل‌ كاری‌ كه‌ بلندی‌ آن‌ بیش‌ از 120 سانتیمتر باشد و امكان‌ سقوط از روی آن وجود داشته باشد، باید دارای جان پناه با شرایط زیر باشد:

الف - حفاظ‌ از جنس‌ مرغوب‌ و مناسب‌ و دارای‌ استحكام‌ كافی‌ باشد.

ب - نرده‌ بالایی بین 90 تا 110 سانتیمتر بالای سطح جایگاه قرار گیرد.

ج - برای‌ جلوگیری‌ از سرخوردن‌ كارگران‌ و یا افتادن‌ مصالح‌ ساختمانی‌ و ابزار كار از روی‌ جایگاه،‌ پاخوری‌ در لبه‌ باز جایگاه به بلندی 15 سانتیمتر و ضخامت حداقل 2/5 سانتیمتر نصب شود.

د - نرده‌ میانی‌ بین‌ پاخور و نرده‌ بالایی‌ قرار داده‌ شود.

هـ – حتی الامكان سرپوش مناسب حفاظتی در لبه خارجی جایگاه‌ها نصب گردد.

ماده‌ 101: حفاظ‌های‌ نرده‌ای‌ و پاخورهای‌ لبه‌ جایگاه‌ داربست‌ باید در سوی‌ داخلی‌ ستون‌ عمودی‌ مهار شوند.

ماده‌ 102: نرده‌ها، پاخورها و وسایل‌ دیگر حفاظتی‌ كه‌ در جایگاه‌ داربست‌ بكار رفته‌اند، نباید از جای‌ خود برداشته‌ شوند مگر در زمانی‌ و در حدی‌ كه‌ برای‌ ورود اشخاص‌، حمل‌ یا جابجایی‌ مصالح‌ ساختمانی‌ لازم‌ است‌.

ماده103: جایگاه‌های‎داربست‌های‌ معلق‎باید از هر سو دارای‌ حفاظ‌ نرده‌ای‌ و پاخور‎باشند، اما:

الف‌ - اگر كار به نحوی باشد كه‌ نتوان‌ حفاظ را با شرایط بند ب ماده 100 نصب نمود، ارتفاع حفاظ طرف دیوار را می‌‌توان 70 سانتیمتر اختیار نمود.

ب‌ - اگر كارگران‌ روی‌ سكو یا جایگاه به طور  نشسته‌ كار می‌كنند، نصب‌ حفاظ‌ و پاخور سمت‌ دیوار الزامی‌ نیست‌ ولی‌ در این‌ حالت‌ جایگاه‌ باید مجهز به طناب، كابل یا زنجیرهایی باشد تا كارگران در صورت سر خوردن بتوانند از آن به عنوان دستگیره استفاده نمایند.

ماده‌ 104: فاصله بین‌دیوار وجایگاه‌ باید تا حد امكان‌ كم‌ باشد. مگر در مواردی كه‌كارگران‌ روی‌ جایگاه به طور نشسته‌ كار می‌كنند كه در این‌ حالت‌ فاصله‌ بین‌ دیوار و جایگاه‌ را می‌‌توان حداكثر 45 سانتیمتر اختیار نمود.

 

مقررات ویژه داربست‌های فلزی لوله‌ای

مقررات كلی

ماده‌ 105: داربست‌های فلزی لوله‌ای باید دارای شرایط زیر باشند:

الف‌ - از مواد مناسبی مانند لوله‌های فولادی یا فلز مشابهی كه استقامتی نظیر فولاد دارد، ساختار شده باشند.

ب‌ - استحكام كافی برای نگاهداری بار مورد نظر با ضریب اطمینان چهار داشته باشند.

ماده‌106: تمام قطعات عمودی و افقی داربست‌های فلزی لوله‌ای باید به طور مطمئنی به همدیگر متصل شوند.

ماده‌ 107: لوله‌هایی كه در داربست‌های فلزی لوله‌ای بكار می‌‌روند، باید مستقیم و عاری از زنگزدگی، خوردگی، قرشدگی، و سایر معایب باشند.

ماده‌ 108:  سرهای انتهایی لوله‌های فلزی باید صاف باشند تا در مواقع افزایش ارتفاع داربست، نقاط اتكا و اتصال، كاملاً روی همدیگر قرار گیرند.

ماده‌ 109:  لوله‌ها باید به اندازه و با مقاومت مناسب برای باری كه می‌‌باید تحمل نمایند، اختیار شوند، و در هیچ مورد قطر خارجی آنها كمتر از 5 سانتیمتر نباشد.

 

پایه‌های عمودی

ماده‌ 110: پایه‌ها در داربست‌های فلزی لوله‌ای باید همیشه در وضعیت عمودی نگاهداری شوند و محل استقرار آنها روی زمین از استقامت كافی برخوردار بوده و حتی الامكان از كفشك‌های فلزی با سطح اتكاء مناسب برخوردار باشد.

ماده‌ 111:  اتصالات در پایه‌های عمودی باید به طریق زیر باشند:

الف – به تیرهای افقی یا سایر قطعات مقاوم كه مانع جابجایی آنها شود، اتصال داده شوند.

ب – به تناوب طوری بسته شوند كه اتصالات مجاور در یك سطح نباشند.

ماده‌ 112:  فواصل بین پایه‌های عمودی نباید از اندازه‌های زیر تجاوز نماید:

الف – 1/8 متر برای كارهای سنگین با قابلیت تحمل 350 كیلوگرم بر مترمربع.

ب – 2/3 متر برای كارهای سبك با قابلیت تحمل 125 كیلوگرم به مترمربع.

 

تیرهای افقی

ماده‌ 113: تیرهای‌ افقی‌ باید حداقل تا 3 پایه عمودی ادامه داشته و به طور مطمئن به هر پایه عمودی متصل باشند.

ماده‌ 114: اتصالات بین تیرهای افقی باید به پایه‌های عمودی بسته شده و در طبقات مختلف مستقیماً روی هم قرار نگیرند.

ماده‌ 115: فاصله عمودی بین تیرهای افقی نباید از 2 متر تجاوز نماید.

ماده‌ 116: زمانی كه جایگاه‌های كار از جای خود برداشته می‌‌شوند، كلیه تیرهای افقی باید برای حفظ پایداری داربست در محل خود باقی بمانند.

 

دستك‌ها

تعریف: دستك‌ها بخشی از داربست هستند كه بر روی آنها جایگاه كار قرار دارد. در داربست‌هایی كه فقط دارای یك ردیف پایه هستند، یك سر دستك‌ها در داخل دیوار قرار می‌‌گیرند، اما در داربست‌های كه به وسیله دو ردیف پایه برپا می‌‌شوند، هر دو سر دستك‌ها بر روی تیرهای افقی قرار داده می‌‌شوند.

ماده‌ 117: در داربست‌های فلزی لوله‌ای یك دستك باید كنار هر پایه عمودی قرار گیرد.

ماده118: طول هركدام از دستك‌ها درداربست‌های فلزی‎لوله‌ای نباید از1/5 متر‎تجاوز نماید.

ماده‌119: فاصله دستك‌ها برای كارهای سنگین در داربست‌های فلزی لوله‌ای نباید از 90 سانتیمتر و برای كارهای نیمه سنگین از 115 سانتیمتر تجاوز نماید.

ماده‌ 120: در حالتی كه یك سر دستك‌های داربست به دیوار ساختمان تكیه دارند، باید حداقل 10 سانتیمتر در داخل دیوار فرو روند.

 

مهار كردن داربست

ماده‌ 121:  داربست باید به طور مطمئنی به دیوار ساختمان مهار شود و نحوه اتصال لوله‌های مهار باید به ترتیب زیر باشد:

الف – لوله‌های مهار در نقاط برخورد پایه‌ها با تیرهای افقی به داربست بسته شوند.

ب - انتهای دیگر لوله‎های مهار به بدنه ساختمان به طور محكم بسته شوند.

ج – اولین، آخرین و یكی در میان از پایه‌ها به وسیله لوله‌هایی به ساختمان مهار شوند.

 

اتصالات‌

ماده‌ 122: مفاصل‌ و اتصالات‌ داربست‌های‌ فلزی‌ لوله‌ای‌ باید:

الف – از جنس فولاد چكش‌ خوار و غیرقابل‌ خورد شدن‌ یا از مواد مشابهی‌ با همان‌ مشخصات‌ و استقامت‌ باشند.

ب – به وسیله قفل و بست یا بوشن و یا سه راهی و چهارراهی بر روی سرتاسر قطعات، به سطوح اتكاء مورد استفاده متصل گردند، به نحوی كه اتصالات هرز نبوده و حركت و لرزش نداشته باشند.

ماده‌ 123: اتصالات‌ نباید باعث تغییر شكل در لوله‌ها شده و یا خود تغییر شكل یابند.

ماده‌ 124: اتصالات دارای پیچ و مهره باید تا آخرین دندانه كاملاً پیچ و سفت شوند.

 

داربست‌های معلق با راه اندازی دستی

ماده‌ 125: تیرهای پیش آمده باید:

الف – دارای مقاومت و سطح مقطع كافی برای تامین استحكام و پایداری داربست باشند.

ب – به طور عمودی به نمای خارجی ساختمان نصب گردند.

ماده‌ 126:  بخش پیش آمده این تیرها از ساختمان باید به گونه‌ای باشد كه در زمانی كه جایگاه كار (پلات فورم) در حالت آویزان ثابت مانده، فاصله جایگاه از نمای خارجی ساختمان از 30 سانتیمتر بیشتر نباشد مگر در موارد استثنایی كه در ماده 104 به آن اشاره شده است.

ماده‌ 127:  تیرهای پیش آمده باید به وسیله پیچ یا وسایل مشابه به طور مطمئنی به اجزاء اصلی ساختمان متصل و مهار شوند.

ماده‌ 128: پیچ‌های مهار باید به خوبی سفت شوند و به طور مطمئنی تیرهای پیش آمده را به اسكلت و بدنه ساختمان متصل سازند.

ماده‌ 129:  در مواقعی كه تیرهای پیش آمده با كیسه‌های شن یا وزنه‌های تعادل مهار می‌‌شوند، وسایل فوق باید به طور اطمینان بخشی به تیرهای پیش آمده بسته شوند.

ماده‌ 130:  در انتهای هر یك از تیرهای پیش آمده یا هر یك از تیرآهن‌های حمال باید پیچ‌های متوقف كننده نصب شود.

ماده‌ 131: طناب‌های آویز باید:

الف – از الیاف مرغوب طبیعی یا مصنوعی یا سیم فولادی تشكیل شوند.

ب – حداقل دارای ضریب اطمینان 10 برای رشته‌ها و فیبرها و ضریب اطمینان 6 برای سیم فولادی باشند.

ماده‌ 132:  طناب‌های آویز باید دور پولی‌ها و قرقره‌های مناسبی جمع شوند تا جایگاه بتواند به راحتی و به طور اطمینان بخشی بالا و پایین برود.

ماده‌133: طناب‌های‎آویز باید به‎طور مناسبی در مقابل سائیدگی و خوردگی محافظت شوند.

ماده‌ 134: طول جایگاه‌های كار (پلات فورم‌های) داربست‌های معلق با راه اندازی دستی نباید از 8 متر و عرض آنها از 60 سانتیمتر تجاوز نماید.

ماده‌ 135: جایگاه‌های كار باید:

الف – به وسیله دو یا چند طناب یا زنجیر آویزان باشند، به طوری كه بیش از 5/3 متر از یكدیگر فاصله نداشته باشند.

ب – به وسیله نرده‌هایی كه بر روی ركاب‌های فلزی تكیه دارند، محافظت شده و این ركاب‌ها به طناب‌ها و زنجیره‌های آویز متصل شوند.

ماده‌136: درهیچ زمانی طناب‎میانی نبایدبیشتر از هریك از دوطناب كناری آن كشیده‎شود.

ماده‌ 137: ركاب‌های جایگاه كار (پلات فورم) باید از زیر تخته‌های جایگاه عبور كرده و به طور محكم به آنها بسته شوند.

ماده‌ 138: بیش از دو نفر كارگر نباید به طور همزمان بر روی جایگاه داربست معلق با راه‌اندازی دستی كار نمایند.

ماده‌ 139: در مواقعی كه داربست معلق به راه اندازی دستی مورد استفاده قرار نمی‌گیرد، باید به بدنه ساختمان بسته شود یا به سطح زمین پایین آورده شده و ابزار كار و مصالح از روی آن برداشته شود.

ماده‌ 140: داربست معلق با راه اندازی دستی قبل از بكارگیری باید به وسیله دو بار بارگیری آزمایشی در مسافت كوتاه آزمایش شود.

در داربست‌های معلق با راه اندازی دستی كه كارگران بر روی جایگاه آن به طور نشسته كار می‌‌كنند،‌باید وسایلی پیش بینی شود كه جایگاه را حداقل در فاصله 45 سانتیمتر بدنه ساختمان نگهدارد تا هنگام‎تكان خوردن داربست، مانع برخوردزانوهای‎كارگران با‎دیوار گردد.

 

داربست‌های معلق با راه اندازی ماشینی

ماده142: تیرهای پیش‎آمده باید بامقررات مواد125تا128 و ماده130مطابقت‎داشته باشند.

ماده‌ 143: در داربست معلق با راه اندازی ماشینی نباید از كیسه‌های شن یا وزنه‌های تعادل به عنوان وسایل نگهدارنده و مهار تیرهای پیش آمده استفاده شود.

ماده‌ 144: فقط كابل‌های آویز فولادی كه با مقررات ماده 131 (ب) منطبق باشند، باید در داربست‌های معلق با راه اندازی ماشینی بكار برده شوند.

ماده‌ 145:طول كابل‌های تعلیق باید به اندازه‌ای باشد كه در وضعیتی كه جایگاه در پایین‌ترین حد خود قرار دارد، حداقل دو دور كابل روی هر استوانه باقی بماند.

ماده‌ 146: انتهای كابل‎های تعلیق باید به طور مطمئنی به وسیله گیره‌ها یا سایر وسایل موثر به ماشین بالابر بسته شوند.

ماده‌ 147: ماشین‌های بالابر داربست باید طوری ساخته و نصب گردند كه بخش متحرك آنها برای بازرسی به آسانی در دسترس باشد.

ماده‌ 148: بدنه ماشین‌های بالابر باید به وسیله پیچ‌ها یا وسایل موثر دیگر به طور مطمئنی به تكیه‌گاه‌ها و دستك‌های جایگاه متصل شود.

ماده‌ 149: وینچ‌ها در داربست‌های معلق باید:

الف – از نوع متوقف كننده اتوماتیك باشند یا

ب – به ضامن، گیره (شیطانك) و یا وسیله قفل كننده موثر دیگر مجهز باشند، به طوری كه جایگاه را بتوان در هر سطحی به طور اطمینان بخشی متوقف نمود و مواقعی كه از كنترل دست رها می‌‌شود، گیره به طور اتوماتیك عمل كند. همچنین زمانی كه گیره قبل از پایین آوردن جایگاه، لزوماً از قید رها می‌‌شود، یك وسیله مناسب ایمنی باید فراهم باشد تا از برگشت وینچ جلوگیری نماید.

ماده‌ 150: شستی یا اهرم راه اندازی ماشین بالابر باید به ترتیبی باشد كه وقتی فشار دست از روی آن رها می‌‌شود، موتور فوراً متوقف شده و به طور اطمینان بخشی جایگاه را نگهدارد.

ماده‌ 151: قسمت‌های متحرك ماشین بالابر باید حداقل یك بار در هفته بازرسی شود.

ماده‌ 152: زمانی كه ماشین بالابر جابجا می‌‌شود، باید قبل از اینكه مجدداً بكار گرفته شود، مورد بازرسی و معاینه كامل قرار گیرد.

ماده‌ 153: جایگاه‌های كار باید با مقررات ماده 135 منطبق باشند.

ماده‌ 154:  طول جایگاه‌های كار نباید از 8 متر و عرض آنها از 1/5 متر تجاوز نماید.

ماده‌ 155:  در مواقعی كه كارگران بر روی داربست‌های معلق سنگین كار می‌‌نمایند، ایمنی كابل‌های تعلیق باید به وسیله قفل كردن وینچ‌ها یا طرق موثر دیگر تامین گردد.

ماده‌ 156: باید از تكان خوردن یا برخورد داربست‌های معلق به بدنه ساختمان به وسیله قیدها، نرده‌های حایل و غیره جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 157: وقتی كه از داربست‌ معلق با راه اندازی ماشینی استفاده نمی‌شود، باید:

الف – كلیه ابزارها و سایر وسایل قابل حمل از روی آن برداشته شوند.

ب – در محل خود به طور اطمینان بخشی ثابت شده و یا به سطح زمین پایین آورده شود.

 

داربست دیواركوب (Bracket Scaffolds)

تعریف: داربست دیوار كوب تشكیل می‌‌شود از یك سكوی كار كه به شكل بالكن و به وسیله تكیه گاه‌های گونیا شكل به بدنه ساختمان متصل و مهار می‌‌گردد.

ماده158: تكیه‌گاه‌های داربست دیواركوب باید دارای مقاومت كافی و از جنس فلز مناسب بوده و به طور اطمینان بخشی به وسیله پیچ و مهره و واشر به بدنه ساختمان مهار گردند.

ماده‌ 159: داربست دیواركوب فقط باید مورد استفاده كارگرانی از قبیل درودگران، رنگ‌كاران و برق كاران كه به لوازم و تجهیزات سنگینی احتیاج ندارند، قرار گیرد.

ماده‌ 160: عرض سكوی كار داربست دیوار كوب نباید از 75 سانتیمتر بیشتر باشد.

ماده‌ 161: تكیه گاه‌های داربست دیواركوب باید به گونه‌ای طراحی شوند تا حداقل در مقابل 175 كیلوگرم بار وارده به قسمت جلو آن مقاومت نمایند.

ماده‌ 162:  فاصله بین تكیه گاه‌های داربست دیواركوب نباید از 3 متر تجاوز نماید.

 

داربست‌ نردبانی‌

ماده‌ 163: داربست‌‌ نردبانی‌ فقط‌ باید برای‌ كارهای‌ سبكی‌ به‌ كار روند كه‌ در آنها از مصالح‌ كمی‌ استفاده‌ می‌شود و بطور كلی باید برای انجام كار مورد نظر مناسب باشد (مانند رنگ‌‎كاری‌، گچ كاری و امثال آن)

ماده‌ 164: نردبان‌های دو طرفه‌ای كه برای پایه‌های داربست نردبانی بكار می‌‌روند ضمن آنكه باید دارای مقاومت و استحكام كافی باشند، باید دارای یكی از دو شرط زیر نیز باشند:

الف‌ - یا در عمقی از زمین فرو رفته باشند كه بادر نظر گرفتن نوع خاك تعیین می‌‌شود.

ب – یا به شیوه‌ای روی زیر پایه‌ای‎ها یا تخته‌هایی قرار داده شوند كه هر دو پایه هر نردبان روی سطح تراز قرار گیرند. همچنین پایه‌های آنها به طور محكمی مهار گردند تا از لغزیدنشان جلوگیری شود.

ماده‌ 165: در مواردی‌ كه‌ از نردبان‌ دو طرفه‌ برای‌ ایجاد داربست‌ استفاده‌ می‌شود نباید ارتفاع‌ داربست‌ از 5/2 متر بیشتر باشد همچنین تخته جایگاه باید در سطح تراز قرار داده شده و از پله سوم بالای نردبان‌ها بالاتر قرار نگیرد.

ماده‌ 166: از داربست‌ نردبانی نباید در هر زمان بیش از یك نفر استفاده نمایند.

 

بخش دوم - نردبان

ماده‌ 167: پایه‌ها و پله‌های نردبان چوبی باید از چوب مرغوب ساخته شده والیاف چوب در جهت طول قطعات باشند. همچنین اجزاء نردبان باید فاقد هرگونه عیب و ایراد ظاهری از قبیلا ترك، شكستگی و پوسیدگی باشد.

ماده‌ 168: پله‌های نردبان چوبی باید به صورت كام و زبانه به طور محكم به پایه‌ها متصل گردیده باشند از بكار بردن نردبان چوبی كه پله‌های آن فقط به وسیله میخ و پیچ به پایه‌های متصل شده باشند، باید خودداری گردد.

ماده‌ 169: پله‌های نردبان فلزی باید عاج دار باشند تا از لغزش پا بر روی آنها پیشگیری بعمل آید.

ماده‌ 170: نردبان دو طرفه باید مجهز به ضامن یا قیدی باشد كه از باز شدن بیش از حد پایه‌ها جلوگیری نماید. ضمناً در حالت باز نباید ارتفاع آن از 3 متر بیشتر باشد.

ماده‌ 171: طول نردبان یك طرفه قابل حمل نباید از ده متر تجاوز نماید.

ماده‌ 172: پله‌ها و پایه‌های نردبان باید از مواد روغنی و لغزنده عاری باشند.

ماده‌ 173: از رنگ كردن نردبان چوبی كه باعث پوشیده شدن نواقص آن می‌‌گردد، باید خودداری بعمل‎آید و برای محافظت آن از پوسیدگی، باید از موادمحافظ شفاف‎استفاده شود.

ماده‌ 174: نردبان‌های فلزی باید به وسیله ضد زنگ یا مواد مناسب دیگر در مقابل خوردگی و زنگ زدگی محافظت شوند، مگر آنكه از فلزات زنگ نزن از قبیل آلومینیوم ساخته شده باشند.

ماده‌ 175:  نردبانی كه روی یك پایه تك به وسیله اتصال چوب‌های افقی ساخته شود، نباید مورد استفاده قرار گیرد.

ماده‌ 176:  دو نردبان كوتاه نباید بهم متصل و به جای نردبان بلند بكار برده شوند.

ماده‌ 177: از افزودن ارتفاع نردبان به وسیله قرار دادن جعبه یا بشكه و نظایر آن در زیر پایه‌های نردبان باید خودداری بعمل آید.

ماده‌ 178:  نردبان دو طرفه نباید با جمع كردن دو ضلع آن بر روی هم، به جای نردبان یك طرفه بكار برده شود.

ماده‌ 179: لوله‌های بالای نردبان دو طرفه باید در فواصل مناسب روغنكاری شوند تا حركت آنها به آسانی انجام و از شكسته شدن آنها جلوگیری بعمل آید.

ماده‌180:  از نردبانی كه پله‌های آن در رفته‎و‎معیوب است و یا فاقد یك‎پله است و یا اینكه پایه‌های آن دارای نقص، ترك و شكستگی است. به هیچ وجه نبایستی استفاده نمود چنانچه نردبان قابل تعمیر نیست، باید فوراً آن را معدوم نمود تا مورد استفاده كسی قرار نگیرد.

ماده‌ 181: در نردبان‌های ثابت برای هر 9 متر ارتفاع باید یك پاگرد پیش‌بینی گردد و هر قطعه از نردبان كه حد فاصل دو پاگرد است باید به نحوی قرار گیرد كه در امتداد قطعه قبلی نباشد.

ماده‌ 182:  نردبان نباید در جلوی دری كه باز می‌‌شود قرار داده شود، مگر آنكه در قبلاً به طور محكم بسته و قفل شده باشد.

ماده‌ 183:  در جایی كه رفت و آمد زیاد است و همچنین در ساختمان‌های بیش از دو طبقه، باید برای بالا رفتن و پایین آمدن از نردبان‌های جداگانه استفاده شود.

ماده‌ 184: از یك نردبان نباید در هر زمان بیش از یك نفر استفاده نماید.

ماده‌ 185:  در هنگام استقرار نردبان، باید فاصله بین پایه نردبان تا پای دیوار تقریباً در حدود یك چهارم طول نردبان اختیار شود.

ماده‌ 186: در مواردی كه امكان تكیه دادن و استقرار نردبان با شیب مناسب و ایمن وجود نداشته باشد، باید برای جلوگیری از حركت نردبان، تكیه گاه یا پایه آن به طور محكم بسته و یا مهار شود.

ماده187: چنانچه نردبان درمحلی كه احتمال لغزش دارد، قرار داده شود، باید به وسیله گوه یا كفشك‎لاستیكی شیاردار یا‎سایروسایل و موانع‎مشابه، ازلغزش پایه‌ها برروی‎زمین جلوگیری بعمل آید. همچنین تكیه گاه نردبان در قسمت بالا نیز باید دارای استحكام لازم باشد.

ماده‌ 188: طول نردبان باید طوری انتخاب شود كه پس از استقرار صحیح آن، انتهای فوقانی آن حدود یك متر از كف محلی كه كارگر در آن پیاده می‌‌شود،‌بالاتر بوده و این قسمت اضافی فاقد پله باشد. ضمناً قسمت اضافی می‌‌تواند فقط دارای یك ضلع باشد.

ماده‌ 189: از تكیه دادن نردبان به ستون استوانه‌ای، از قبیل لوله فلزی یا تیرچوبی و غیره و همچنین نبش دیوار باید جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 190: كارگران را نباید به بالا بردن و پایین آوردن بارهای سنگین یا حجیم به وسیله نردبان وادار نمود.

ماده‌ 191: بالا بردن آسفالت یا قیرداغ به وسیله نردبان مجاز نمی‌باشد.

 

فصل‌ پنجم -‌ تخریب‌

بخش‌ اول‌ - عملیات‌ مقدماتی‌ تخریب‌

ماده‌ 192: قبل‌ از اینكه‌ عملیات‌ تخریب‌ شروع‌ شود، باید بازدید دقیقی‌ از كلیه‌ قسمت‌های‌ ساختمان‌ در دست‌ تخریب‌ بعمل‌ آمده‌ و در صورت‌ وجود قسمت‌های‌ خطرناك‌ و قابل‌ ریزش‌، اقدامات‌ احتیاطی‌ از قبیل‌ نصب‌ شمع‌، سپر و حایل‌ و ستون‌های‌ موقتی‌ جهت‌ مهار آن‌ قسمت‌ها‌ بعمل‌ آید.

ماده‌ 193: قبل‌ از شروع‌ كار، جریان‌ برق‌، گاز، آب‌ و سایر خدمات‌ مشابه‌ با اطلاع‌ و نظارت‌ سازمان‌های‌ مربوطه‌ به‌ طور مطمئن‌ قطع‌ و در صورت‌ نیاز به‌ برقراری‌ موقت‌ آنها، این‌ عمل‌ نیز باید با موافقت‌ و نظارت‌ سازمان‌های‌ ذیربط‌ و رعایت‌ كلیه‌ احتیاطات‌ و مقررات‌ ایمنی‌ مربوطه‌ انجام‌ گردد.

ماده‌ 194: منطقه‌ خطر در اطراف‌ ساختمان‌ در دست‌ تخریب‌ باید كاملاً محصور و علامات‌ خطر و هشدار دهنده‌ نصب‌ گردد و از ورود افراد غیرمسئول‌ به‌ منطقه‌ محصور شده‌ جلوگیری‌ بعمل‌ آید.

ماده‌ 195: در هنگام‌ شب‌، مرز منطقه‌ محصور شده‌ باید با نصب‌ چراغ‌های‌ قرمز و یا علایم‌ مشخصه‌ دیگر از قبیل‌ تابلوهای‌ شبرنگ‌ و غیره‌ مشخص‌ گردد.

ماده‌ 196: كلیه‌ راه‌های‌ ورودی‌ و خروجی‌ ساختمان‌ در دست‌ تخریب‌ به‌ جز راهی‌ كه‌ برای‌ عبور و مرور كارگران‌ و افراد مسئول‌ درنظر گرفته‌ شده‌، باید مسدود گردد.

 ماده‌ 197: كلیه‌ شیشه‌های‌ موجود در درها و پنجره‌ها باید قبل‌ از شروع‌ عملیات‌ تخریب‌، درآورده‌ شده‌ و در محل‌ مناسبی‌ انبار گردد.

 

بخش‌ دوم‌ - اصول‌ كلی‌ تخریب‌

ماده‌ 198: عملیات‌ تخریب‌ باید از بالاترین‌ قسمت‌ یا طبقه‌ شروع‌ و به‌ پایین‌ترین‌ قسمت‌ یا طبقه‌ ختم‌ گردد، مگر در موارد خاصی‌ كه‌ تخریب‌ به‌ طور یكجا و استفاده‌ از مواد منفجره‌ در فونداسیون‌ و از راه‌ دور با رعایت‌ كلیه‌ احتیاطات‌ و مقررات‌ ایمنی‌ مربوطه‌ و كسب‌ مجوزهای‌ لازم‌ انجام‌ و یا از طریق‌ كشیدن‌ با كابل‌ و واژگون‌ كردن‌ و یا از طریق‌ ضربه‌ زدن‌ با وزنه‌های‌ در حال‌ نوسان‌ انجام‌ شود.

ماده‌ 199: در مواردی‌ كه‌ عمل‌ تخریب‌ از طریق‌ كشش‌ و واژگون‌ كردن‌ انجام‌ می‌شود، باید از كابل‌های‌ فلزی‌ محكم‌ استفاده‌ شده‌ و كلیه‌ كارگران‌ و افراد مسئول‌ در فاصله‌ مناسب‌ و مطمئن‌ و كاملاً دور از منطقه‌ خطر مستقر‌ شوند.

ماده‌ 200: در مواردی‌ كه‌ از وزنه‌های‌ در حال‌ نوسان‌ برای‌ تخریب‌ استفاده‌ می‌شود باید در اطراف‌محل‌ اصابت‌ وزنه،‌ میدان‎عملی‌ به‌ عرض1/5 برابر ارتفاع‌ ساختمان‌ درنظر گرفته‌ شود.

ماده‌ 201: وزنه‌های‌ در حال‌ نوسان‌ مذكور در ماده‌ فوق‌ باید به‌ ترتیبی‌ كنترل‌ گردند كه‌ به‌ جز ساختمان‌ در دست‌ تخریب‌ به‌ جای‌ دیگر اصابت‌ ننمایند.

ماده‌ 202: از تخریب‌ قسمت‌هایی‌ از ساختمان‌ كه‌ باعث‌ تخریب‌ و ریزش‌ ناگهانی‌ قسمت‌های‌ دیگر ساختمان‌ گردد باید جلوگیری‌ به‌ عمل‌ آید.

ماده‌ 203: در پایان‌ كار روزانه‌، قسمت‌های‌ دردست‌ تخریب‌ نباید در شرایط‌ ناپایداری‌ كه‌ در برابر فشار باد یا ارتعاشات‌ آسیب‌پذیر باشند، رها گردند.

ماده‌ 204: مصالح‌ و مواد حاصل‌ از تخریب‌ هر قسمت‌ یا طبقه‌ باید به‌ موقع‌ به‌ محل‌ مناسبی‌ منتقل‌ گردد و از انباشته‌ شدن‌ آن‌ به‌ ترتیبی‌ كه‌ مانع‌ از انجام‌ كار شده‌ و یا استحكام‌ طبقات‌ پایین‌تر را به‌ خطر اندازد، جلوگیری‌ به‌ عمل‌ آید.

ماده‌ 205: میخ‌های‌ موجود در تیرها و تخته‌های‌ حاصل‌ از تخریب‌ باید بلافاصله‌ به‌ داخل‌ چوب‌ فرو كوبیده‌ و یا كشیده‌ شوند.

ماده‌ 206: در صورت‌ لزوم‌، جهت‌ جلوگیری‌ از پخش‌ گرد و غبار ناشی‌ از تخریب‌، باید در فواصل‌ زمانی‌ مناسب‌ قسمت‌های‌ دردست‌ تخریب‌ به‌ وسیله‌ آب‌ فشان‌ مرطوب‌ گردد.

ماده‌ 207: كلیه‌ پرتگاه‌ها و دهانه‌های‌ موجود در كف‌ طبقات‌ و سایر قسمت‌ها به‌ استثناء دهانه‌هایی‌ كه‌ برای‌ حمل‌ و انتقال‌ مواد و مصالح‌ حاصل‌ از تخریب‌ و یا لوازم‌ كار مورد استفاده‌ قرار می‌گیرند، باید به‌ وسیله‌ نرده‌ یا حفاظ‌های‌ مناسب‌ محصور یا پوشانده‌ شوند.

ماده‌ 208: در محوطه‌ تخریب‌ باید گذرگاه‌های‌ مطمئنی‌ برای‌ عبور و مرور كارگران‌ درنظر گرفته‌ شود. این‌ گذرگاه‌ها باید روشن‌ و فاقد هرگونه‌ مانع‌ باشد.

ماده‌ 209: به‌استثناء پلكان‌ها، راهروها و نردبان‌ها و درهایی‌ كه‌ برای‌ استفاده‌ كارگران‌ بكار می‌رود باید كلیه‌ راه‌های‌ ارتباطی‌ دیگر ساختمان‌ در تمام‌ مدت‌ تخریب‌ مسدودگردد.

ماده‌ 210: در محل‎های ورود و خروج كارگران به ساختمان مورد تخریب، باید راهروهای سرپوشیده با حداقل سه متر طول و عرض نیم متر بیش از عرض درب ورودی ساخته شود تا از سقوط مصالح بر روی آنان جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 211: مصالح‌ ساختمانی‌ نباید به‌ وسیله‌ سقوط‌ آزاد به‌ خارج‌ پرتاب‌ شود، مگر آنكه‌ پرتاب‌ از داخل‌ كانال‌های‌ چوبی‌ یا فلزی‌ انجام‌ گیرد.

ماده‌ 212: كانال‌های‌ چوبی‌ یا فلزی‌ كه‌ برای‌ هدایت‌ مصالح‌ به‌ خارج‌ به‌ كار می‌رود چنانچه‌ بیش‌ از 45 درجه‌ شیب‌ داشته‌ باشد باید‌ از چهار طرف‌ كاملاً مسدود باشد، به‌ استثنای‌ دهانه‌هایی‌ كه‌ برای‌ ورود و خروج‌ مصالح‌ تعبیه‌ گردیده‌ است‌.

ماده‌ 213: دهانه‌ خارجی‌ كانال‌های‌ چوبی‌ یا فلزی‌ باید مجهز به‌ دریچه‌ محكمی‌ بوده‌ و در هنگام‌ كار به‌ وسیله‌ یك‌ نفر كارگر مراقبت‌ شود و در سایر مواقع‌ درب‌ آن‌ مسدود باشد. همچنین‌ در ابتدای‌ كانال‌های‌ مزبور نیز باید تدابیر و احتیاطات‌ لازم‌ برای‌ جلوگیری‌ از سقوط‌ اتفاقی‌ كارگران‌ به‌ داخل‌ دهانه‌ ورودی‌ به‌ كار برده‌ شود.

ماده‌ 214: محل‌ نگهداری‌ ابزار و وسایل‌ ساختمانی‌ و ساختمان‌های‌ موقت‌ كارگران‌ باید در جایی‌ قرار داشته‌ باشند كه‌ در معرض‌ خطر ریزش‌ و یا سقوط‌ مصالح‌ و مواد حاصل‌ از تخریب‌ نباشند.

 

بخش‌ سوم‌ - تخریب‌ و برچیدن‌ دیوارها

ماده‌ 215: دیوار یا قسمتی‌ از دیوار كه‌ ارتفاع‌ آن‌ بیش‌ از 22 برابر ضخامت‌ آن‌ است‌، نباید بدون‌ مهارهای‌ جانبی‌ آزاد بماند.

ماده‌ 216: برای‌ خراب‌ كردن‌ و برچیدن‌ دیوارهای‌ نازك‌ و مرتفع‌ و فاقد استحكام‌ كافی‌ به‌ طریق‌ دستی‌ باید از داربست‌ استفاده‌ شود.

ماده‌ 217: در مواردی‌ كه‌ دیوار از طریق‌ وارد آوردن‌ نیرو و فشار تخریب‌ می‌گردد، باید كلیه‌ كارگران‌ و افراد از منطقه‌ ریزش‌ دور نگهداشته‌ شوند.

ماده‌ 218: قبل‌ از خراب‌ كردن‌ هر یك‌ از دیوارهای‌ داخلی‌ یا خارجی‌ باید سوراخ‌ها‌ و دهانه‌هایی‌ كه‌ تا فاصله‌ سه‌ متر از محل‌ تخریب‌ در كف‌ طبقه‌ قرار دارند، به‌ وسیله‌ مصالح‌ مقاوم‌ به‌ ابعاد كافی‌ پوشانده‌ شوند، مگر آنكه‌ در طبقات‌ پایین‌ مطلقاً كارگری‌ كار نكند و یا راه‌های‌ ورود به‌ این‌ طبقات‌ قبلاً مسدود شده‌ باشد.

ماده‌ 219: دیوارهایی‌ كه‌ برای‌ نگهداری‌ خاك‌ زمین‌ یا ساختمان‌های‌ مجاور ساخته‌ شده‌اند، نباید تخریب‌ گردند مگر آن‌كه‌ قبلاً آن‌ خاك‌ برداشته‌ شده‌ و یا ساختمان‌ مربوط‌ به‌ وسیله‌ شمع‌ و سپر محافظت‌ شده‌ باشد.

 

بخش‌ چهارم‌ - تخریب‌ و برچیدن‌ طاق‌ها

ماده220: در طاق‌های‌ ضربی‌ چه‎هنگامی‌ كه‎سوراخ‌ درآن‌ ایجاد می‌شود و چه‎هنگام‌ تخریب‌ آن‌ باید آجرها و مصالح‌ بین‌ دو تیرآهن‌ تا تكیه‌ گاه‌های‌ طاق‌ به‌ طور كامل‌ برداشته‌ شود.

ماده‌221: هنگام‌ تخریب‌ طاق‌ پس‌ از برداشتن‌ قسمتی‌ از طاق‌، باید روی‌ تیرآهن‌ یا تیرچه‌ها به‌طور عرضی‌ الوارهایی‌ حداقل‌ به‌ ضخامت‌ 5 سانتیمتر و به‌ عرض‌ 25 سانتیمتر به‌ تعداد كافی‌ گذارده‌ شود تا كارگران‌ بتوانند در روی‌ آنها مستقر شده‌ و به‌ كار خود ادامه‌ دهند.

ماده‌ 222: هنگام‌ تخریب‌ طاق‌، باید طبقه‌ زیر آن‌ به‌ طوری‌ مسدود شود كه‌ هیچیك‌ از كارگران‌ نتوانند در آن‌ رفت‌ و آمد كنند.

 

بخش‌ پنجم‌ - تخریب‌ و برچیدن‌ اسكلت‌ فلزی‌ ساختمان‌

ماده‌ 223: در صورت‌ استفاده‌ از جرثقیل‌ برای‌ پایین‌ آوردن‌ تیرآهن‌ها و قطعات‌ فولادی‌، مقررات‌ آیین‌ نامه‌ حفاظتی‌ وسایل‌ حمل‌ و نقل‌ و جابجا كردن‌ مواد و اشیاء در كارگاه‌ها باید رعایت‌ گردد.

ماده‌ 224: پس‌ از تخریب‌ و برداشتن‌ طاق‌ اگر نصب‌ جرثقیل‌ ساختمانی‌ روی‌ تیرآهن‌ ضروری‌ باشد باید قبلاً به‌ وسیله‌ الوار تمام‌ اطراف‌ محل‌ نصب‌ جرثقیل‌ به‌ جز قسمتی‌ كه‌ برای‌ حمل‌ وسایل‌ و مواد لازم‌ باشد، پوشانده‌ شده‌ و به‌ طرز محكم‌ و مطمئن‌ استقرار یابد.

ماده‌ 225: هنگام‌ پایین‌ آوردن‌ تیرآهن‌های‌ بریده‌ شده‌ به‌ وسیله‌ جرثقیل‌، برای‌ حفظ‌ تعادل‌ و جلوگیری‌ از لنگر بار باید از طناب‌ هدایت‌ كننده‌ نیز استفاده‌ شود.

ماده‌ 226: از آویزان شدن كارگران به كابل دستگاه‌های بالابر یا استقرار آنان روی تیرآهن‌های در حال حمل باید جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 227: هنگام‌ استفاده‌ از جرثقیل‌ برای‌ حمل‌ كپسول‌های‌ اكسیژن‌ و استیلن‌ باید از محفظه‌هایی‌ استفاده‌ شود كه‌ این‌ كپسول‌ها به‌ طور مطمئن‌ در آن‌ مستقر شده‌ باشند.

ماده‌ 228: قبل‌ از بریدن‌ تیرآهن‌ باید احتیاط‌های‌ لازم‌ به‌ منظور جلوگیری‌ از نوسانات‌ آزاد تیرآهن‌ بعد از برش‌ بعمل‌ آید تا صدمه‌ای‌ به‌ اشخاص‌ و یا وسایل وارد نیاید.

ماده‌ 229: پایین‌ آوردن‌ تیرآهن‌های‌ بریده‌ شده‌ باید به‌ طور آهسته‌ انجام‌ شود و انداختن‌ آنها از بالا مطلقاً ممنوع‌ است‌.

ماده230: هنگامی‌ كه‎تخریب‌ ساختمان‌ فلزی‌ بدون‎استفاده‌ از‎جرثقیل‌ انجام‎می‌گیرد،باید‎قبل‌ از برداشتن‌ تیرآهن‌ها و ستون‌های‌ هر طبقه‌، كف‌ طبقه‌ بلافاصله‌ زیر آن‌ با الوار پوشانیده‌ شود.

 

بخش‌ ششم‌ - تخریب‌ دودكش‌های‌ بلند، برج‌ها و سازه‌های‌ مشابه‌

ماده‌ 231: دودكش‌های‌ بلند، برج‌ها و سازه‌های‌ مشابه‌، نباید از طریق‌ انفجار یا واژگونی‌ تخریب‌ شوند، مگر آن‌كه‌ قبلاً محدوده‌ حفاظت‌ شده‌ و مطمئنی‌ با وسعت‌ كافی‌ در اطراف‌ آن‌ درنظر گرفته‌ شده‌ باشد.

ماده‌ 232: در صورتی‌ كه‌ قرار باشد سازه‌های مذكور در ماده 231 به‌ طریق‌ دستی‌ تخریب‌ گردد، باید از داربست‌ استفاده‌ شود.

ماده‌ 233: به‌ تناسب‌ تخریب‌ سازه‌های‌ مذكور ازبالا به‌ پایین‌ سكوی‌ داربست‌ نیز باید به‌ تدریج‌ پایین‌ آورده‌ شود، به‌ ترتیبی‌ كه‌ همواره‌ محل‌ استقرار كارگران‌ مربوطه‌ پایین‌تر از نقطه‌ بالایی‌ سازه‌ بوده‌ و این‌ اختلاف ارتفاع‌ كمتر از 50 سانتیمتر و بیشتر از 150 سانتیمتر نباشد.

ماده234: از ایستادن‌ و استقرار كارگران‌ دربالای‌ سازه‌های‎مذكور بایدجلوگیری‌ به‎عمل‌ آید.

ماده‌ 235: مصالح‌ حاصله‌ از تخریب‌ سازه‌های‌ مورد بحث‌ باید از داخل‌ به‌ پایین‌ ریخته‌ شده‌ و برای‌ جلوگیری‌ از تجمع‌ مصالح‌ باید قبلاً دریچه‌ای‌ در پایین‌ترین‌ قسمت‌ سازه‌ جهت‌ تخلیه‌ آن‌ ایجاد شود.

ماده‌236: تخلیه‌ مصالح‌ مذكور در ماده‎فوق‌، فقط‌ باید پس‌ از توقف‌ كار تخریب‌ انجام‌ شود.

ماده‌ 237: در صورت‌ استفاده‌ از بالابر، تكیه‌ گاه‌ آن‌ باید مستقل‌ از داربست‌ باشد.

 

فصل‌ ششم‌ - گودبرداری‌ و حفاری‌

بخش‌ اول‌ - عملیات‌ مقدماتی‌ گودبرداری‌ و حفاری‌

ماده238: قبل‌ ازاینكه‌ عملیات‎گودبرداری‌ و حفاری‌ شروع‎شود، اقدامات‌ زیر باید انجام‌ شود.

الف‌ - زمین‌ مورد نظر از لحاظ‌ استحكام‌ دقیقاً مورد بررسی‌ قرار گیرد.

ب‌ - موقعیت‌ تاسیسات‌ زیرزمینی‌ از قبیل‌ كانال‌های‌ فاضلاب‌، لوله‌ كشی‌ آب‌، گاز، كابل‌های‌ برق‌، تلفن‌ و غیره‌ كه‌ ممكن‌ است‌ در حین‌ انجام‌ عملیات‌ گودبرداری‌ موجب‌ بروز خطر و حادثه‌ گردند و یا خود دچار خسارت‌ شوند، باید مورد شناسایی‌ قرار گرفته‌ و در صورت‌ لزوم‌ نسبت‌ به‌ تغییر مسیر دائم‌ یا موقت‌ و یا قطع‌ جریان‌ آنها اقدام‌ گردد.

ج‌ - در صورتی‌ كه‌ تغییر مسیر یا قطع‌ جریان‌ تاسیسات‌ مندرج‌ در بند ب‌ امكان‌پذیر نباشد باید به‌ طرق‌ مقتضی‌ از قبیل‌ نگهداشتن‌ به‌ طور معلق‌ و یا محصور كردن‌ و غیره‌، نسبت‌ به‌ حفاظت‌ آن‌ها اقدام‌ شود.

د - موانعی‌ از قبیل‌ درخت‌، تخته‌ سنگ‌ و غیره‌ از زمین‌ مورد نظر خارج‌ گردند.

هـ – در صورتی‌ كه‌ عملیات‌ گودبرداری‌ و حفاری‌ احتمال‌ خطری‌ برای‌ پایداری‌ دیوارها و ساختمان‌های‌ مجاور در برداشته‌ باشد، باید از طریق‌ نصب‌ شمع‌، سپر و مهارهای‌ مناسب‌ و رعایت فاصله مناسب و ایمن گودبرداری و در صورت لزوم با اجرای سازه‌های نگهبان قبل از شروع عملیات، ایمنی و پایداری آنها تامین گردد.

 

بخش‌ دوم‌ - اصول‌ كلی‌ گودبرداری‌ و حفاری‌

ماده‌ 239: اگر در مجاورت‌ محل‌ گودبرداری‌ و حفاری‌ كارگرانی‌ مشغول‌ به‌ كار دیگری‌ باشند، باید اقدامات‌ احتیاطی‌ برای‌ ایمنی‌ آنان‌ به‌ عمل‌ آید.

ماده‌ 240: دیواره‌های‌ هر گودبرداری‌ كه‌ عمق‌ آن‌ بیش‌ از 120 سانتیمتر بوده‌ و احتمال‌ خطر ریزش‌ وجود داشته‌ باشد، باید به‌ وسیله‌ نصب‌ شمع‌، سپر و مهارهای‌ محكم‌ و مناسب‌ حفاظت‌ گردد، مگر آنكه‌ دیواره‌ها دارای‌ شیب‌ مناسب‌ (كمتر از زاویه‌ پایدار شیب‌ خاكریزی‌) باشند.

ماده‌ 241: در مواردی‌ كه‌ عملیات‌ گودبرداری‌ و حفاری‌ در مجاورت‌ خطوط‌ راه‌ آهن‌، بزرگراه‌ها و یا مراكز و تاسیساتی‌ كه‌ تولید ارتعاش‌ می‌نماید، انجام‌ شود باید تدابیر احتیاطی‌ از قبیل‌ نصب‌ شمع‌، سپر و مهارهای‌ مناسب‌ برای‌ جلوگیری‌ از خطر ریزش‌ اتخاذ گردد.

ماده‌ 242: مصالح‌ حاصل‌ از گودبرداری‌ و حفاری‌ نباید به‌ فاصله‌ كمتر از نیم‌ متر از لبه‌ گود ریخته‌ شود. همچنین‌ این‌ مصالح‌ نباید در پیاده‌ روها و معابر عمومی‌ به‌ نحوی‌ انباشته‌ شود كه‌ مانع‌ عبور و مرور گردد.

ماده‌ 243: دیواره‌های‌ محل‌ گودبرداری‌ و حفاری‌ در موارد ذیل‌ باید دقیقاً مورد بررسی‌ و بازدید قرار گرفته‌ و در نقاطی‌ كه‌ خطر ریزش‌ بوجود آمده‌ است‌، وسایل‌ ایمنی‌ نصب‌ و یا نسبت به تقویت آنها اقدام‌ گردد.

الف‌ - بعد از یك‌ وقفه‌ 24 ساعته‌ یا بیشتر در كار.

ب‌ - بعد از هرگونه‌ عملیات‌ انفجاری‌.

ج‌ - بعد از ریزش‌های‌ ناگهانی‌.

د - بعد از صدمات‌ اساسی‌ به‌ مهارها.

هـ – بعد از یخبندان‌های‌ شدید.

و – بعد از باران‌های‌ شدید.

ماده‌ 244: در محل‌هایی‌ كه‌ احتمال‌ سقوط‌ اشیاء به‌ محل‌ گودبرداری‌ و حفاری‌ وجود دارد، باید موانع‌ حفاظتی‌ برای‌ جلوگیری‌ از وارد شدن‌ آسیب‌ به‌ كارگران‌ پیش‌بینی‌ گردد. همچنین‌ برای‌ پیشگیری‌ از سقوط‌ كارگران‌ و افراد عابر به‌ داخل‌ محل‌ گودبرداری‌ و حفاری‌ نیز باید اقدامات‌ احتیاطی‌ از قبیل‌ محصور كردن‌ محوطه‌ گودبرداری‌، نصب‌ نرده‌ها،‌ موانع‌، وسایل كنترل مسیر، علایم‌ هشدار دهنده‌ و غیره انجام‌ شود.

ماده‌ 245: شب‌ها در كلیه‌ معابر و پیاده‌روهای‌ اطراف‌ محوطه‌ گودبرداری‌ و حفاری‌ باید روشنایی‌ كافی‌ تامین‌ شود و همچنین‌ علایم‌ هشدار دهنده‌ شبانه‌ از قبیل‌ چراغ‌های‌ احتیاط‌، تابلوهای‌ شبرنگ‌ و غیره‌ در اطراف‌ منطقه‌ محصور شده‌ نصب‌ گردد، به طوری كه كلیه عابران و رانندگان وسایل نقلیه از فاصله كافی و به موقع متوجه خطر گردند.

ماده‌ 246: قبل‌ از قراردادن‌ ماشین‌ آلات‌ و وسایل‌ مكانیكی‌ از قبیل‌ جرثقیل‌، بیل‌ مكانیكی‌، كامیون‌ و غیره‌ و یا انباشتن‌ خاك‌های‌ حاصل‌ از گودبرداری‌ و حفاری‌ و مصالح‌ ساختمانی‌ در نزدیكی‌ لبه‌های‌ گود، باید شمع‌، سپر و مهارهای‌ لازم‌ جهت‌ افزایش‌ مقاومت‌ در مقابل‌ بارهای‌ اضافی‌ در دیواره‌ گود نصب‌ گردد.

ماده‌ 247: در صورتی‌ كه‌ از وسایل‌ بالابر برای‌ حمل‌ خاك‌ و مواد حاصل‌ از گودبرداری‌ و حفاری‌ استفاده‌ شود، باید پایه‌های‌ این‌ وسایل‌ به‌ طور محكم‌ و مطمئن‌ نصب‌ گردیده‌ و خاك‌ و مواد مذكور نیز باید با محفظه‌های ایمن‌ و مطمئن‌ بالا آورده‌ شود.

ماده‌ 248: هرگاه‌ دیواری‌ جهت‌ حفاظت‌ یكی‌ از دیواره‌های‌ گودبرداری‌ مورد استفاده‌ قرار گیرد باید به‌ وسیله‌ مهارهای‌ لازم‌ پایداری‌ آن‌ تامین‌ شود.

ماده‌249: درصورتی‌ كه‌ ازموتورهای‌ احتراق‌ داخلی‌ درداخل‌ گود استفاده‌ شود، باید با اتخاذ تدابیر فنی‌، گازهای‌ حاصله‌ از كار موتور به‌ طور موثر از منطقه‌ كار كارگران‌ تخلیه‌ گردد.

ماده‌ 250: چنانچه‌ وضعیت‌ گود یا شیار به‌ نحوی‌ است‌ كه‌ روشنایی‌ كافی‌ با نور طبیعی‌ تامین‌ نمی‌شود باید جهت‌ جلوگیری‌ از حوادث‌ ناشی‌ از فقدان روشنایی،‌ از منابع‌ نور مصنوعی‌ استفاده‌ شود.

ماده‌ 251: درصورتی‌ كه‌ احتمال‌ نشت‌ و تجمع‌ گازهای‌ سمی‌ و خطرناك‌ در داخل‌ كانال وجود داشته‌ باشد باید با اتخاذ تدابیر فنی‌ و نصب‌ وسایل‌ تهویه‌، هوای‌ منطقه‌ تنفسی‌ كارگران‌ به‌ طور موثر تهویه‌ گردد. همچنین در صورت تجمع آب در كانال باید نسبت به تخلیه آن اقدام شود.

ماده‌ 252: درمواردی‌ كه‌ حفاری‌ در زیر پیاده‌ روها ضروری‌ باشد، باید جهت‌ پیشگیری‌ از خطر ریزش‌ اقدامات‌ احتیاطی‌ از قبیل‌ نصب‌ مهارهای‌ مناسب‌ با استقامت‌ كافی‌ انجام‌ و با نصب‌ موانع‌، نرده‌ها و علایم‌ هشداردهنده‌، منطقه‌ خطر به‌ طور كلی‌ محصور و از عبور و مرور افراد جلوگیری‌ به‌ عمل‌ آید.

ماده‌ 253: در گودها و شیارهایی‌ كه‌ عمق‌ آن‌ها از یك‌ متر بیشتر باشد، نباید كارگران‌ را به‌ تنهایی‌ به كار گمارد.

ماده‌254: درحفاری‌ با بیل‌ و كلنگ‌ بایدكارگران‌ به‎فاصله‌ كافی‌ ازیكدیگر به‎كار‎گمارده‌ شوند.

ماده‌ 255: در شیارهای‌ عمیق‌ و طولانی‌ كه‌ عمق‌ آنها بیش‌ از یك‌ متر باشد، باید به‌ ازاء حداكثر هر سی‌ متر طول‌، یك‌ نردبان‌ كار گذارده‌ شود. لبه‌ بالایی‌ نردبان‌ باید تا حدود یك متر بالاتر از لبه‌ شیار ادامه‌ داشته‌ باشد.

 

بخش‌ سوم‌ - راه‌های‌ ورود و خروج‌ به‌ محل‌ گودبرداری‌ و حفاری‌

ماده‌ 256: برای‌ رفت‌ و آمد كارگران‌ به‌ محل‌ گودبرداری‌ باید راه‌های‌ ورودی‌ و خروجی‌ مناسب‌ و ایمن‌ در نظر گرفته‌ شود. در محل‌ گودهایی‌ كه‌ عمق‌ آن‌ بیش‌ از 6 متر باشد، باید برای‌ هر شش‌ متر یك‌ سكو یا پاگرد برای‌ نردبان‌ها، پله‌ها و راه‌های‌ شیب‌ دار پیش‌بینی‌ گردد. این‌ سكوها یا پاگردها و همچنین‌ راه‌های‌ شیب‌ دار و پلكان‌ها باید به‌ وسیله‌ نرده‌های‌ مناسب‌ محافظت‌ شوند.

ماده‌ 257: عرض‌ معابر و راه‌های‌ شیب‌ دار ویژه‌ وسایل‌ نقلیه‌ نباید كمتر از چهارمتر باشد و در طرفین‌ آن‌ باید موانع‌ محكم‌ و مناسبی‌ نصب‌ گردد. در صورتی‌ كه‌ این‌ حفاظ‌ از چوب‌ ساخته‌ شود. قطر آن‌ نباید از بیست‌ سانتیمتر كمتر باشد.

ماده‌ 258: در محل‌ گودبرداری‌ باید یك‌ نفر نگهبان‌ مسئول‌ نظارت‌ بر ورود و خروج‌ كامیون‌ها و ماشین‌آلات‌ سنگین‌ باشد و نیز برای‌ آگاهی‌ كارگران‌ و سایر افراد، علایم‌ هشداردهنده‌ در معبر ورود و خروج‌ كامیون‌ها و ماشین‌ آلات‌ مذكور نصب‌ گردد.

ماده‌ 259: راه‌های‌ شیب‌ دار و معابری‌ كه‌ در زمین‌های‌ سخت‌ (بدون‌ استفاده‌ از تخته‌های‌ چوبی‌) ساخته‌ می‌شود باید بدون‌ پستی‌ و بلندی‌ و ناهمواری‌ باشد.

ماده‌ 260: افرادی كه در عملیات گودبرداری و حفاری بكار گرفته می‌‌شوند، باید دارای تجربه كافی بوده و همچنین افراد ذیصلاح بر كار آنان نظارت نمایند.

 

بخش چهارم – حفر چاه‌های آب و فاضلاب با وسایل دستی

ماده‌ 261: كلیه پیمانكاران چاه كن باید دارای وسایل و ابزار كار سالم و بدون نقص و همچنین وسایل حفاظت فردی طبق ضوابط آیین نامه حفاظتی حفر چاه‌های دستی و آیین نامه وسایل حفاظت انفرادی، به ویژه كلاه ایمنی، پمپ هوادهی، چكمه لاستیكی، كمربند ایمنی و طناب نجات باشند و این وسایل را در اختیار كارگران خود قرار داده و در مورد كاربرد صحیح آن نظارت نمایند.

ماده‌ 262: افرادی كه در عملیات حفر چاه‌های آب و فاضلاب بكار گرفته می‌‍‌شوند، باید دارای تجربه كافی در این امر بوده و پیمانكاران مربوطه بر كار آنان نظارت نمایند.

ماده‌ 263: در انتخاب محل حفر چاه فاضلاب باید موقعیت چاه‌های فاضلاب قدیمی مورد توجه قرار گرفته و فاصله چاه جدید با چاه قدیم با نظر مهندس ناظر و صاحب كار و یا پیمانكار اصلی صاحب كار به اندازه‌ای درنظر گرفته شود كه خطر ریزش و مرتبط شدن خودبخود دو چاه وجود نداشته باشد و یا قبل از شروع حفاری، نسبت به تخلیه چاه فاضلاب قدیمی و پر كردن آن با خاك و شفته یا مصالح مناسب دیگر اقدام گردد.

ماده‌ 264: در هر مرتبه ورود مقنی به چاه، باید بررسی لازم از نظر وجود گازهای سمی و خطرناك و همچنین كمبود اكسیژن بعمل آید.

ماده‌ 265: برای پیشگیری از خطرات و عوارض مربوط به كمبود اكسیژن و وجود گازهای زیان آور و خطرناك، باید به وسیله پمپ هوادهی نسبت به تهویه هوای چاه اقدام گردد و چنانچه شرایط كار به نحوی باشد كه اقدام فوق كافی و موثر نباشد، باید كارگر مقنی به ماسك تنفسی با هوای فشرده و لوله خرطومی مجهز گردد.

ماده‌ 266: مقنی قبل از ورود به چاه باید طناب نجات و كمربند ایمنی را به خود بسته و انتهای آزاد طناب نجات را در بالای چاه در نقطه ثابتی محكم نموده باشد.

ماده‌ 267: پس از خاتمه كار روزانه، دهانه چاه باید به وسیله صفحات محكم، مقاوم و مناسب به نحو ایمن پوشانده شده و علامت گذاری شود.

ماده‌ 268: دهانه چاه باید به عمق حداقل 5/1 متر با آجر و ملات سیمان طوقه چینی شده و در خاتمه عملیات طوری مسدود و پوشانده شود كه مقاومت كافی در برابر بارهای وارده و نیز عوامل جوی داشته باشد، همچنین در زمین‌هایی كه خاك دستی ریخته شده باشد، عمل طوقه چینی باید بعد از برداشتن خاك دستی انجام شود.

ماده‌ 269: لوله‌های فاضلاب باید از طریق گلدان به چاه مرتبط گردند. همچنین گلدان باید دارای استحكام كافی بوده و نحوه استقرار آن در دهانه چاه به نحوی باشد كه بتواند فاضلاب را به طور عمودی و در امتداد محور استوانه چاه هدایت و از ریزش آب به دیواره چاه جلوگیری نماید.

ماده‌ 270: چنانچه دهانه چاه دارای درب باشد، این درب باید مجهز به قفل و بست مناسب و مطمئن باشد.

ماده‌271: برای هرنوع چاه اعم از آب یا فاضلاب باید لوله‎هواكش مناسب پیش‎بینی شود.

ماده‌ 272: محل چاه باید در نقشه نهایی ساختمان دقیقاً مشخص باشد. همچنین در خاتمه عملیات ساختمانی برروی محل‎احداث یا پوشش دهانه‎چاه نیزبایدعلایم‎مشخصه نصب گردد.

ماده‌ 273: در عملیات حفر چاه با وسایل دستی، باید علاوه بر موارد فوق، مفاد آیین نامه و مقررات حفاظتی حفر چاه‌های دستی نیز رعایت گردد.

 

فصل هفتم – ساخت و برپا نمودن اسكلت‌های فلزی و بتنی

ماده‌ 274: هنگام برپا نمودن اسكلت فلزی و نصب ستون‌ها، تیرها و خرپاها، تا زمانی كه جوشكاری لازم انجام نگردیده و یا حداقل نصف پیچ و مهره‌ها بسته نشده‌اند، نباید كابل نگهدارنده جرثقیل را از آنها جدا نمود.

ماده‌ 275:قبل از نصب تیرآهن بر روی تیرآهن دیگر، تیرآهن زیرین باید صددرصد پیچ و مهره و یا جوشكاری شده باشد.

ماده‌ 276: برای بالا بردن تیرهای آهن و سایر اجزاء اسكلت فلزی، نباید از زنجیر استفاده شود، بلكه باید كابل‌های فلزی یا طناب‌های محكم و مناسب با ضرائب اطمینان مندرج در «آیین نامه وسایل حمل و نقل و جابجا كردن مواد واشیاء در كارگاه‌ها» بكار برده شود. همچنین برای جلوگیری از خمش بیش از حد كابل فلزی، باید چوب یا مواد مناسب دیگری در بین تیرآهن و كابل قرار داده شود.

ماده‌ 277:تیرها و ستون‌ها باید بلافاصله پس از نصب و جوشكاری و یا پیچ و مهره شدن از نظر اطمینان به انجام صحیح و كامل كار، مورد بازدید قرار گیرند.

ماده‌ 278:هنگام بالا بردن تیرآهن و سایر اجزاء اسكلت فلزی به وسیله جرثقیل، باید برای جلوگیری از نوسان شدید آنها و ایجاد حادثه، به وسیله چند رشته طناب و به طور دستی، حركت آنها را كنترل نمود.

ماده‌ 279: در قسمت‌های مناسبی از اجزاء اسكلت فلزی، باید نقاط اتصال كافی برای قلاب طناب مهار و داربست‌های معلق پیش بینی شود.

ماده‌ 280: در مواقع بارندگی شدید یا وزش بادهای سخت و یا در مواردی كه به علت ناكافی بودن روشنایی، احتمال خطر حادثه افزایش می‌‌یابد، باید از ادامه عملیات برپایی اسكلت فلزی جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 281: تیرآهن‌ها و سایر اجزاء اسكلت فلزی در هنگام نصب نباید آغشته به برف، یخ و سایر مواد لغزنده باشند.

ماده‌ 282: هنگام برپا نمودن اسكلت فلزی باید از ورود افراد به داخل منطقه خطر جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 283: جوشكاری الكتریكی اسكلت فلزی به وسیله داربست‌های آویزان كه با كابل نگهداری می‌‌شوند، مجاز نمی‌باشد.

ماده‌ 284: كابل‌های دستگاه‌های جوشكاری الكتریكی باید دارای پوشش عایق مطمئن و بدون زدگی باشند.

ماده‌ 285: كلیه اجزاء قالب بتن و هم چنین وسایلی از قبیل جك‌ها، تیرها، شمع‌ها و غیره كه برای پایه گذاری، شمع بندی و مهار كردن قالب‌ها مورد استفاده قرار می‌‌گیرند، باید واجداستحكام و مقامت‎كافی‎بوده و باضریب‎ایمنی بارگذاری‎حداقل2/ 5طراحی و ساخته‎شوند.

ماده‌ 286: قالب بتن باید قبل از بتن ریزی بازدید و نسبت به استحكام و پایداری كلیه اجزاء‌قالب، مهار‌ها و غیره اطمینان حاصل شود تا در موقع بتن ریزی از فرو ریختن قالب پیشگیری بعمل آید.

ماده‌ 287: در موقع برداشتن قالب بتن باید از گرفتن كامل بتن اطمینان حاصل گردد و احتیاط‌های لازم به منظور حفاظت كارگران از خطر احتمالی سقوط بتن یا قالب بعمل آید.

ماده‌ 288:در قسمتی كه بتن ریخته می‌‌شود، برای جلوگیری از سقوط چرخ دستی یا فرغون به محل بتن‌ریزی، باید در كناره آن موانعی تعبیه گردد.

ماده‌ 289:هنگامی كه كارهای بنایی در طبقات زیرین انجام می‌‌شود، نصب تیرآهن، انجام كارهای بتنی و غیره در طبقات بالاتر در صورتی مجاز خواهد بود كه سقف‌های مربوطه به طور كامل زده شده باشند.

ماده‌ 290: دستگاه بتن ساز باید مجهز به ضامن باشد تا در هنگام تمیز كردن دستگاه، از بكار افتادن اتفاقی آن پیشگیری بعمل آید.

ماده‌ 291:عملیات برپا نمودن اسكلت‌های فلزی و همچنین اجرای سازه‌های بتنی از قبیل قالب بندی‌، آرماتوربندی، ساخت و ریختن بتن در قالب‌ها باید توسط اشخاص ذیصلاح انجام شود.

 

فصل هشتم‌ - انبار كردن‌ مصالح‌

ماده‌292: درمواردی‌ كه انباركردن موقت مصالح و نخاله‌های‎ساختمانی‌ درمحل‌ عبور و مرور عمومی‌ یا مجاور آن‎اجتناب ناپذیر باشد، این‎كار با رعایت دقیق مفاد ماده 11 صورت گیرد.

ماده‌ 293: از انبار كردن مصالح ساختمانی در نزدیكی لبه گودبرداری، دهانه چاه یا هر نوع پرتگاه باید جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 294: آجر و سفال‌ نباید با بیش‌ از دو متر ارتفاع‌ انباشته‌ شود و اطراف‌ آن‌ باید با موانع مناسب محصور گردد.

ماده‌ 295: از انباشتن مصالحی از قبیل شن، ماسه، خاك و غیره، در كنار تیغه‌ها باید جلوگیری بعمل آید. هم چنین در صورت انباشتن مصالح مذكور در كنار دیوارها، باید به ترتیبی عمل شود كه فشار بیش از حد به دیوار وارد نشود.

ماده‌ 296: انبار شن‌ و ماسه‌ و سنگ‌ باید مرتباً مورد بازدید قرار گیرد تا در اثر برداشتن‌، موجبات‌ ریزش‌ آنها بر روی كارگران و ایجاد حادثه‌ فراهم‌ نگردد.

ماده‌ 297: كیسه‌های‌ سیمان‌ و گچ و غیره‌ نباید بیش‌ از ده‌ ردیف روی هم چیده شوند، مگرآنكه از اطراف به وسایل مطمئن مهار گردند و در این صورت نیز باید در هر پنج ردیف كه روی هم چیده می‌‌شوند، یك كیسه از هر طرف عقب نشینی گردد.

ماده‌ 298: هنگام برداشتن كیسه‌ها، هر ردیف افقی باید به طور كامل برداشته شود و سپس از ردیف بعدی شروع گردد.

ماده‌ 299: برداشتن مصالح انبار شده باید از بالاترین قسمت شروع گردد.

ماده‌ 300: الوارها باید روی چوب‌های عرضی قرار داده شوند، به طوری كه كاملاً روی زمین قرار نگیرند و چنانچه ارتفاع الوارهای انبار شده از یك متر تجاوز نماید، در ارتفاع هر یك متر باید الوارهای عرضی بین ردیف‌ها قرار داده شود.

ماده‌ 301: تیرهای آهن باید با ارتفاع كم طوری روی هم انباشته شوند كه امكان غلطیدن آنها نباشد.

ماده‌ 302: ورق‌های فلزی باید به طور افقی روی هم انباشته شده و ارتفاع آن از یك متر تجاوز ننماید.

ماده‌ 303: هنگام انبار نمودن لوله‌های فلزی، باید طرفین آنها با موانع مناسب مهار گردد تا از غلطیدن آنها و ایجاد حادثه پیشگیری بعمل آید.

 

فصل‌ نهم‌ - مقررات‌ متفرقه‌

ماده‌ 304: از كار كردن كارگران بر روی بام ساختمان‌ها در هنگام باد، طوفان و بارندگی شدید و یا هنگامی كه سطح بام پوشیده از یخ باشد،‌ باید جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 305: از بكار گماردن‌ كارگران‌ بی‌ تجربه‌ و تازه‌ كار بر روی‌ سقف‌های‌ شیب‌ دار باید جلوگیری‌ بعمل‌ آید.

ماده‌ 306: در هنگام‌ كار برروی‌ سقف‌های پوشیده‌ از صفحات‌ شكننده‌ مانند صفحات‌ موج‌‌دار نورگیر و یا ورق‌های آزبست – سیمان (ایرانیت‌)، باید از نردبان‌ها یا صفحات‌ كراولینگ‌ با عرض‌ حداقل‌ 25 سانتی‌ متر استفاده‌ شود. تعداد نردبان‌ها یا صفحات كراولینگ  باید حداقل دو عدد باشد تا برای جابجا كردن یكی از آنها، نیاز به ایستادن بر روی ورق‌های شكننده نباشد.

ماده‌ 307: در لبه‌ سقف‌های شیب‌ دار باید موانع‌ مناسب‌ و كافی‌ جهت‌ جلوگیری‌ از لغزش و سقوط‌ كارگر و یا ابزار كار پیش‌بینی‌ شود.

ماده‌ 308: كارگرانی‌ كه‌ بر روی‌ سقف‌های‌ شیب‌ دار با شیب‌ بیش‌ از 20 درجه‌ كار می‌كنند باید مجهز به‌ كمربند ایمنی‌ و طناب‌ نجات‌ باشند و در صورت امكان تورهای حفاظتی در زیر محل كار نصب گردد.

ماده‌ 309: ورق‌های مذكور در ماده 306 باید فاقد هرگونه نقص، ترك و شكستگی بوده و فاصله تكیه‌گاه‌های زیر آن‎به اندازه‌ای باشد كه‎صفحات، تحمل بارهای وارده را داشته باشند.

ماده‌ 310: معابری كه برای عبور چرخ دستی یا فرغون ساخته می‌‌شوند، باید دارای سطح صاف باشند و برای عبور هر فرغون حداقل یك متر عرض منظور شود.

ماده‌ 311: از قرار دادن بار، اعمال فشار و تكیه دادن داربست یا نردبان به كارهای بنایی كه ملات آن هنوز به طور كامل نگرفته و سقف نشده باشد، باید جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 312: شعله‌های باز، مشعل، كبریت مشتعل و غیره، نباید در مجاورت دهانه‌های مجاری فاضلاب، خطوط اصلی گاز و مجاری مشابه قرار داده شود.

ماده‌ 313: نصب پلاك سنگی روی نمای ساختمان فقط در صورتی مجاز است كه به وسیله رول پلاك یا وسایل مناسب دیگر به طور محكم و ایمن مهار و از جدا شدن و سقوط آن پیشگیری بعمل آید.

ماده‌ 314: هنگام پوشش كف اطاق‌ها و سالن‌ها با موكت یا مواد پلاستیكی، استعمال دخانیات باید اكیداً ممنوع و همچنین كپسول‌های اطفاء حریق مناسب از قبیل نوع پودر شیمیایی باید دردسترس و آماده بكار باشد.

ماده‌ 315: قبل از شروع به كار پوشش كف اطاق‌ها و سالن‌ها با موكت یا مواد پلاستیكی، باید پنجره‌ها كاملاً باز و از تهویه طبیعی محل كار اطمینان حاصل شود. ضمناً چنانچه تهویه مصنوعی نیز مورد نظر باشد، باید مكنده هوا در سمت بیرون پنجره نصب و قبل از شروع كار روشن گردد. استفاده از بنزین و دیگر مواد سریع الاشتعال به عنوان رقیق كننده چسب خطرناك و ممنوع باشد.

ماده‌ 316: جك‌هایی كه در عملیات ساختمانی مورد استفاده قرار می‌‌گیرند، باید كاملاً سالم و بدون نواقصی از قبیل ترك خوردگی، سائیدگی، پیچیدگی، و غیره باشند همچنین حداكثر ظرفیت جك باید بر روی آن در محل مناسبی به فارسی حك شده و یا به طرق مناسب دیگری مشخص شده باشد.

ماده‌ 317:جك نباید بیش از میزان حداكثر ظرفیت آن بارگذاری شود.

ماده‌ 318: جكی كه نقص فنی داشته باشد، باید به طور مشخص علامت گذاری و از دسترس افراد كارگاه ساختمانی خارج گردد.

ماده‌ 319: ظرف محتوی قیر داغ نباید در محوطه بسته نگهداری شود، مگر آنكه قسمتی از محوطه باز بوده و تهویه به طور كامل انجام گیرد.

ماده‌ 320: برای گرم كردن بشكه‌های محتوی قیر جامد ، باید ترتیبی اتخاذ گردد كه ابتدا قسمت فوقانی قیر در ظرف ذوب شود و از حرارت دادن و تابش شعله به قسمت‌های زیرین ظرف قیر در ابتدای كار جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 321: استفاده از چهارپایه‌های كوتاه در عملیات سبك ساختمانی و تعمیرات جزیی در صورتی مجاز است كه واجد استحكام و سطح اتكاء كافی و مطمئن باشد.

ماده‌ 322: بالا كشیدن اجسام سنگین و حجیم از جمله تیرآهن، قطعات فولادی و غیره به صورت دستی باطناب، كابل و غیره مجازنبوده و بایدازبالابرهای‎مكانیكی مناسب‎استفاده شود.

ماده‌ 323: نقل و انتقال كارگران ساختمانی در قسمت حمل بار وسایل نقلیه موتوری یا به وسیله سایر ماشین آلات ساختمانی مجاز نمی‌باشد.

ماده‌ 324: كلیه مستحدثات موقت كارگاه از قبیل استراحت گاه، ساختمان اداری، انبار مصالح، راه‌های ارتباطی به كارگاه و غیره،‌باید دارای استحكام و مقاومت كافی باشند.

این آیین نامه مشتمل بر 9 فصل و 324 ماده، به استناد مواد 85 و 86 قانون كار جمهوری اسلامی ایران در جلسه مورخ 81/2/17 شورایعالی حفاظت فنی مورد بررسی نهایی و تایید قرار گرفت و در تاریخ 1381/6/9 به تصویب وزیر كار و امور اجتماعی رسید.

 

(دانلود فایل PDF)

خبرنامه

اطلاعات تماسی

تلفن : ۰۲۱۲۲۹۲۴۹۸۷

ایمیل :‌ info [@] safetymmesage [dot] com

درباره پیام ایمنی

فعاليت سايت پیام ایمنی از سال 1382 همزمان با انتشار نشریه پیام ایمنی آغاز گرديد. هدف ما از طراحی اين سايت، ايجاد مرجعی کامل و كارآمد از موضوعات ایمنی، بهداشت، محیط‏ زیست و آتش‏ نشانی، به منظور رفع نياز محققين و علاقمندان در كشور است.


طراحی سایت و طراحی گرافیک توسط استودیو طراحی حاشیه